Złotów - Schlottau

  • Home
  • Złotów - Schlottau
Call Directions Contact the organization

Złotów - Schlottau Strona poświęcona historii wsi Złotów w województwie dolnośląskim (niem. Schlottau)

"Sacramentum confirmationis" dla katolików oznacza bierzmowanie, natomiast dla protestantów - konfirmację. Dla katolików...
08/09/2026

"Sacramentum confirmationis" dla katolików oznacza bierzmowanie, natomiast dla protestantów - konfirmację. Dla katolików to jeden z siedmiu sakramentów, a dla protestantów "tylko" uroczysty obrzęd potwierdzenia dojrzałości chrześcijańskiej. Tylko i aż, bowiem młodzież przygotowuje się do tej uroczystości całe dwa lata, a podczas jej trwania przyjmuje po raz pierwszy komunię świętą.
W przedwojennym Złotowie przygotowania do konfirmacji odbywały się w pastorówce (obecny adres: Złotów 33). Tam też, po uroczystości, odbywały się "sesje zdjęciowe" dzieci, biorących udział w konfimacji. Zawsze w tym samym miejscu: przy schodach wejściowych do pastorowki, gdzie zawsze stał stolik przykryty serwetką, ozdobiony kwiatami. Każde dziecko ze wsi miało wówczas taką fotografię. Na dziś wybrałem dla Państwa zdjęcie 15 - letniej Ireny Ratsch z roku 1935. Pozwoliłem sobie je pokolorować, ponieważ czarno białe zdjęcie nie oddaje piękna i elegancji stroju młodej konfirmantki. Rodzice dzieci bardzo się starali by ich pociechy wyglądały wyjątkowo w ten dzień i nie szczędzili na to pieniędzy. W owym czasie pastorem był Hans Peter Jakobsen, który pełnił swoją funkcję do roku 1945. Dziewczynka ze zdjęcia urodziła się 2.11.1920 roku w Złotowie. Jej matką była Clara (a właściwie: Augusta Clara Luise Ida) z domu Kühn, urodzona także w Złotowie, a ojcem - Reinhold August Ratsch, pochodzący z Czeszowa. Młoda Irena mieszkała z matką w domu, pod dzisiejszym numerem: Złotów 63. Matka Clara samotnie wychowywała córkę i samotnie prowadziła gospodarstwo domowe. W wieku 19. lat Irena przeprowadzi się do Malerzowa, gdzie zamieszka z mężem Oswaldem Radewahnem - właścicielem świetnie prosperującego tartaku. Wysoki komin tego tartaku, w Malerzowie możemy oglądać do dziś. Irena, już jako pani Radewahn urodzi dwóch synów, a po opuszczeniu Malerzowa, w roku 1945, wraz z synami zamieszka w Oberhof, w Turyngii.
Tak się szczęśliwie złożyło, że na facebook'owej stronie: Malerzów z dawnych lat ( https://www.facebook.com/share/1cfW3tGy2p/ ), prowadzonej przez pasjonata historii, a zarazem sołtysa tej wsi, pojawił się w niedzielę post, również opowiadający o rodzinie Radewahnów, z okresu ich pobytu w Malerzowie. Możecie Państwo tam zobaczyć więcej zdjęć z życia Ireny, już jako żony i matki.
Historia Ireny Ratsch łączy trzy wsie: Czeszów, Złotów i Malerzów. Z Czeszowa pochodził jej ojciec i dziadkowie od strony ojca; ona, jej matka i rodzice matki byli rodowitymi, ówczesnymi Złotowianami, a dzieci Ireny przyszły na świat w Malerzowie. Historia ta nie odstaje od historii innych rodzin. Codziennością były mariaże pomiędzy osobami z różnych wsi. Stąd też nazwiska od XVI wieku występujące w przedwojennym Złotowie spotkać można także w Czeszowie, Malerzowie, Łazach, Trzęsowicach, a nawet w Łuczynie, czy Bukowicach.

Na zdjęciach:
1.) Konfirmantka Irena Ratsch.
2.) i 3.) Współczesnie miejsce, w którym wykonane było zdjęcie.
4.) i 5.) Dom, w którym mieszkała Irena z matką (Złotów 63). Obecnie dom jest po remoncie i jest bardzo ładny, ale celowo przedstawiam zdjęcie sprzed lat, ponieważ obiekt ten wtedy wyglądał tak jak w czasie, gdy zamieszkiwała go Irena.
6.) Irena na ślubnym kobiercu. Napis nad drzwiami: "Gott segne das Brautpaar" ("Niech Bóg błogosławi Młodej Parze"). Obok Ireny, na zdjęciu, jest jej matka - Clara. Ponieważ wg prawa kanonicznego związek małżeński zawierany był w parafii Panny Młodej, pomimo że Irena mieszkała już w Malerzowie, ślub i wesele odbyły się w Złotowie. Na zdjęciu jest więc dom nr 63 tak, jak wtedy wyglądał.

