21/10/2026
OD RELACJI DO SPRAWCZOŚCI - WSPÓLNIE O POMOCY, KTÓRA DAJE SZANSĘ NA NOWY POCZĄTEK
21 października 2026 r. wspólnie z Markiem Wróblem miałam przyjemność uczestniczyć w konferencji „Osoba uzależniona w systemie pomocy postpenitencjarnej. Od relacji do sprawczości”, która odbyła się w Powiatowej i Miejskiej Bibliotece Publicznej w Rybniku.
Spotkanie poświęcone było rozpoznawaniu potrzeb osób uzależnionych opuszczających zakłady karne, identyfikowaniu barier w dostępie do wsparcia oraz poszukiwaniu praktycznych rozwiązań usprawniających pomoc postpenitencjarną w Subregionie Zachodnim Województwa Śląskiego.
Szczególne słowa uznania i serdeczne ukłony kieruję do Pani Anety Marczak-Cywińskiej, Kurator Okręgowej przy Sądzie Okręgowym w Rybniku, za inicjatywę, organizację konferencji oraz stworzenie przestrzeni do spotkania przedstawicieli instytucji, których działania łączy wspólny cel - pomoc drugiemu człowiekowi.
Takie inicjatywy mają szczególną wartość, ponieważ pozwalają nie tylko dzielić się wiedzą, ale również budować relacje, wzajemne zrozumienie i przestrzeń do dalszej współpracy.
Konferencja pozwoliła spojrzeć na proces terapii i readaptacji społecznej z wielu perspektyw.
✦ Przedstawiciele Zakładów Karnych w Wojkowicach i Jastrzębiu-Zdroju przybliżyli specyfikę oddziaływań terapeutycznych realizowanych wobec osób uzależnionych w warunkach izolacji penitencjarnej.
To właśnie ta część konferencji zrobiła na mnie szczególne wrażenie. Zaprezentowane działania pozwoliły dostrzec bogactwo pracy terapeutycznej prowadzonej w jednostkach penitencjarnych, zaangażowanie specjalistów oraz znaczenie podejmowanych oddziaływań w procesie zmiany.
Szczególne uznanie należy się specjalistom, którzy każdego dnia podejmują tę wymagającą pracę, wspierając osoby odbywające karę w procesie terapii, budowania motywacji do zmiany i przygotowania do życia na wolności.
Myślę, że jest to obszar, o którym w przestrzeni publicznej wciąż mówi się stosunkowo niewiele. Zakład karny kojarzony jest przede wszystkim z izolacją i wykonywaniem kary, tymczasem realizowane są tam również działania terapeutyczne, które mogą mieć istotne znaczenie dla dalszego życia osób pozbawionych wolności.
Warto o tym mówić, ponieważ terapia prowadzona w warunkach penitencjarnych może stanowić niezwykle ważny etap procesu readaptacji społecznej - procesu, który nie kończy się wraz z opuszczeniem zakładu karnego.
✦ Pan Grzegorz Miketiuk, Zastępca Dyrektora ds. Terapii Uzależnień Wojewódzkiego Ośrodka Lecznictwa Odwykowego i Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego w Gorzycach, przybliżył różnorodne możliwości specjalistycznego leczenia i wsparcia osób zmagających się z uzależnieniami, w tym również problematykę terapii uzależnień od substancji psychoaktywnych oraz działalność placówki w Pławniowicach. Wystąpienie pozwoliło lepiej poznać zakres dostępnych oddziaływań terapeutycznych i znaczenie dostosowania pomocy do indywidualnych potrzeb pacjentów.
✦ Pani Dorota Gurgul, przedstawicielka MONAR-u w Krakowie, przybliżyła niezwykle interesującą perspektywę drogi od izolacji do integracji społecznej, zwracając uwagę na znaczenie kompleksowego wsparcia w odbudowywaniu samodzielności, relacji oraz poczucia sprawczości.
✦ Pani Izabela Lewosińska, reprezentująca Centrum Zdrowia Psychicznego i Leczenia Uzależnień INTEGRUM, przybliżyła możliwości kontynuowania terapii oraz wsparcia osób uzależnionych po opuszczeniu jednostki penitencjarnej, pokazując znaczenie dalszego procesu zdrowienia w środowisku otwartym.
✦ Pani Anna Sowik-Złotoś, Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Rybniku, w bardzo interesujący sposób zaprezentowała dobre praktyki oraz szeroki zakres działań realizowanych w ramach rybnickiego systemu pomocy społecznej.
