15/09/2026
🖼🖌„Malarz przenosi widza w świat na poły azjatycki. Namioty, szałasy kryte słomą, papierowe lampy zawieszone w namiotach, dywany, tureckie siodła, orientalne akcesoria, wśród których wre życie jarmarczne. Rozhukany tabun koni rwie się wśród kłębów kurzu ku szałasom, Kozacy zaś i Tatarzy zagradzają im drogę długimi kijami. Postacie to niezrównanie oryginalne. Trudno w jakimkolwiek obrazie znaleźć tyle ruchu i rozpętanego życia, które stanowi istotę i jakby duszę jarmarków na kresach” – tak o obrazie „Jarmark w Bałcie” Józefa Brandta pisał Henryk Sienkiewicz w recenzji opublikowanej na łamach „Gazety Polskiej” w 1880 roku. 🗞
🖼 Pisarz był wielkim admiratorem malarstwa Brandta, a w liście do niego przyznawał: „otwarcie wyznaję, że Waszemu mistrzostwu i Waszemu niezrównanemu poczuciu rycerskiego i stepowego życia dawnych Polaków zawdzięczam niejedno natchnienie i niejeden pomysł i wprost niejedną scenę w mojej Trylogii”. ⚔✒
🐎🐴Konie, na które zwrócił uwagę Sienkiewicz w swojej recenzji, były wielką pasją Brandta. W majątku w Orońsku prowadził stadninę, dzięki czemu mógł malować te niezwykłe zwierzęta z natury. Przebywając na łonie przyrody wykonywał szkice, ale często formą dokumentacji były dla niego również fotografie 📸, do których pozowały pracujące w majątku osoby, rzecz jasna, w towarzystwie zwierząt. 🏇
Gdy wybuchła I wojna światowa, majątek w Orońsku został ograbiony, a razem z nim Brandt stracił również swoje ukochane konie. 🥺💔 Spekuluje się, że trudna sytuacja związana z wysiedleniem do Radomia przyczyniła się do śmierci malarza w 1915 roku.
🎨📚Więcej o twórczości Józefa Brandta i jego relacjach z Henrykiem Sienkiewiczem będzie można usłyszeć podczas wykładu „Sienkiewicz i Brandt”, który odbędzie się w najbliższy czwartek o 17:00. Serdecznie zapraszamy!
J. Brandt, "Jarmark w Bałcie" (1885), domena publiczna.
Cyt. H. Sienkiewicz, „Publicystyka”, t. V, Lwów-Warszawa 1937, s. 114-116.