Dnia 22. maja 1980 roku, strona polska przejęła od Niemieckiej Republiki Demokratycznej kilkanaście kartonów ręcznie pis...
02/05/2026

Dnia 22. maja 1980 roku, strona polska przejęła od Niemieckiej Republiki Demokratycznej kilkanaście kartonów ręcznie pisanych akt z lat 1202 - 1778. Niestety, z kompletu 1035. dokumentów zachowała się tylko nieco ponad połowa. Autorem monumentalnego dzieła był niejaki Fryderyk z Łużyc, doktor obojga praw ("Doctor utriusque iuris", czyli doktor zarazem prawa kanonicznego jak i cywilnego). Swoje pisanie zakończył 31. stycznia 1821 roku. Miał wówczas dostęp do kompletnego Archiwum klasztoru Cysterek w Trzebnicy, a jego praca miała na celu zgromadzenie wszystkich dokumentów w sposób chronologiczny, w jednym miejscu i stworzenie niejako katalogu, zawierającego streszczenia, komentarze, odnośniki. Praca jest dwujęzyczna: w języku łacińskim zapisane są cytaty z pism oryginalnych, natomiast w języku niemieckim - komentarze oraz uwagi, np kiedy tekst był nieczytelny, zniszczony, albo kiedy data dokumentu nie była pewna. Czasem autor pisał również krótką notę o osobach w nich występujących.
Dla mnie, miłośnika historii Złotowa, najważniejszy jest odpis z bulli protekcyjnej Klemensa IV, z dnia 14. kwietnia1266 roku. Najprawdopodobniej to ten właśnie dokument stał się podstawą do błędnego przekonania, iż właśnie wówczas powstała nasza wieś. To nie jest prawdą. Kiedy więc Złotów powstał?... Nie wiadomo na razie, bo pierwszy dokument lokacyjny naszej wsi gdzieś się zawieruszył, a może i przepadł na zawsze. Wiadomo natomiast, że w bulli Klemensa jest ona jedynie wymieniona, pośród wielu innych miejscowości. Przykładowo: Łazy także pojawiają się w tekście tej bulli, ale można na Łazy natrafić w innej, wcześniejszej, również protekcyjnej, papieża Innocentego III, z roku 1216. Bulla protekcyjna była specjalnym dokumentem papieskim, który brał pod ochronę Rzymu wymienione w niej granice biskupstw, klasztorów, ich majątki i zabezpieczał je przed zakusami władz świeckich, a także chronił przed sporami pomiędzy zakonami. Dokument, który poniżej Państwu przedstawię, potwierdzał wcześniej przyznane włości, rozszerzał o tzw nowizny, czyli tereny nowo wydarte naturze pod zasiedlenie oraz przywracał od nich dziesięcinę, która była mocno ograniczona po Soborze Laterańskim IV z 1215 roku, jak również zdejmował obowiązek płacenia dziesięciny od swoich dóbr przez klasztor Cysterek w Trzebnicy. Dokument, choć szalenie istotny, w treści jest dość monotonny. Wciąż powtarzana fraza: "cum omnibus pertinentiis possessiones" (ze wszelkimi swoimi przyległościami) i następująca po niej wyliczanka wsi, pogrupowanych obszarowo, może nie jest atrakcyjna w czytaniu, ale musimy to zaakceptować, bo był to dokument prawny, który miał obowiązywać latami. Stąd ciągłe odwoływanie się do klauzuli pertynencyjnej, będącej skrótem myślowym, a oznaczającej, że nie tylko nieruchomości w danej miejscowości podlegały ochronie papieża, ale także: wody, stawy, zarośla, pola uprawne i nieużytki, lasy, winnice, a nawet błota.
Po tym przydługim wstępie, mogę już Państwu zaprezentować tekst dokumentu, w którym po raz pierwszy pojawia się nazwa naszej wsi, jeszcze w formie "Zlotoui". Odczyt i tłumaczenie z języka łacińskiego i niemieckiego zostały wykonane przeze mnie, zatem jeśli zobaczycie Państwo w nich błędy, bardzo proszę o poprawkę, uzupełnienie, sprostowanie. Za wszelkie będę wdzięczny.

Clemens episcopus servorum servus Dei....

