INFO Jesteśmy entuzjastami i miłośnikami historii Hal Mirowskich. Na stronie prezentujemy ciekawostki z rejonu Placu Żelaznej Bramy i Placu Mirowskiego. M.
Zapraszamy na podróż w magiczne miejsce, miejsce nierozerwalnie związane z przedwojenną Warszawą, miejsce tragiczne, żywy pomnik historii. Hale Mirowskie leżą w samym sercu Warszawy. Nazwa dzielnicy (Mirów) gdzie znajdują się Hale wzięła się od nazwiska generała majora Wilhelma Miera, twórcy koszar gwardii konnej. Hale Mirowskie to zespół dwóch bliźniaczych budynków:
-Hala zachodnia, Mirowska (od
nazwy Placu)
-Hala wschodnia, Gwardii (od nazwy klubu sportowego)
HISTORIA:
Na terenie gdzie dziś działają Hale targowe niegdyś mieściły się wspomniane koszary gwardyjskie. Po Kongresie Wiedeńskim w 1815 r. umieszczono tam koszary Strzelców Gwardii Konnej Królestwa Polskiego. W 1898 r. kompleksy środkowy i wschodni zostały rozebrane i zastąpione halami. Pozostał jedynie kompleks zachodni, który możemy podziwiać po dziś dzień. Od 1851 roku po chwilę obecną mieści się tam Czwarta Jednostka Straży Pożarnej oraz Muzeum Pożarnicze. Hale powstały w dwa lata, a ich budowę zakończono w 1901 roku. Projekt Hal opierał się na założeniach Stefana Szyllera a do życia wprowadzili je Bolesław Miłkowski (konstrukcja), Ludwik Panczakiewicz (elewacje), Apoloniusz Nieniewski oraz Władysław Kozłowski. Przed wojną w Halach prowadzono ogólno-pojęty handel, sprzedawano głównie nabiał (wschodnia Hala), warzywa, ryby a także mięso (zachodnia Hala). Przyległe ulice (Rynkowa, Mirowska) a także place (Żelaznej Bramy, Mirowski) były również miejscem wszelakiej maści transakcji towarowych. Drugim co do wielkości obiektem handlowym w tym rejonie był Gościnny Dwór. Wyróżniał się ciekawym kształtem, a także ogromem wszelakiego ustrojstwa, które można tam było dostać. Rejon Mirowa obfitował w bazary. Z Halą wschodnią sąsiadował inny bazar, nazwany od nazwiska jego założyciela- Janasza. W "Krótkim Ilustrowanym Przewodniku po Warszawie" z 1922 roku jest wzmianka o Halach i ich bliskim otoczeniu:
"Za Ogrodem Saskim leży pl. Żelazna Brama, którego środek zajmują największe w Warszawie Hale Targowe, budowane w latach 1899 — 1901 podług projektu inż. Miłkowskiego, przez fabrykę Rudzkiego, za burmistrzostwa gen. Bibikowa. Całość dość pretensjonalna, mimo kombinacji różnych stylów jest właściwie bezstylową i estetycznie nieudaną. Obok bardzo charakterystyczny gmach Wielopole, przez Rosjan zwany Gościnnym Dworem, mieszczący od wewnątrz i zewnątrz mnóstwo kramów, zbudowany w r. 1841 podług planu Kropiwnickiego i Gaya. Naprzeciw pod nr. 10 zwraca uwagę okazały chociaż bardzo zaniedbany gmach empirowy. Jest to dawny pałac Radziwiłłów, później Aleksandra Lubomirskiego, którego żonę Rozalię z Chodkiewiczów ścięto za teroru w Paryżu, a który przebudował paląc w kształcie obecnym. Dziś służy na kramy i mieszkania żydowskie, a olbrzymia sala bywa wynajmowana na wesela żydowskie. Fasadę zdobi ogromny portyk, podtrzymywany przez 10 kolumn jońskich. Tak Plac Żelaznej Bramy jak sąsiednie place zajęte są przez mnóstwo kramów i straganów, na których sprzedają przeważnie środki żywności, ryby, mięso, kwiaty i owoce. W godzinach porannych panuje tu bardzo ożywiony, ruch — można tu spotkać wiele oryginalnych i charakterystycznych typów dla niższych, warstw Warszawy." Jak czytamy w owym przewodniku-przed wojną otoczenie Hal (Plac Żelaznej Bramy) tętniło życiem. W planach była budowa w tamtym miejscu stacji metra. Na przyległej ulicy jeździły tramwaje (...), które na placu Żelaznej Bramy kończyły swój bieg. Hale leżały na tzw. Osi Saskiej którą wyznaczały ulica Chłodna, koszary Gwardii Konnej Koronnej oraz Ogród Saski. Tu łączyły się szlaki komunikacyjne przedwojennej Warszawy, stąd można było przedostać się w najkrótszym czasie z zachodu na wschód (od rogatek wolskich do mostu Kierbedzia). W czasie gdy Warszawa została podzielona murem getta, Hale zostały z niego wyłączone. Mimo, że znajdowały się w dzielnicy semickiej, dostęp do nich mieli tylko Polacy. Podczas Powstania Warszawskiego Hale zostały doszczętnie wypalone i zdewastowane. W pierwszych dniach zrywu, wewnątrz i nieopodal budynków dokonały się masakry na ludności cywilnej. Świadczą o tym ślady na murach, a także tablica pamięci, mówiąca o ponad 500set ofiarach niemieckiego barbarzyństwa. Podczas ostatniego remontu elewacji Hali Mirowskiej nie została zdemontowana słynna nadbudówka nad wejściem od strony ul. Jana Pawła II. Demontaż konstrukcji wiązałby się ze zbyt dużą ingerencją w konstrukcję Hali, a odtworzenie oryginalnej elewacji łączyło by się z ogromnymi kosztami i wyłączeniem z użytkowania dużej jej części.
