Biuro Badań Historycznych IPN

11/11/2026

🇵🇱 Cieszmy się Niepodległą❗

🇵🇱 Była zniewolona 1️⃣2️⃣3️⃣ lata‼ To pięć pokoleń, a każde z nich miało swój wkład w to, co stało się w listopadzie 1918 roku.

⚔️Legioniści Jana Henryka Dąbrowskiego, podchorążowie roku 1830, powstańcy styczniowi, bojowcy PPS z 1905...

✒️🎨⚗️ Ale również poeci i pisarze, malarze, naukowcy, nauczyciele, księża i przemysłowcy. Wszyscy ci, którzy upominali się o Polskę, a później mogli stanąć na jej czele.

👥 Piłsudski, Dmowski, Paderewski, Witos, Daszyński, Korfanty – różne mieli wyobrażenia o Polsce, ale zgodni byli co do tego, że najpierw muszą ją wspólnie zdobyć. I zdobyli❗️

10/11/2026

W dniach 3–5 listopada pracownicy Biuro Badań Historycznych IPN wzięli udział w międzynarodowej konferencji naukowej „For the Homeland, or the Party? East–West Intelligence Rivalry During World War II and the Cold War”, która odbyła się w Pradze. Organizatorami wydarzenia byli Ústav pro studium totalitních režimů oraz European Network Remembrance and Solidarity.

Podczas konferencji referat pt. „Spy Wars in Accra: Soviet Bloc–Western Intelligence Rivalry in Ghana, 1957–1967” wygłosił dr Przemysław Gasztold z BBH IPN.

W ramach konferencji odbył się również panel dyskusyjny „Intelligence Behind the Iron Curtain: Conflict, Competition and Cooperation”, zorganizowany przez ENRS. Rozmowa koncentrowała się na rywalizacji wywiadowczej między Wschodem a Zachodem w okresie zimnej wojny, na ewolucji metod i struktur służb specjalnych, a także na specyfice funkcjonowania służb bloku wschodniego i ich zależności od Moskwy.

Panel poprowadziła dr Sylwia Szyc (Biuro Badań Historycznych IPN). W dyskusji udział wzięli:

🔸dr Elena Grossfeld (Swedish Defence University);

🔸dr Tomasz Kozłowski (Biuro Badań Historycznych IPN)

🔸Dieter Bacher z (Ludwig Boltzmann Institute for Research on the Consequences of War)

🔸prof. Florin Abraham (National Institute for the Study
of Totalitarianism of the Romanian Academy; National University of Political Studies and Public Administration in Bucharest)

06/11/2026

‼️ Szanowni Państwo,
zachęcamy do obejrzenia najnowszego odcinka z cyklu „Historia toczy się dziś” pt. "Co wiemy o ewakuacji płk Kuklińskiego przez CIA?".

🧐 Ewakuacja płk. Ryszarda Kuklińskiego przez CIA odbyła się w nocy z 7 na 8 listopada 1981 roku, gdy pojawiło się realne zagrożenie zdemaskowania jego współpracy z amerykańskim wywiadem. Po uzyskaniu informacji o przecieku w Sztabie Generalnym WP Kukliński zwrócił się do CIA o pilną pomoc. Amerykanie zorganizowali tajną operację, którą koordynowała komórka CIA działająca przy Ambasadzie USA w Warszawie. Pułkownik został wywieziony z Polski wraz z żoną i dwoma synami, a 11 listopada 1981 roku cała rodzina bezpiecznie dotarła do Stanów Zjednoczonych. Ewakuacja pozwoliła uniknąć aresztowania i prawdopodobnie uratowała życie Kuklińskiemu oraz jego bliskim.

🎙️ Gościem red. Krzysztofa Świątka był pracownik Biura Badań Historycznych IPN dr Paweł Skubisz.

🏢 Spotkanie odbyło się w Centralny Przystanek Historia IPN.

👇 Transmisję z dyskusji można obejrzeć klikając poniższy link.

https://www.youtube.com/watch?v=MN7QVzallAM

05/11/2026

🇵🇱 O żadną łaskę prosił nie będę❗

📅7⃣8⃣ lat temu przed Rejonowym Sądem Wojskowym w Warszawie rozpoczął się proces sześciu działaczy PPS-WRN❗

ℹ Proces przywódców PPS-WRN zorganizowany przez władze komunistyczne w 1948 r. był częścią szerszego planu podjętego w ramach przymusowego jednoczenia ruchu robotniczego w Polsce, jak również kolejnym ostrzeżeniem dla przeciwników systemu.

