02/10/2026
👑 Dziś obchodzimy 613 rocznicę zawarcia unii pomiędzy Koroną Królestwa Polskiego a Wielkim Księstwem Litewskim, która względem poprzedniego układu ściślej łączyła Polskę oraz Litwę. Ten ważny akt ustanowiono w Horodle, 2 października 1413 roku. 🇵🇱
🫅 Zawarcie Unii Horodelskiej często porównywane jest do aktu małżeństwa, które łączyło oba państwa dla wspólnego dobra, łączyło co warto zaznaczyć bliskie w owym czasie narody pod panowaniem dynastii Jagiellonów.
📜 W podpisanym akcie unii możemy przeczytać następujące słowa: […] „my wszyscy zebrani — prałaci, rycerstwo i szlachta Korony Polskiej, chcąc spocząć pod puklerzem miłości i przejęci pobożnym ku niej uczuciem, złączyliśmy się i związali, a niniejszym dokumentem stwierdzamy, że łączymy i wiążemy nasze domy i rady, nasze rodziny i herby, ze wszystką szlachtą i bojarami litewskimi, tak by odtąd i po wsze czasy mogli się posługiwać tymi naszymi herbami i godłami, jakie posiadamy od naszych ojców i przodków, by ich używali jako świadectwa prawdziwej miłości, tak jak gdyby je dziedzicznie po swoich własnych przodkach posiadali. Niech więc łączą się z nami w miłości oraz braterstwie, braterstwie niech będą nam równi wspólnotą herbów, tak jak nimi już są wspólnotą wiary, praw i przywilejów. Przyrzekamy uroczyście, słowem czci i przysięgą, nie opuszczać ich w żadnej przeciwności lub niebezpieczeństwie, lecz pomagać w każdej okoliczności radą i czynem, wspierać przeciwko wszelkiemu wrogiemu wobec nich przedsięwzięciu, a wstawiać się najgoręcej do naszego miłościwego pana Władysława, z woli Bożej Króla Polskiego i najjaśniejszego Witolda, Wielkiego Księcia Litewskiego, by jak najobficiej i najszczodrzej obdarzali braci dobrodziejstwami. Co też i przezacni Panowie mieszkańcy ziem litewskich, pod przysięgą i słowem zobowiązali się czynić dla nas nawzajem” […]
🛡️ Zarówno Królestwo Polskie jak i Litwa, przy zawieraniu swego przymierza włączającego Księstwo do Królestwa, zachowały osobnych władców - Króla Królestwa Polskiego oraz Wielkiego Księcia Litewskiego, wówczas – Władysława Jagiełłę i Witolda Kiejstutowicza. Jednakże to król w porozumieniu ze szlachtą, decydował o obsadzeniu tronu litewskiego.
Ujednolicono wyższe i niższe urzędy oraz godności na Litwie, odpowiednio, tak jak w Królestwie Polskim: wojewodów, kasztelanów i starostów. Zarówno przed aktem horodelskim, jak i potem, przez niemal dwa wieki Litwa była osobnym Wielkim Księstwem, złączonym z Polską wspólną dynastią Jagiellonów, dopiero wygaśnięcie tejże dynastii zmusiło do wprowadzenia znaczniejszych zmian w układzie wypracowanym i podjętym w Horodle w 1413 roku.
🏰 Akt Unii Horodelskiej ustanawiał również równość w prawach szlachty Polskiej i katolicką szlachtę na Litwie, zaś 47 rodzin litewskich bojarów zostało przyjętych do herbów szlachty polskiej.
[…] baronowie, panowie, bojarzy wspomnianych ziem naszych litewskich, jeśli tylko będą katolikami i podlegać będą Kościołowi rzymskiemu i jeśli nadano im już herby, niech się cieszą darowiznami, przywilejami i zezwoleniami danymi im i udzielonymi przez nas, niech uczestniczą w nich i korzystają z nich jak baronowie i panowie królestwa polskiego […]
🗡️ Przy zawieraniu Unii Horodelskiej brano pod uwagę nie tylko potrzebę wspólnoty i jedności, ale również uznano w nim wszystkie prawa historyczne obu stron, narodowość i niezależność Wielkiego Księstwa Litewskiego. Nie wymagano od żadnej ze stron zrzeczenia się niczego, co stanowiłoby o suwerenności. Nie narzucano również Litwie ofiar lenna w zamian za zachowanie autonomii.
🏰Układ zawarty 2 października 1413r. w Horodle stanowił pierwsze wspólne polsko-litewskie zgromadzenie prawodawcze. Właśnie przy podpisywaniu Unii Horodelskiej postanowiono organizować podobne zjazdy dostojników Korony i Księstwa „dla dobra i korzyści państwa”.
⚔️ Warto zwrócić uwagę na ówczesną sytuację polityczną związaną z napięciami z zakonem krzyżackim. Po wielkim zwycięstwie na polach Grunwaldu 15 lipca 1410 roku, Królestwo Polskie zbliżyło swoje stosunki
z cesarzem Zygmuntem Luksemburskim, a tym samym do przynajmniej czasowego wygaszenia zatargów dyplomatycznych na linii Polska–cesarstwo.
Sprawiało to, że Polska mogła bardziej zdecydowanie występować wobec zakonu krzyżackiego, który ponownie zbroił się i przygotowywał do wojny, a także wobec niespokojnego księcia Witolda, potrzebującego polskiej pomocy w zbrojnych zakusach zakonu.
