12/03/2025
แผนภาพสรุปรวมเม็ดเลือดเกือบทุกชนิด รู้จักตัวไหนกันบ้างงงงง
ไล่จากบนลงล่าง และซ้ายไปขวาทีละสายพันธุ์
🐣 Pluripotent Hematopoietic Stem Cell (HSC)
= เซลล์ต้นกำเนิดของเม็ดเลือดทุกชนิด เจริญมาจากสายพันธุ์เนื้อเยื่อ mesoderm
🐣 Myeloid stem cell และ CFU-GEMM
= เซลล์ต้นสายพันธุ์ myeloid เป็นสายพันธุ์ที่จะเจริญไปเป็นทุกเม็ดเลือด ยกเว้น สายนายพล lymphocyte
🐣 Lymphoid stem cell
= เซลล์ต้นสายพันธุ์ lymphoid เป็นสายพันธุ์ที่จะเจริญไปเป็นสายนายพล lymphocyte (T cell, B cell, NK cell)
🩸สายพันธุ์เม็ดเลือดแดง
⮕ BFU-E และ CFU-E = เซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือดแดง
⮕ Proerythroblast = เม็ดเลือดแดงตัวอ่อนในไขกระดูก
⮕ Reticulocyte (ไม่มีในภาพ) = เม็ดเลือดแดงพร้อมทำงาน แต่ยังมีร่างแห RNA ในเซลล์ ทำให้เซลล์ตัวใหญ่
⮕ Erythrocyte = เม็ดเลือดแดงตัวเต็มวัย พร้อมขนอ๊อกๆ
🩸สายพันธุ์เกล็ดเลือด
⮕ BFU-Meg และ CFU-Meg = เซลล์ต้นกำเนิดเกล็ดเลือด
⮕ Megakaryoblast = เซลล์ตัวอ่อนของแม่เกล็ดเลือด
⮕ Megakaryocyte = เซลล์แม่ของเกล็ดเลือด ที่พร้อมสลัดชิ้นส่วนเป็นเกล็ดเลือดซึ่งกระทำ 2 ครั้ง: ไขกระดูก แล้วไปที่ปอด
⮕ Platelet = เกล็ดเลือด - ชิ้นส่วนของเซลล์แม่ที่พร้อมจับตัวกันสร้างลิ่มเลือดหากมีบาดแผล
⚔️ สายพันธุ์นิวโตรฟิล
⮕ CFU-G = เซลล์ต้นกำเนิดนิวโตรฟิล
⮕ Myeloblast = เซลล์ต้นอ่อนระยะแรกนิวโตรฟิล
⮕ Neutrophilic myelocyte = เซลล์ต้นอ่อนระยะหลังนิวโตรฟิล
⮕ Band form (ไม่มีในภาพ) = เซลล์ใกล้เต็มวัยนิวโตรฟิล
⮕ Polymorphonucleated neutrophil (PMN) = ชื่อจริงของน้องนิวโตรฟิลตัวเต็มวัย พร้อมจับกินทุกสิ่งอย่างบ้าคลั่ง ทำลายทุกสิ่งที่เซนเซอร์จับได้ บางทีตัวเองและเพื่อนๆ ก็โดนดาเมจไปด้วย
⚔️ สายพันธุ์โมโนไซต์
⮕ CFU-M = เซลล์ต้นกำเนิดโมโนไซต์
⮕ Monoblast = เซลล์ต้นอ่อนระยะแรกโมโนไซต์
⮕ Promonocyte = เซลล์ต้นอ่อนระยะหลังโมโนไซต์
⮕ Monocyte = เซลล์โมโนไซต์ ออกสู่กระแสเลือด เมื่อออกนอกหลอดเลือดไปอยู่ในเนื้อเยื่อจะแปลงร่างไปเป็นร่างสุดท้าย
⮕ Macrophage = เม็ดเลือดขาวแมคโครเฟจตัวขนาดใหญ่ แบ่งเป็นสายพันธุ์ M1 ที่จับกินเก่งมากๆ และ M2 ที่ทำหน้าที่ช่วยฟื้นฟู
