11/09/2026
Informacje od specjalistów i osób zaangażowanych w procesy ochrony zabytków często są pomijane w dyskursie publicznym i tzw. lokalnej polityce, bo jest ich dużo a syruacje są złożone. Przeczytajcie fakty i mity o ochronie radiostacji gliwickiej, żeby nie dać się uwieść jednostronnej narracji.
STOP MANIPULACJOM I HEJTOWI. JAKA JEST PRAWDA O RADIOSTACJI GLIWICE? 🛑👇
W związku z nagraniem (rolką) na temat Radiostacji Gliwice, które opublikował (9.09.26) były prezydent Gliwic Adam Neumann, czuję się w obowiązku stanowczo zareagować. Poziom kłamstw i manipulacji, które bezpośrednio naruszają moje dobra osobiste oraz wprowadzają w błąd opinię publiczną, przekroczył granicę krytyczną.
🎬 O czym była ta rolka?
Adam Neumann oskarża w niej społeczników ze Stowarzyszenia Miasto-ogród Gliwice i Katarzyna Kuczyńska-Budka prezydentka Gliwic o „zablokowanie” świetnego projektu modernizacji i rozbudowy kompleksu Radiostacji. Twierdzi przy tym manipulacyjnie, że przez te działania Gliwice straciły ogromne, już zapewnione środki finansowe na rozwój tego miejsca. Autor w perfidny sposób pomieszał fakty z fejkami. Czas skończyć z bezkarną dezinformacją w przestrzeni publicznej.
Jako dra inż. arch. Justyna Swoszowska, Przedstawicielka Stowarzyszenia MOG, specjalizująca się w historii architektury, konserwacji i ochronie dziedzictwa, zawodowo związana z Wydziałem Architektury Politechniki Śląskiej, nie pozwolę na deprecjonowanie profesjonalnych działań moich oraz Stowarzyszenia Miasto Ogród Gliwice. Nie jestem „jakąś społeczniczką z Wójtowej Wsi” – moje działania mają w pełni eksperckie podstawy.
🏠 Co w ogóle podlega ochronie? RADIOSTACJA TO NIE TYLKO WIEŻA.
Wielu mieszkańców zapomina, że Radiostacja Gliwice to unikalny, spójny zespół budynków. W jego skład wchodzi nie tylko słynna drewniana wieża, ale również budynek techniczny oraz dwa budynki mieszkalno-biurowe. Cały ten kompleks jest wpisany do rejestru zabytków i posiada status Pomnika Historii, dzięki czemu pretenduje do wpisu na listę światowego dziedzictwa UNESCO. To właśnie o przetrwanie tych historycznych budynków toczyła się walka.
OTO BRUTALNE ZDERZENIE NARRACJI ADAMA NEUMANNA Z FAKTAMI I DOKUMENTAMI:
❌ MIT 1: Prace merytoryczne i historyczne prowadził wybitny zespół „profesorów”.
• FAKT: To celowe podkręcanie autorytetu na pokaz. Prace przy realizacji koncepcji modernizacji i adaptacji Radiostacji na centrum muzealno-wystawiennicze rzeczywiście koordynował dyrektor Muzeum w Gliwicach Grzegorz Krawczyk przy współpracy historyków związanych z IPN: dr. Bogusława Tracza, dr. Sebastiana Rosenbauma i mgr. Zbigniewa Gołasza. Jednak żaden z tych panów nie posiada tytułu profesora, a jedynie dwóch z nich ma stopień doktora. Nie umniejsza to oczywiście ich wiedzy historycznej, ale obnaża fakt, że Adam Neumann mija się z prawdą nawet w tak łatwych do zweryfikowania szczegółach.
❌ MIT 2: Autorem projektu jest ceniona pracownia Mirosława Nizio, co miało gwarantować pełną troskę o zabytek.
• FAKT: Prawdą jest, że autorem projektu i koncepcji jest pracownia Nizio Design International (twórcy m.in. Muzeum Powstania Warszawskiego). Niestety, w tym konkretnym przypadku projektanci zupełnie nie wykazali troski o zabytkową wartość tego unikalnego obiektu. Zaplanowali niemal całkowitą destrukcję jednego z budynków Radiostacji, z którego miały pozostać jedynie ściany zewnętrzne – bez dachu i fundamentów (wbrew wstępnym wytycznym Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków). Taka drastyczna ingerencja w strukturę przekreślałaby autentyczność obiektu, a tym samym szansę na wpis na Listę UNESCO.
❌ MIT 3: Projekt pracowni Nizio był „fajną” koncepcją, która nikomu nie szkodziła.
• FAKT: Z unikalnego i chronionego zabytku chciano zrobić komercyjną wydmuszkę pod muzeum. Pozostawienie samych ścian zewnętrznych to potocznie tzw. fasadyzm, który w nowoczesnej konserwacji zabytków jest przede wszystkim stosowany w przypadku bardzo złego stanu technicznego budynku.
❌ MIT 4: Miasto miało zapewnione finansowanie, które bezpowrotnie przepadło przez protesty.