ℹ Na ławie oskarżonych zasiedli m.in.:

❗ Kazimierz Pużak, więzień carski, wieloletni członek władz PPS, poseł na Sejm (1919–1935); podczas II wojny światowej jeden z przywódców PPS-WRN; od 1944 r. do 1945 r. przewodniczący Rady Jedności Narodowej; aresztowany w marcu 1945 r. przez NKWD i sądzony w Moskwie w procesie przywódców Polskiego Państwa Podziemnego
❗ Tadeusz Szturm de Sztrem - z PPS związany od 1912 r., członek POW, żołnierz I Brygady Legionów Polskich, ekonomista, statystyk, współorganizator Instytutu Gospodarstwa Społecznego, współzałożyciel PPS-WRN
❗ Józef Dzięgielewski - członek POW, w PPS od 1917 r., uczestnik wojny polsko-sowieckiej w 1920 r., poseł na Sejm w latach 1922-1930, we wrześniu 1939 r. współorganizator Robotniczych Brygad Obrony Warszawy, kierownik Wydz. Wojskowego PPS-WRN
❗ Ludwik Cohn - adwokat, w PPS od 1918 r.

ℹ 19 listopada 1948 r. sąd ogłosił wyroki w kolejnym pokazowym procesie. Oskarżonym wymierzono kary do 10 lat więzienia, zarzucając im planowanie obalenia ustroju siłą.

04/11/2026

‼️ Szanowni Państwo,
zapraszamy do obejrzenia kolejnego odcinka z cyklu „Solidarność – narodziny Wolności”, realizowanego przez Biuro Badań Historycznych IPN oraz Centralny Przystanek Historia IPN.

👉 Cykl filmowy „Solidarność – narodziny Wolności” to cykl filmów edukacyjnych zabierający nas w podróż do lat ’80 XX w., kiedy to niezadowolenie społeczne na różne decyzje rządzących krajem komunistów doprowadziło do stworzenia faktycznej przeciw nim opozycji polityczno-społecznej. W tej serii filmów przygotowanych przez Biuro Badań Historycznych IPN we współpracy z Centralnym Przystankiem Historia IPN im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego naukowcy z Instytutu Pamięci Narodowej przybliżają wydarzenia, jakie miały miejsce w latach 1980-1981 w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

‼️ W siedemnastym odcinku zostanie pokazany polski niezależny ruch wydawniczy.

🧐 „Solidarność – narodziny Wolności” to przede wszystkim historia oporu, jaki Polacy przeciwstawili komunistom na początku lat ’80 XX w. Dzięki nim narodził się największy ruch opozycyjny w Europie Środkowo-Wschodniej – Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”, który był jednym z elementów wielkiej historycznej zmiany w tej części świata.

👉 Opowiada prof. Cecylia Kuta (OBBH IPN w Krakowie).

„Solidarność – narodziny Wolności” to cykl filmów edukacyjnych zabi...

03/11/2026

03/11/2026

‼️ Szanowni Państwo,
zachęcamy do obejrzenia najnowszego odcinka z cyklu "Resort zbrodni pt. „Państwo w państwie? Miejsce bezpieki w systemie komunistycznym”, który odbył się w Centralny Przystanek Historia IPN.

🧐 Cykl ten poświęcony jest historii i mechanizmom działania komunistycznego aparatu bezpieczeństwa w Polsce. Podczas kolejnych spotkań przyjrzymy się strukturom, metodom i ludziom związanym z Urzędem Bezpieczeństwa oraz Służbą Bezpieczeństwa – instytucjami, które przez dziesięciolecia były narzędziem kontroli społeczeństwa i utrwalania władzy komunistycznej.

⁉️ Tematem drugiego spotkania było miejsce bezpieki w systemie komunistycznym. Czy partia wyznaczała zadania bezpiece, czy to bezpieka kontrolowała partię? Czy aparat represji to tylko bezpieka? Jak „odwilż” wpłynęła na relacje między partią komunistyczną a aparatem bezpieczeństwa? Jakie funkcje pełniła bezpieka w państwie komunistycznym? Czy szefowie UB i SB jedynie wykonywali polecenia, czy również wpływali na decyzje najwyższych gremiów partyjnych?

🗣️ Gośćmi prof. Filipa Musiała byli:
▪️ dr Przemysław Gasztold (Biuro Badań Historycznych IPN)
▪️ prof. Patryk Pleskot (naczelnik Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Warszawie).

▶️ Zapraszamy do obejrzenia drugiego spotkania z nowego cyklu „Pańs...