⮕ Dendritic cell = เม็ดเลือดขาวรูปร่างคล้ายเซลล์ประสาท เพราะมีแขนงเยอะ จับกินไม่เก่งมาก แต่ขี้ฟ้อง เอาตัวอย่างโปรตีนจากเชื้อไปฟ้องนายพล T cell เก่งมาก
⚔️ สายพันธุ์อีโอซิโนฟิล
⮕ CFU-E = เซลล์ต้นกำเนิดอีโอซิโนฟิล
⮕ Myeloblast = เซลล์ต้นอ่อนระยะแรกอีโอซิโนฟิล
⮕ Eosinophilic myelocyte = เซลล์ต้นอ่อนระยะหลังอีโอซิโนฟิล
⮕ Band form (ไม่มีในภาพ) = เซลล์ใกล้เต็มวัยอีโอซิโนฟิล
⮕ Eosinophil = ตัวเต็มวัยของอีโอซิโนฟิล เป็นเม็ดเลือดขาวที่หลั่งสารพิษเก่งมาก เชี่ยวชาญในการทำลายเชื้อโรคตัวใหญ่ เช่น หนอนพยาธิ
🎗️สายพันธุ์เบโซฟิล
⮕ CFU-Bas = เซลล์ต้นกำเนิดเบโซฟิล
⮕ Myeloblast = เซลล์ต้นอ่อนระยะแรกเบโซฟิล
⮕ Basophilic myelocyte = เซลล์ต้นอ่อนระยะหลังเบโซฟิล
⮕ Band form (ไม่มีในภาพ) = เซลล์ใกล้เต็มวัยเบโซฟิล
⮕ Basophil = ตัวเต็มวัยของเบโซฟิล หน้าที่หลั่งสารช่วยเหลือภูมิคุ้มกัน เช่น สนับสนุนการอักเสบ
🎗️สายพันธุ์แมสเซลล์
⮕ CFU-Mast = เซลล์ต้นกำเนิดแมสเซลล์
⮕ …? ยังไม่ทราบขั้นการเจริญแน่ชัด เชื่อว่าตัวเซลล์ตัวอ่อนระยะสุดท้ายต้องออกนอกหลอดเลือดก่อน ถึงจะพัฒนาเป็นตัวเต็มวัน
⮕ Mast cell = เม็ดเลือดขาวที่ทำหน้าที่เหมือนป้อมเตือนภัย เจอเชื้อโรคแล้วจะหลั่งสารช่วยเหลือเพื่อน เช่น สนับสนุนการอักเสบ มีบทบาทคล้ายกับเบโซฟิลเวอร์ชันประจำในเนื้อเยื่อ
🎗️สายพันธุ์นายพล B cell
⮕ B cell progenitor = เซลล์ต้นกำเนิด B cell
⮕ Pro B cell = เซลล์ต้นอ่อน B cell ที่สุ่มสร้างตัวรับเสร็จแล้ว
⮕ Mature B cell (Naive B cell) = B cell ตัวเต็มวัยพร้อมทำงาน แยกย้ายไปประจำตามเนื้อเยื่อน้ำเหลือง
⮕ Memory B cell = เซลล์ B cell เวอร์ชันหน่วยความจำ พบหลังจากเชื้อโรคแล้ว คราวหน้าถ้าเจอเชื้อนี้อีก มันจะแปลงร่างเป็น Plasma cell แล้วหลั่งแอนติบอดีชนิด IgG ที่ดีที่สุดได้เลย
⮕ IgM - secreting B cell = เซลล์ B cell (บางเล่มเรียก Plasmablast) ที่เจอเชื้อโรคแล้ว สร้างแอนติบอดีชนิด IgM ที่ยังไม่ดีมาก
⮕ Non-IgM - secreting plasma cell = พลาสมาเซลล์ที่เจอเชื้อโรคแล้ว ผ่านขั้นตอนคัดเลือกความจำเพาะและเปลี่ยนชนิดแอนติบอดีแล้ว สามารถสร้างแอนติบอดีชนิดอื่นได้ เช่น IgG (ส่วนใหญ่), IgE (ไว้กำจัดหนอนพยาธิ), IgA (ไว้วางไว้ที่ผิวอวัยวะด่านหน้า)
