Centrum Mieroszewskiego

🗨️ Spory o historię nie pozostają wyłącznie w sferze pamięci czy debaty akademickiej. Mają wpływ na relacje między państwami, decyzje polityczne i społeczne poparcie dla strategicznych działań – zwraca uwagę w wywiadzie dla PAP dyrektor Centrum Mieroszewskiego dr Łukasz Adamski.

W rozmowie mówi o konsekwencjach obecnego polsko-ukraińskiego konfliktu pamięci historycznej oraz wyzwaniach, jakie stawia on przed relacjami obu państw.

📰 Pełna rozmowa Jarosława Junko z dr. Łukaszem Adamskim jest dostępna na 🔗 https://dzieje.pl/wiadomosci/dyrektor-centrum-mieroszewskiego-decyzje-ukrainy-ws-oun-i-upa-poglebiaja-konflikt

Ruszamy z naborem do 4. edycji Trialogu Sąsiedzkiego!

Jak lepiej rozumieć Europę Środkowo-Wschodnią? Najlepiej rozmawiając z ludźmi, którzy patrzą na region z różnych perspektyw. Dlatego zapraszamy do Trialogu Sąsiedzkiego – międzynarodowego programu dla młodych ludzi z Polski, Ukrainy i Białorusi.

Podczas kilku intensywnych dni uczestnicy będą rozmawiać z ekspertami, badaczami i praktykami życia publicznego o historii regionu, konfliktach pamięci, propagandzie, współczesnych wyzwaniach i dialogu w świecie pełnym napięć.

Do udziału zapraszamy osoby w wieku 18–35 lat: studentów, doktorantów, aktywistów, młodych badaczy, dziennikarzy i osoby zaangażowane społecznie.

📍 województwo lubelskie
📅 20–25 września 2026
🌍 uczestnicy z Polski, Ukrainy i Białorusi
🗣️ szkoła w języku polskim, ukraińskim i białoruskim
💬 udział w programie jest bezpłatny

👉Aplikuj na https://mieroszewski.pl/szkolenia/szkoly/trialog-sasiedzki
____

Розпочинаємо набір на 4-й Тріалог Сусідства!

Як краще розуміти Центрально-Східну Європу? Найкраще — спілкуючись з людьми, які дивляться на регіон з різних перспектив. Саме тому запрошуємо до Тріалогу Сусідства — міжнародної програми для молодих людей з Польщі, України та Білорусі.

Протягом кількох насичених днів учасники спілкуватимуться з експертами, дослідниками та практиками суспільного життя про історію регіону, конфлікти пам’яті, пропаганду, сучасні виклики та діалог у світі, сповненому напружень.

До участі запрошуємо людей віком 18–35 років: студентів, аспірантів, активістів, молодих дослідників, журналістів та соціально активних громадян.

📍 Люблінське воєводство
📅 20–25 вересня 2026 року
🌍 учасники з Польщі, України та Білорусі
🗣️ школа польською, українською та білоруською мовами
💬 участь у програмі безкоштовна

👉 Подати заявку: https://mieroszewski.pl/szkolenia/szkoly/trialog-sasiedzki
____

Пачынаем набор на 4-ы Трыялог Суседства!

Як лепш разумець Цэнтральна-Усходнюю Еўропу? Найлепш — размаўляючы з людзьмі, якія глядзяць на рэгіён з розных перспектыў. Таму мы запрашаем да ўдзелу ў Трыялогу Суседства — міжнароднай праграме для маладых людзей з Польшчы, Украіны і Беларусі.

На працягу некалькіх насычаных дзён удзельнікі будуць размаўляць з экспертамі, даследчыкамі і практыкамі грамадскага жыцця пра гісторыю рэгіёна, канфлікты памяці, прапаганду, сучасныя выклікі і дыялог у свеце, поўным напружання.

Да ўдзелу запрашаем асоб ва ўзросце 18–35 гадоў: студэнтаў, аспірантаў, актывістаў, маладых даследчыкаў, журналістаў і сацыяльна актыўных асоб.

📍 Люблінскае ваяводства
📅 20–25 верасня 2026 года
🌍 удзельнікі з Польшчы, Украіны і Беларусі
🗣️ школа на польскай, украінскай і беларускай мовах
💬 удзел у праграме бясплатны

👉 Падаць заяўку: https://mieroszewski.pl/szkolenia/szkoly/trialog-sasiedzki

❓Jak demontuje się społeczeństwo obywatelskie?

Nie zawsze gwałtownie. Czasem krok po kroku: ustawą, obowiązkiem administracyjnym, stygmatyzującym językiem, presją finansową.

Recenzja książki „Niepokorni, nieprawomyślni. Status agenta zagranicznego w Federacji Rosyjskiej w latach 2019–2021”, autorstwa Magdaleny Lachowicz i Agnieszki Smolińskiej-Wiechetek, na portalu Dwutygodnik kulturalny "artPAPIER" przypomina, że mechanizmy ograniczania przestrzeni obywatelskiej nie zaczynają się od spektakularnych gestów, lecz od zmian, które z pozoru wyglądają technicznie, proceduralnie, wręcz biurokratycznie.

