09/11/2026
Jesienny spacer śladami puszczańskiej historii
Miniona sobota uraczyła nas piękną, słoneczną pogodą - idealną na jesienną wędrówkę, ale też na chwilę zadumy nad burzliwymi dziejami, których świadkiem była Puszcza Kampinoska.
Wspólnie z panem Sebastianem Tempczykiem z Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy Nad Bzurą, grono słuchaczy w różnym wieku przeszło trasę z Granicy do Bielin, do symbolicznego Dębu Powstańców.
Puszczańskie lasy kryją w sobie pamięć o najważniejszych zrywach narodowych.
Rozmawialiśmy o powstaniach: kościuszkowskim (1794), listopadowym (1830-1831), styczniowym (1863), a także o dramatycznych wydarzeniach XX wieku – Bitwie nad Bzurą (1939) i Powstaniu Warszawskim (1944). Za każdą z tych dat stoją trudne decyzje, odważne czyny dowódców i żołnierzy, ale też cierpienie, które choć przeminęło jak spadające liście, na zawsze buduje naszą tożsamość. W rozmowach z uczestnikami wędrówki pojawiały się również opowieści o budnikach, Olędrach i kolonistach niemieckich mieszkających jeszcze przed II Wojną Światową w Puszczy Kampinoskiej.
Anna Kębłowska (botaniczka z Zespołu ds. Nauki i Monitoringu Przyrody KPN), przybliżyła słuchaczom puszczańskie środowisko jako niemego, ale kluczowego aktora tych wydarzeń.
To właśnie uwarunkowania przyrodnicze – obfite wówczas w wodę bagna, niedostępne ostępy i lotne piaski – dyktowały warunki strategom, wpływając na decyzje przywódców i przebieg walk. Te i inne przełomowe wydarzenia w dziejach naszego Narodu zmieniły też samą Puszczę, pozostawiając ślady m.in. w postaci masowych wylesień i intensywnych przekształceń terenu na potrzeby walk.
🌲 Towarzyszyły nam drzewa, które pamiętają...
Puszcza była świadkiem wielu konspiracji, tajemnic, szeptów, nadziei i okrzyków radości i rozpaczy. Pamięć o bohaterach wciąż żyje w tutejszych drzewach – w tym w tych najbardziej symbolicznych, pomnikowych, jak Dąb Powstańców czy Sosna Powstańców, których konary pamiętają ciężar walczących o wolność.
Podczas wędrówki przywoływaliśmy nazwiska postaci, które na stałe wpisały się w dzieje regionu i kraju:
• gen. mjr Antoni Madaliński (Powstanie Kościuszkowskie)
• Józef Wybicki (współtwórca Legionów, działacz epoki napoleońskiej i powstania kościuszkowskiego)
• Melchior Szajowski (Insurekcja Kościuszkowska, pełnomocnik RNN w ziemi sochaczewskiej)
• mjr Wincenty Matuszewicz (Powstanie Listopadowe)
• płk Józef Zaliwski (Powstanie Listopadowe oraz partyzantka 1833 r.)
• gen. bryg. Ignacy Hilary Ledóchowski (Powstanie Listopadowe, komendant Twierdzy Modlin)
• gen. Zygmunt Padlewski (Powstanie Styczniowe)
• Jan Baszyński (Powstanie Styczniowe, Podleśny leśnictwa Kampinos)
• gen. Jarosław Dąbrowski (Powstanie Styczniowe)
• mjr Walery Remiszewski (Powstanie Styczniowe, dowódca oddziału „Dzieci Warszawy”)
• gen. dyw. Tadeusz Kutrzeba (Bitwa nad Bzurą 1939 r.)
• gen. dyw. Władysław Bortnowski (Bitwa nad Bzurą 1939 r.)
• mjr rez. / por. cz. w. Adolf Pilch „Góra” (Powstanie Warszawskie, Grupa „Kampinos”)
• por. Jan Komosa „Antek” (Powstanie Warszawskie, Grupa „Kampinos”)
Obok nich i ich żołnierzy ramię w ramię szli bezimienni bohaterowie: rzemieślnicy, urzędnicy, uczniowie i młodzież akademicka, chłopi, leśnicy oraz inni waleczni mieszkańcy Puszczy i jej okolic.
Cześć Ich pamięci! 🇵🇱
✍️Anna Kębłowska, Sebastian Tempczyk
📸Anna Kębłowska, Alicja Waśniewska