• FAKT: Głównym argumentem Muzeum i poprzednich władz miasta za realizacją tego projektu było myślenie: „skoro są pieniądze zewnętrzne, to trzeba je za wszelką cenę wydać”. Dobrostan obiektu i perspektywa jego wpisu na listę UNESCO były drugorzędne. Doszło do paradoksu – miasto chciało pozyskać fundusze na ochronę zabytku, niszcząc jednocześnie jego największą wartość, czyli autentyczność.
❌ MIT 5: Projekt był konsultowany z Narodowym Instytutem Dziedzictwa (NID) i rzekomo akceptowany.
• FAKT: NID dwukrotnie opiniował te plany na wniosek Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (WKZ) i DWUKROTNIE WYDAŁ OPINIĘ NEGATYWNĄ. Instytut wprost ostrzegał, że zniszczenie struktury budynku bezpowrotnie przekreśli szansę na wpis Radiostacji na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Podstawą wpisu na tę listę jest bowiem AUTENTYCZNOŚĆ substancji budowlanej całego kompleksu.
❌ MIT 6: Katarzyna Kuczyńska-Budka osobiście wspierała działania Stowarzyszenia.
• FAKT: To aroganckie kłamstwo. Obecna prezydentka Gliwic (wówczas radna) w żaden sposób nie uczestniczyła w formalnych działaniach Stowarzyszenia Miasto Ogród Gliwice zmierzających do zablokowania decyzji konserwatorskiej. Prawdą jest natomiast, że wykazała się ogromną inicjatywą dialogu. Jako wiceprzewodnicząca Komisji Edukacji, Kultury i Sportu Rady Miasta organizowała oficjalne spotkania z projektantami i Stowarzyszeniem. Jej celem (niestety nieudanym z powodu całkowitego oporu i braku elastyczności ze strony Muzeum oraz projektanta) było wypracowanie kompromisu. Chciała rozwiązania, które uratowałoby substancję zabytkową bez całkowitego rezygnowania z prac inwestycyjnych.
❌ MIT 7: Wojewódzki Konserwator Zabytków (WKZ) uległ społecznikom i wydał decyzję negatywną.
• FAKT: Jest dokładnie odwrotnie! WKZ w Katowicach – pod naciskiem Muzeum i projektanta – dwukrotnie wydał decyzję POZYTYWNĄ dla tego niszczycielskiego projektu.
• FAKT: INWESTYCJĘ ZABLOKOWAŁA DECYZJA MINISTERSTWA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO. W odpowiedzi na merytoryczne odwołanie naszego Stowarzyszenia, Minister decyzją z dnia 10 marca 2025 roku w całości UCHYLIŁ pozytywną decyzję WKZ, uznając argumenty Muzeum i projektanta za całkowicie bezzasadne.
🏛️ CO W OFICJALNEJ DECYZJI STWIERDZIŁ MINISTER (MKiDN)?
• Realizacja projektu doprowadziłaby do drastycznego zniszczenia chronionego prawem Pomnika Historii.
• Powodem wyburzeń nie był zły stan techniczny obiektów, a jedynie chęć dostosowania ich do funkcji komercyjnych.
• Minister wprost punktował logiczny błąd poprzednich władz: przeprowadzenie modernizacji z zachowaniem tylko ścian zewnętrznych doprowadzi do utraty walorów zabytkowych zespołu, z uwagi na które Miasto Gliwice chciało uzyskać zewnętrzne dofinansowanie!
• NACZELNĄ ZASADĄ OCHRONY ZABYTKÓW JEST DOSTOSOWANIE FUNKCJI DO MOŻLIWOŚCI OBIEKTU – NIE ODWROTNIE.
💡 JAKA POWINNA BYĆ NOWA FUNKCJA ZESPOŁU RADIOSTACJI?
Odrzucenie niszczycielskiego projektu nie oznacza rezygnacji z rozwoju tego terenu. Nowa funkcja dla całego kompleksu budynków musi zostać wypracowana na nowo – mądrze, bez pośpiechu i z bezwzględnym poszanowaniem substancji zabytkowej. Radiostacja potrzebuje nowej, spójnej wizji użytkowej i ekspozycyjnej, która przyciągnie turystów, ale nie zniszczy historii. Taki cel można i należy osiągnąć np. poprzez otwarty, ogólnopolski konkurs architektoniczno-urbanistyczny lub rzetelne konsultacje z ekspertami. Nowa funkcja musi wynikać z unikalnego potencjału i tożsamości tego miejsca, a nie z chęci wciśnięcia tam na siłę nowej, nieprzystawiającej do zabytku funkcji.
🏆 Ocalenie autentyczności Radiostacji to sukces merytorycznej dyskusji i walki Stowarzyszenia Miasto Ogród Gliwice. Dzięki temu nasz unikalny kompleks wciąż ma otwartą drogę na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, co będzie dla Gliwic najlepszą, międzynarodową promocją. Pieniądze zewnętrzne na rozwój Radiostacji można i trzeba pozyskać – ale na mądrą, bezpieczną i nowoczesną adaptację tych budynków, bez używania buldożerów.
Nie pozwólmy, aby polityczna frustracja i dezinformacja niszczyły to, co w Gliwicach najcenniejsze. Prawda i dokumenty bronią się same.