"Klemens biskup, sługa sług Bożych, całego Św. Bartłomieja w Trzebnicy, w diecezji wrocławskiej i umiłowane w Chrystusie córki jego, pod ochronę Świętego Piotra i naszą bierzemy, a przywileje potwierdzamy oraz majątki i miejsca, w których one są, jako i posiadłości ziemskie wraz ze wszelkimi ich przyległościami. Wsie:.... (w nawiasie dopisek skryby z 1821 roku: "wiele nazw zostało tu zatartych z powodu zniszczenia dokumentu i nie można ich odczytać"): Lubinem, Osiekiem, Składowicami, Białą Wsią, Rudnem i Budnem, Ozorowicami, folwarkiem Siedlec, Bentkowem, Komorowem zwanymi, z dziesięcinami i wszelkimi należnościami od tychże. Posiadłości ziemskie wraz z przyległościami: Węgrzynów, Brochów, Malczów, Marcinów, Małowice. Posiadłości ziemskie: Różawa, Borowa z dziesięcinami, wszelkimi należnościami od tychże. Posiadłości ziemskie z przyległościami: Łazy, Piersno i Bartoszyce z dziesięcinami, przygłościami et cetera. Posiadłości: Grabownem, Miodarami, Domaniowicami i Praczami zwanymi, wraz ze wszystkimi posiadłościami ziemskimi i przyległościami. Zawonia z folwarkiem i dziesięciną, posiadłości ziemskie: Grochową, ZŁOTOWEM, Łuczyną i Sadkowem zwane, ze wszystkimi posiadłościami ziemskimi i przyległościami: Zaborów."

W tym duchu wymieniane są kolejne miejscowości. Jest ich jeszcze ponad pięćdziesiąt. Nie wymieniam ich, bo są oddalone znacznie od Złotowa. Bulla kończy się słowami:

"Zaprawdę, z waszych posiadłosci przed soborem powszechnym nabytych, jak również z nowizn, które własnym sumptem i rękami uprawiacie, niech nikt nie waży się dziesięciny wymuszać, bo nikt z was nie jest zobowiązany do niej. Pozostałe kwestie regulują instytucje kościelne."*

Tak kończy się streszczenie bulli spisanej przez Fryderyka. W uwagach dopisał on jeszcze informacje o Klemensie IV: kiedy został obrany papieżem i w którym roku pontyfikatu bulla powstała. Rok później, 26. marca 1267 roku, Klemens IV kanonizuje Jadwigę Śląską z Trzebnicy, a w rok po tym wydarzeniu umrze i nastąpi trzyletni okres bez papieża... ale to już zupełnie inna historia.

*Wpisałem nazwy tylko tych wsi, co do których miałem pewność jak nazywają się obecnie

Na zdjęciach: sylwetka papieża Klemensa IV oraz treść rękopisu Fryderyka z Łużyc.

Kartka z kalendarza.   445 lat temu, dnia 30. grudnia 1580 roku, do celi ksieni zakonu Cysterek w Trzebnicy - Margaret v...
30/12/2025

Kartka z kalendarza.