✦ Przedstawicielka Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego zwróciła uwagę na znaczenie spotkań międzyinstytucjonalnych, wymiany doświadczeń oraz budowania relacji i współpracy pomiędzy podmiotami zaangażowanymi w pomoc osobom potrzebującym wsparcia.
Każde z tych wystąpień wniosło wartościową perspektywę, pokazując, jak wiele działań jest podejmowanych i jak duży potencjał tkwi w wiedzy, doświadczeniu oraz zaangażowaniu specjalistów reprezentujących różne obszary pomocy.
Cennym doświadczeniem była dla mnie również rozmowa z przedstawicielem Fundacji „Błękitny Krzyż” z Bielska-Białej, której działalność obejmuje prowadzenie domów readaptacyjnych dla osób opuszczających zakłady karne. To niezwykle wartościowy przykład praktycznego wsparcia w procesie powrotu do samodzielności i odnajdywania swojego miejsca w społeczeństwie.
Konferencja była również okazją do ponownego spotkania z koleżankami i kolegami z Komendy Miejskiej Policji w Rybniku oraz Komendy Wojewódzkiej Policji w Katowicach, z którymi miałam przyjemność współpracować przez lata swojej służby. To miłe przypomnienie, że choć nasze drogi zawodowe z czasem przybierają różne kierunki, wspólne doświadczenia i zbudowane relacje pozostają trwałą wartością, a podejmowane inicjatywy stwarzają przestrzeń do ich ponownego spotkania.
Wystąpienia prelegentów i rozmowy z uczestnikami skłoniły mnie również do refleksji nad tym, jak niezwykle ważna jest ciągłość wsparcia i spojrzenie na proces readaptacji z perspektywy samego człowieka.
Poznaliśmy szeroki wachlarz dostępnych form wsparcia - od terapii prowadzonej w zakładach karnych, przez leczenie uzależnień, po pomoc psychologiczną, społeczną i środowiskową. Każda z tych form odgrywa niezwykle istotną rolę w procesie readaptacji.
Ta różnorodność skłoniła mnie do zastanowienia się, jak cały ten proces wygląda z perspektywy osoby, która opuszcza zakład karny i staje przed koniecznością uporządkowania wielu obszarów swojego życia jednocześnie.
Kontynuacja terapii, zdrowie psychiczne, relacje rodzinne, sytuacja mieszkaniowa, zatrudnienie czy codzienne funkcjonowanie - każda z tych potrzeb może wymagać kontaktu z inną instytucją lub specjalistą.
I właśnie ta perspektywa wydaje mi się szczególnie ważna - aby wśród wielu specjalistycznych działań nie tracić z pola widzenia człowieka jako całości oraz znaczenia płynnego przechodzenia pomiędzy kolejnymi etapami wsparcia.
Każda z instytucji ma swoje zadania, kompetencje i niezwykle ważną rolę do odegrania. Jednak z perspektywy osoby potrzebującej pomocy wszystkie te obszary tworzą jedną, wzajemnie powiązaną rzeczywistość.
Dlatego szczególnie bliska jest mi idea interdyscyplinarnego podejścia, w którym wiedza, doświadczenie i możliwości poszczególnych instytucji wzajemnie się uzupełniają, tworząc możliwie spójną ścieżkę wsparcia, dostosowaną do indywidualnych potrzeb człowieka.
Właśnie w tym dostrzegam ogromną wartość takich spotkań - pozwalają nie tylko poznawać dostępne formy pomocy, lecz także lepiej rozumieć, jak mogą się one wzajemnie uzupełniać na kolejnych etapach readaptacji społecznej.
Serdecznie dziękuję wszystkim prelegentom za podzielenie się wiedzą i doświadczeniem, a organizatorom za stworzenie przestrzeni do tak wartościowego spotkania.
Z konferencji zabieram nie tylko wiedzę o dostępnych formach pomocy, ale również ważną refleksję: im lepiej potrafimy łączyć nasze doświadczenia, kompetencje i możliwości, tym większą szansę dajemy człowiekowi na rzeczywistą i trwałą zmianę.
Bo za każdą procedurą, programem i formą wsparcia stoi człowiek. A jego historia, potrzeby i droga do zmiany wykraczają poza ramy działania jednej instytucji. Dlatego tak wielką wartość ma współpraca.
Zakład Karny w Jastrzębiu-Zdroju Zakład Karny Wojkowice
Ośrodek Pomocy Społecznej w Rybniku
Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa Śląskiego
Integrum Boguszowice Czpilu Wojewódzki Ośrodek Terapii Uzależnienia i Współuzależnienia w Gorzycach
NZOZ "Szansa" Pławniowice