🔴 To opowieść o rosyjskim prawie i jego konsekwencjach dla organizacji społecznych, niezależnych mediów i osób publicznych. Ale także o czymś szerszym: o tym, jak działa państwowa kontrola nad narracją, jak buduje się społeczną nieufność i jak stopniowo zawęża przestrzeń dla niezależnych głosów.

Zarówno książka, jak i jej recenzja są ważnym materiałem do refleksji nad odpornością demokracji, kondycją społeczeństwa obywatelskiego i jakością debaty publicznej.

📖 Zachęcamy Was do zapoznania się z pełną recenzją na 🔗 https://artpapier.com/index.php?page=artykul&wydanie=532&artykul=10733https://artpapier.com/index.php?page=artykul&wydanie=532&artykul=10733

📘 Książka „Niepokorni, nieprawomyślni. Status agenta zagranicznego w Federacji Rosyjskiej w latach 2019–2021” jest dostępna w naszym sklepie 🔗 https://mieroszewski.pl/shop/niepokorni-nieprawomyslni

Dziękujemy za sobotnie spotkanie w Ukraiński Dom / Український Дім. Warszawska premiera książki „Niewinny content i inne pułapki” była dla nas czymś więcej niż prezentacją nowej publikacji – stała się punktem wyjścia do ważnej rozmowy o współczesnej Ukrainie.

💬 Dyskusja pokazała, jak bardzo współczesna ukraińska tożsamość wymyka się prostym wyobrażeniom i stereotypom. Jednym z ważniejszych wątków spotkania była… ostatnia Eurowizja, która stała się pretekstem do rozmowy o tym, czy w relacjach polsko-ukraińskich zbyt często oczekujemy wzajemnego potwierdzania sympatii.

Uczestniczki i uczestnicy spotkania zwracali uwagę, że prawdziwe partnerstwo zaczyna się wtedy, gdy potrafimy rozmawiać ze sobą bez mitów i uproszczeń. Relacje polsko-ukraińskie nie powinny opierać się na romantycznych wyobrażeniach ani potrzebie nieustannego potwierdzania wzajemnej sympatii, ale na dojrzałej relacji – takiej, która dopuszcza różnice, napięcia i odrębne perspektywy.

Rozmawialiśmy także o kulturze odzyskującej własny głos i opowiadającej siebie na nowo. Wracaliśmy do tematów obecnych w książce: poezji pisanej w schronach i okopach, muzeach stających się miejscami bezpieczeństwa i wspólnoty, literaturze opisującej doświadczenie wojny oraz codzienności, która zmienia się szybciej, niż nadążają za tym nasze języki i przyzwyczajenia.

📚 Raz jeszcze dziękujemy wszystkim uczestniczkom i uczestnikom dyskusji: Saszy Iwaniuk, Katarzynie Kotyńskiej, Sofiji Riabczuk, Bohdanie Romancowej i Ostapowi Sływynskiemu.

🔗 Książkę „Niewinny content i inne pułapki. Ukraińskie eseje o tożsamości” można zamówić na https://mieroszewski.pl/shop/niewinny-content

fot. Marek Gorczyński

Do zobaczenia na kolejnych premierach!

📅 21 maja – w symbolicznym Dniu Wyszywanki – spotkaliśmy się w Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie na premierze książki „Niewinny content i inne pułapki. Ukraińskie eseje o tożsamości”.

To szczególna data, bo wyszywanka we współczesnej Ukrainie jest czymś znacznie więcej niż elementem tradycyjnego stroju. Jak pisze Zoja Zwyniaćkiwska w jednym z esejów zawartych w „Niewinnym contencie”, wyszywanka stała się symbolem odzyskiwania własnej tożsamości kulturowej i odchodzenia od postsowieckich wyobrażeń o tym, co nowoczesne, prestiżowe czy „właściwe”. To znak, że współczesna Ukraina nie odrzuca swojej kultury jako reliktu przeszłości, lecz opowiada ją na nowo – na własnych warunkach.

💬 Wczorajsza dyskusja pokazała, jak wielowymiarowa jest współczesna ukraińska tożsamość. To żywy proces, który kształtuje się w języku, kulturze, literaturze i codziennych wyborach.

Uczestniczki spotkania podkreślały, że:

🔹 przez lata popkultura, język i media przenosiły postsowieckie i imperialne schematy, które dziś są na nowo odczytywane i poddawane krytyce,
🔹 po 2022 roku ukraińska kultura stała się znacznie bardziej widoczna także dla samych Ukraińców – to, co wcześniej trafiało do wąskiego grona odbiorców, dziś dociera do milionów,
🔹 język ukraiński coraz mocniej wybrzmiewa w przestrzeni publicznej i codzienności – jako świadomy wybór i element budowania własnej podmiotowości,
🔹 tłumaczenia i literatura mają ogromne znaczenie w budowaniu dialogu i wzajemnego rozumienia – nie jako „egzotyczne opowieści o Ukrainie”, ale po prostu dobre i ważne teksty.