445 lat temu, dnia 30. grudnia 1580 roku, do celi ksieni zakonu Cysterek w Trzebnicy - Margaret von Lüttwitz, zapukała nieśmiało przeorysza klasztoru - Samuela Oderwolff. W milczeniu podała przełożonej zalakowaną kopertę. Ksieni spojrzała na nadawcę listu, potem na przeoryszę. Na twarzy opatki widać było lekkie zdenerwowanie. Samuela zapytała czy ma już pójść, ale przełożona gestem poprosiła, aby ta pozostała. Margareta złamała pieczęć, otworzyła list i nerwowo zaczęła czytać. Nadawcą był Martin von Gerstmann, biskup wrocławski, a wcześniej nysko-otmuchowski. Człowiek niezwykle wpływowy: uczestnik soboru trydenckiego, a przede wszystkim przełożony XXII ksieni klasztoru trzebnickiego - Margarety von Lüttwitz. W liście opatka przeczytała, że katolicki ksiądz ze Złotowa (wtedy Schlottau) niejaki Sebastian Grabowski poskarżył się biskupowi na nią, ponieważ ta pozbawiła go urzędu, nazywając "kaznodzieją - sekciarzem, nie dość oddanym katolickiej wierze". Biskup zażądał od ksieni wyjaśnień do zaistniałej sytuacji. Dla biskupa to była kolejna kropla do przelania w tej czarze goryczy, jaką była od pewnego czasu wspólnota trzebnickich mniszek. Najpierw, trwający wiele lat spór z rodem von Kurzbach o stawy, potem przyjmowanie w grono mniszek zwykłych mieszczek, jakieś spory graniczne, "bawienie się w politykę", manewrując niezręcznie pomiędzy Księstwem Oleśnickim a Cesarzem, a na koniec donosy (oczywiście, że nieprawdziwe), jakoby przeorysza faworyzowała reformatorskich księży. Ten zarzut był niezwykle groźny dla ksieni i mógł przynieść opłakane skutki. Póki co, biskup zażądał wyjaśnień w sprawie księdza Sebastiana Grabowskiego z jakiegoś zapyziałego Złotowa. Ksieni czym prędzej zasiadła do korespondencji i dyplomatycznie odpisała: "My, w Waszych kościołach nie mamy prawa wydawać żadnych poleceń, ani nimi zarządzać. Waszym prawem jest dysponować nimi podług Waszej woli." Opatka mocno umniejszyła swoją godność, bo miała, przynajmniej na papierze "ius patronatus" (prawo patronatu), ale lepiej je było póki co, schować do kieszeni. Dzięki temu, na jakiś czas czarne chmury nad klasztorem ustąpiły miejsca... może nie słońcu, ale jakiś tam fragment błękitu jednak przebijał... do następnej korespondencji od biskupa Gerstmanna. Widać, że nie przekonała go ksieni tak wymijającą odpowiedzią. Ona miała swoje "uszy" w Złotowie, on - biskup wszędzie, także w klasztorze. A tam mniszki, po kątach coraz śmielej mówiły o dziwnych decyzjach co do obsady katolickich parafii. Kolejne więc pismo było już naganą. Gerstmann pisze, że działanie klasztoru "znacznie umniejsza i hańbi religię katolicką oraz całe duchowieństwo". Dla ksieni sytuacja stała się bardzo niekomfortowa i chyba tylko zwykli ludzie: mieszkańcy Trzebnicy oraz okolicznych wiosek sprawili, że nikomu włos z głowy nie spadł. Przychodzili codziennie tłumnie pod klasztor, modlili się, trwali dniem i nocą. Małgorzatę von Lüttwitz uchronili od upokorzenia, klasztor przed gwałtownymi zmianami, które miały nadejść, ale jeszcze nie wówczas, a skromnemu księdzu ze Złotowa cała awantura pozwoliła nadal pracować z maleńką wspólnotą wiejską i około wiejską (Czeszów też się wtedy tutaj modlił, jak i tradycyjnie - Złotówek oraz Stanięcice i Trzęsowice jako jedna wieś). Martin Gerstman zaś, zaraz potem, zarządził wizytację parafii śląskich. Ich wynik był zatrważający: księża mieli konkubiny (często po kilka), majątki dziwnie pozyskane, a pewien z księży (jak odnotowano) miał "więcej dzieci niż książek". Czym prędzej więc wprowadził "na sztywno" ustalenia soboru trydenckiego, bo czasu nie było za wiele. Nowy kościół luterański na takich "newsach" dojrzewał, kiełkował, rodził owoce i, na koniec, zbierał żniwa. Nie udało mu się. Tragedia wieku XVII, kiedy to zginęło w wojnach religijnych i z nią związanych: chorobach oraz głodzie, więcej ludzi niż w czasie II wojny światowej stanie się faktem... ale nie dla aktorów tamtego wydarzenia. Nie wiadomo co stało się z Sebastianem Grabowskim - skromnym, ale odważnym księdzem Złotowa. Czy był w kościele św. Jakuba w Nysie, dnia 23. czerwca 1585 i słuchał wznoszącego się pod sklepienia przepięknego motetu "Miserere" do słów psalmu nr 51, odśpiewanego nad trumną biskupa Marcina Gerstmanna?... Nie było go na pewno cztery lata później w kościele w Trzebnicy, gdy do komory grobowej składano ciało XXII. ksieni klasztoru - Margaret II von Lüttwitz, bo na taką uroczystość księży z małych wsi się nie zapraszało. Gdzie zatem był?... Źródła milczą, ale można się domyślać, gdyż nie odnotowano innych miejscowości, w których posługiwał później, że zmarł na dżumę, która wówczas pustoszyła "leśne wioski" wokół Trzebnicy. Zmarła na dżumę także następczyni Margarety - XXIII ksieni: Sabina von Nass. Jednak to tylko mój domysł, nie potwierdzony żadnym źródłem historycznym.

Na zdjęciach:

1.) Biskup Martin von Gerstmann
2.) Z braku podobizny Margarety von Lüttwitz prezentuję jej poprzedniczkę - XXI ksienię: Katharinę von Mutschelnitz, u której Małgorzata pełniła funkcję przeoryszy. Strój obu Pań Opatek się nie różnił.

Address

Złotów 33/5

Telephone

+48691336627

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Złotów - Schlottau posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Organization

Send a message to Złotów - Schlottau:

Shortcuts

  • Want your organization to be the top-listed government service?

Share