02/10/2026
Ciekawy artykuł Grzegorza Maliszewskiego o historii naszego osiedla:
"Większości Czytelnikom Jezioro Lubiatowskie (Lüptow See) kojarzy się z różnymi wariantami legendy o diable, który nie skończył budować grobli w poprzek tego zbiornika. Jednak nie jest to jedyna opowieść o zamierzchłych czasach w tym miejscu. W tradycji utrwalił się szereg podań o mieszkańcu Lüptow (Lubiatowo), którego miejscowi zwali Weuster. Weuster był typem wiejskiego spryciarza, który miał zażyłe konszachty z diabłem. Ich splecione losy biegły od zakładu do zakładu.
"Między Lüptow a Manow (Manowo) rozciąga się rozległe torfowisko niegdyś zwane Prieberat. Starsi ludzie pamiętają, że spotykali tam jeszcze pozostałości starego młyna wodnego. Mieszkańcy Lüptow w dawnych czasach mielili tu swoje zboże. Również Weuster jeździł do tego młyna. Ostatnio często przegrywał zakłady z diabłem. Musiał mu oddać nawet swojego dobrego siwego konia. Teraz z trudem przedzierał się z innym koniem przez bagnistą drogę narzekając z irytacją na swój los. Wtedy pojawił się sam diabeł na siwym koniu i drwił z przechytrzonego rolnika. Tak dotarli do młyna, do którego wszedł również diabeł. Zmielenie całego zboża zajmowało zawsze sporo czasu, gdyż za każdym razem, gdy część ziarna była wsypywana między kamienie młyńskie, po zmieleniu mąkę zamiatano z rowków. Od czasu do czasu podnoszono jeden z kamieni młyńskich, aby sprawdzić, czy ziarna jest już wystarczająco dużo. Za którymś razem przebiegły rolnik poprosił diabła, by ten zweryfikował efekt pracy żaren. Ten niczego nie podejrzewając, wsadził głowę między kamienie. W tej samej chwili Weuster upuścił górny kamień młyński, co doprowadziło do zguby biednego diabła, którego od tamtej pory nie widziano już w Lüptow. Tylko siwy koń biega do dziś bez właściciela w księżycowe noce po Prieberat i wpędza przerażonych, samotnych wędrowców w bagna."
Tyle legenda. Na zakończenie warto przyjrzeć się faktom. Istnienie diabła pozostawiam światopoglądowi Czytelników. Co do sprytnego rolnika, rzeczywiście w Lüptow przed wojną funkcjonował toponim Weusterwurt(h), co mniej więcej oznacza kawałek gruntu jakiegoś właściciela o nazwisku Weuster. To co starsi mieszkańcy uznawali za pozostałości młyna było w rzeczywistości jazem pomiędzy jeziorami Achter See (po pracach melioracyjnych w XIX teren stał się rozległymi torfowiskami pomiędzy Manowem i Wyszeborzem) i Lüptow See. Jaz ten pojawia się na mapach z początku XIX wieku i jego resztki najprawdopodobniej widziano w późniejszym okresie. Najbliższe młyny znajdowały się w Wyszewie, Manowie i w Kretominie (przy mostku do Dzierżęcina). Czyli jak to bywa z każdą legendą - zawsze znajdzie się w niej garstka prawdy.
Na podstawie:
1. Unsere Heimat. Beilage zur Kösliner Zeitung.
2. Holsten R., Die pommersche Flurnamensammlung. Materiał źródłowy w zasobie Działu Archeologii Muzeum Narodowego w Szczecinie.
3. Schulz F., Die Orts- und Flurnamen des Kreis Köslin, Köslin 1935.
4. La jonction des 24 sections comprennent les deux Pomeranies, les 5 Marches, le Magdeburg et Halberstadt et une grande partie des pays voisins, 1770.
5. Broullion Plan von dem im Fürstenthumschen Creise zwischen den Dörfen Wisbuhr, Manow, Bonin, Dörschentin und Lüptow belegenen sogenannten Lüptow, Murck und Achter See, 1805.
6. Urmesstischblatt, ark. 525, 1836."
Grzegorz Maliszewski.