🤝 Dziękujemy uczestniczkom i wszystkim gościom spotkania. W premierowej dyskusji wzięły udział: Katarzyna Kotyńska, Sofija Riabczuk, Bohdana Romancowa, Natalia Tkaczuk oraz Joanna Majewska-Grabowska.

📍Już jutro wracamy do tej rozmowy – tym razem w Warszawie, w Ukraińskim Domu, o godz. 17:00. Do dyskusji dołączy także poeta Ostap Sływynski.

Do zobaczenia!

fot. Jehor Lemziakow

Czy rosyjskie działania hybrydowe to wyłącznie dezinformacja i cyberataki?

Doświadczenia Ukrainy, Gruzji, Mołdawii i Armenii pokazują, że rosyjskie oddziaływanie obejmuje również język, edukację, kulturę i religię – obszary, które kształtują społeczne postawy, tożsamość i sposób myślenia o politycznej przyszłości.

O tym rozmawiali eksperci podczas spotkania zorganizowanego przez Centrum Mieroszewskiego i Civic Platform for Democracy and Peacebuilding.

📌 Język i edukacja
Rosyjskie wpływy mogą być budowane przez programy stypendialne, współpracę akademicką i promocję języka. W Gruzji eksperci wskazywali m.in. na oferty rosyjskich uczelni, uproszczone procedury wizowe, kursy językowe i programy wymiany kierowane do młodych ludzi.

📌 Kultura i tożsamość
Wpływ kulturowy to także wpływ na sposób opowiadania historii i definiowania tożsamości. Na Ukrainie przez lata rosyjska obecność kulturowa wzmacniała określone narracje historyczne, a eksperci z Armenii zwracali uwagę na wykorzystywanie historycznych traum i społecznych lęków do budowania napięć i polaryzacji.

📌 Religia
W określonych kontekstach struktury religijne mogą stawać się kanałem wpływu politycznego. W Mołdawii omawiano przypadki angażowania części środowisk religijnych w kontekst wyborczy, w tym pojawiające się informacje o podróżach do Moskwy i przewożeniu środków finansowych.

Jednym z ważnych wniosków spotkania było to, że rosyjskie oddziaływanie w tych obszarach ma charakter systemowy i długoterminowy – a doświadczenia państw Partnerstwa Wschodniego mogą być ważną lekcją także dla Unii Europejskiej.

🌐Spotkanie było częścią projektu poświęconego porównaniu doświadczeń Gruzji, Ukrainy, Mołdawii i Armenii w reagowaniu na rosyjskie oddziaływanie hybrydowe. Efektem prac będzie raport z analizą mechanizmów wpływu, oceną działań przeciwdziałających i rekomendacjami dla Polski oraz państw UE.

📸fot. Marek Gorczyński

⏳To ostatni moment, żeby zgłosić się na naszą szkołę letnią „Pamięć i Prawo”. Rekrutacja trwa do wtorku, 26 maja.

Gdzie przebiega granica między pamięcią a polityką? Jak prawo wpływa na sposób opisywania przeszłości? Dlaczego język używany wobec historii ma realne konsekwencje społeczne i polityczne?

Prawo międzynarodowe jest znacznie bardziej złożone niż same definicje. Potrzebne są źródła, kontekst historyczny, analiza pamięci zbiorowej i interpretacja konkretnych przypadków.

Podczas szkoły letniej „Pamięć i Prawo” będziemy o tym wszystkim rozmawiać w gronie wybitnych ekspertów. Przedstawiamy wykładowców tegorocznej edycji:

🔹 dr Łukasz Adamski – historyk, analityk i dyrektor Centrum Mieroszewskiego, specjalizujący się w historii Europy Wschodniej oraz relacjach polsko-ukraińskich
🔹 prof. Władysław Czapliński – profesor nauk prawnych, specjalista prawa międzynarodowego, ekspert w sprawach przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka i Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej
🔹 prof. Patrycja Grzebyk – profesor nauk prawnych, ekspertka w zakresie prawa międzynarodowego i międzynarodowego prawa humanitarnego, prezydentka Network on Humanitarian Action
🔹 prof. Ireneusz Kamiński – profesor prawa, ekspert prawa europejskiego, prawa międzynarodowego oraz pełnomocnik skarżących w sprawie katyńskiej przed ETPCz
🔹 prof. John Packer – profesor prawa i ekspert praw człowieka, współpracujący m.in. z ONZ, Wysokim Komisarzem Narodów Zjednoczonych do spraw Uchodźców i Międzynarodową Organizacją Pracy
🔹 dr Ernest Wyciszkiewicz – ekspert ds. polityki Rosji, bezpieczeństwa energetycznego i geopolityki Europy Wschodniej

➡️ Jeśli chcesz lepiej rozumieć współczesne spory o pamięć, historię i odpowiedzialność – nie zwlekaj ze zgłoszeniem. Rekrutacja trwa tylko do wtorku, 26 maja.

📍 Pojezierze Mazurskie
📅 23–28 sierpnia 2026
🌍 Szkoła w języku angielskim
👥 Dla osób w wieku 18–35 lat
🔗 Wyślij zgłoszenie na https://mieroszewski.pl/szkolenia/szkoly/pamiec-i-prawo