Poręba jest niewielkim miastem leżącym w województwie śląskim na granicy Jury krakowsko-częstochowskiej. Przebiega przez nią główny szlak komunikacyjny ze- Śląska do Kielc, czyli DK 78. Trasa kolejowa Tarnowskie Góry-Zawiercie jeszcze bardziej podnosi jej walory. Dogodne dojazdy stwarzają z niej dobrą bazę wypadową zarówno na pobliską jurę w celach turystyczno-rekreacyjnych jak i na Śląsk i Zagłębie będących miejscem zatrudnienia wielu osób. Na terenie gminy występują złoża bogactw naturalnych oraz źródło wody mineralizowanej. Przez miasto przepływa rzeka Czarna Przemsza. Poręba jest gminą miejską położoną w skrajnej, zachodniej części powiatu zawierciańskiego. Jest jedną z dwóch gmin miejskich powiatu. Od wschodu graniczy z gmina miejską Zawiercie, od południa z gminą miejsko - wiejską Łazy, od zachodu z gminą miejsko - wiejską Siewierz (powiat będziński), natomiast od północy z gminą miejską Myszków (powiat myszkowski). Zajmuje obszar około 40 km2, co sprawia, że jest najmniejszą gminą w powiecie zawierciańskim. Około 41,1% ogólnej powierzchni gminy zajmują grunty leśne i zadrzewione, natomiast użytki rolne stanowią 48,3%, z czego grunty orne zajmują 75,0%, łąki 17,1%, pastwiska 3,5% oraz sady 1,5%. W skład Miasta - oprócz części śródmiejskiej - wchodzi kilka dzielnic o charakterze wiejskim. Są to: Niwki, Krawce, Kierszula, Krzemienda, Fryszerka. Powoduje to, że Poręba łączy na swym obszarze krajobraz miasta o znacznym stopniu zurbanizowania i koncentracji przemysłu, z wizerunkiem typowo wiejskim o dominującym udziale funkcji rolnej. Według podziału fizycznogeograficznego Polski (autorstwa J. Kondrackiego) Poręba położona jest na pograniczu dwóch makroregionów: Wyżyny Śląskiej obejmującej większą, południową i środkową część gminy oraz Wyżyny Woźnicko - Wieluńskiej stanowiącej część północną. Wyżynę Śląską reprezentuje w całości na terenie gminy mezoregion zwany Garbem Tarnogórskim, stanowiący lekko wyniesioną, rozciągniętą równoleżnikowo płytę wapiennych osadów triasowych. Wyżynę Woźnicko - Wieluńską reprezentuje Próg Woźnicki, stanowiący pas wzniesień biegnący od okolic Kluczborka poprzez Lubliniec sięgając Poręby. Poręba leży nad rzeką Czarna Przemsza i posiada bardzo dogodne połączenie z Katowicami, Zawierciem, innymi miastami województwa oraz lotniskiem międzynarodowym Katowice - Pyrzowice.
