05/10/2026
5 października 1803 roku Jan Feliks hr. Tarnowski i jego żona Waleria ze Stroynowskich Tarnowska, wyruszyli w podróż do Italii. To mógł być jeden z wielu wojaży, jakie XIX-wieczni arystokraci odbywali po Europie. Jednak wyjątkowość obojga małżonków sprawiła, że ta trwająca ponad rok wyprawa po Półwyspie Apenińskim zaowocowała dziełem, którego efektami możemy cieszyć się po dziś dzień – powstaniem Kolekcji Dzikowskiej.
Podróżnicy wyruszyli szlakiem przez Wiedeń i Wenecję. Od samego początku pobytu w Italii, Waleria Tarnowska i Jan Feliks zachłannie wręcz zwiedzali muzea, galerie i kościoły. Ich autentyczny podziw dla sztuki, podparty starannym wykształceniem sprawił, że szybko nawiązali rozliczne kontakty w kręgach artystycznych i nie tylko, zaprzyjaźnili się z matką Napoleona Bonapartego, z licznymi przedstawicielami starej włoskiej arystokracji, a nawet z papieżem.
Tarnowscy wyruszyli w tę podróż w bardzo trudnym dla siebie czasie. W marcu 1803 roku, po krótkiej i gwałtownej chorobie, zmarł niespełna 1.5-roczny syn Walerii i Jana Feliksa – Kazio. Waleria w swoich dziennikach pisała o tych bolesnych wydarzeniach rok później:
Rzym, 4 marca 1804 roku
Ach, niestety! Dziś przebył rok! Dni mego szczęścia doskonałego! Były imieniny Kazimierza. Trzymałam go na kolanach, a Ciebie przy piersi... Trzy dni później już go nie było. Och, Rozalio, oto żywot człowieczy. Dziś szczęście, jutro rozpacz!
W czasie, kiedy zmarł mały Kazio, a Rozalia miała niespełna dwa miesiące, ojciec Walerii, dla podratowania zdrowia, planował udać się do Włoch, a potem do Francji. Nalegał, by Tranowscy pojechali razem z nim.
Podczas podróży hrabina pisała dziennik "Mes voyages" zadedykowany pozostawionej w Dzikowie 9-miesięcznej Rozalii.
Tarnów, 5 października 1803 roku
Moja Rozalio, dziecino moja najdroższa, opuściłam Cię! Ty wszakże nie czujesz jeszcze mojej nieobecności! Lecz jakże ja Twoją odczuwam! Pewnego dnia Twe młode serce mnie usłyszy, odpowie mi... Teraz jednak, podróżując, będę spisywała tu dla Ciebie wszystko, co będzie mnie zajmować. A kiedy będziesz mogła to przeczytać, zobaczysz być może z niemałym zadowoleniem, że matka Twa w myślach miała zawsze i przede wszystkim Ciebie – moja jedyna na ziemi nadziejo!
Źródło: Hrabina Waleria Tarnowska ze Stroynowskich "Moje podróże", tłumaczenie Monika Chwałek-Oczkowska