🎗️สายพันธุ์นายพล T cell
⮕ T cell progenitor = เซลล์ต้นกำเนิด T cell
⮕ T cell = เซลล์ T cell ที่ยังไม่เลือกสายพันธุ์ย่อย
⮕ T-helper cell = นายพล T cell สายช่วยเหลือ ควบคุมการทำงานเม็ดเลือดขาวหน้างาน ให้เดินเกมภูมิคุ้มกันไปทางที่ต้องการ
⮕ Cytotoxic T cell = นายพล T cell สายเพชฌฆาต คอยทำลายเซลล์ที่ผิดปกติ เช่น เซลล์ที่มีเชื้อโรคข้างใน เซลล์มะเร็ง
⮕ Memory T cell = เซลล์ T cell เวอร์ชันหน่วยความจำ พบหลังจากเชื้อโรคแล้ว คราวหน้าถ้าเจอเชื้อนี้อีก มันจะแปลงร่างเป็น T helper cell หรือ Cytotoxic T cell แล้วเข้าทำงานได้เลย
🎗️สายพันธุ์ย่อยของ T helper cell
⮕ TH1 = เชี่ยวชาญด้านควบคุมระบบกำจัดเชื้อที่ซ่อนภายในเซลล์
⮕ TH2 = เชี่ยวชาญด้านควบคุมระบบกำจัดเชื้อหนอนพยาธิ
⮕ TH3 = เชี่ยวชาญการลดการอักเสบ ชะลอระบบภูมิคุ้มกัน
⮕ TH9 = เชี่ยวชาญด้านควบคุม mast cell
⮕ TH17 = เชี่ยวชาญด้านควบคุมระบบกำจัดเชื้อที่เคลื่อนไปมาทั่วไป
⮕ Treg = เชี่ยวชาญการลดการอักเสบ ชะลอระบบภูมิคุ้มกัน
⮕ THi = ยังไม่ทราบหน้าที่แน่ชัด
⚔️ สายพันธุ์ natural killer cell (NK)
⮕ Natural killer precursor = เซลล์ตัวอ่อนของ NK cell
⮕ Natural killer cell = NK cell ทำหน้าที่คล้ายกับ T cell สายเพชฌฆาตคือทำลายเซลล์ที่มีเชื้ออยู่ข้างในและเซลล์มะเร็ง แต่ตรวจจับแบบไม่จำเพาะ ทำงานไวในช่วงแรกๆเลย
🎗️ γδ T-Cells = T cell ที่จะประจำอยู่ตามอวัยวะแนวหน้า เช่น ผิวหนัง ทางเดินอาหาร ทำหน้าที่คล้าย T cell แต่ไม่จำเพาะกับเชื้อโรค เน้นทำงานไว
[ เซลล์ที่ไม่มีในภาพ ]
🎗️สายพันธุ์ Innate lymphoid cell (ILC) = เซลล์สายพันธุ์ lymphocyte ที่เพิ่งค้นพบ ทำงานคล้ายกับพวก T cell แต่ไม่จำเพาะกับเชื้อโรค แบ่งเป็นสายพันธุ์ย่อยคือ
⮕ ILC1 = ทำงานคล้าย TH1
⮕ ILC2 = ทำงานคล้าย TH2
⮕ ILC3 = ทำงานคล้าย TH17
🎗️Follicular dendritic cell (FDC) = เซลล์เม็ดเลือดขาวชนิด dendritic ที่ผันตัวมาเป็นผู้จัดการแข่งขันคัดเลือก B cell ประจำอยู่ในต่อมน้ำเหลือง
🎗️Marginal zone B cell = สายพันธุ์ B cell ที่ผันตัวมาเชี่ยวชาญเฉพาะสารกลุ่มคาร์บ ประจำอยู่ที่ม้าม เน้นการสร้างแอนติบอดีชนิด IgM แบบไวๆ ไว้จัดการเชื้อโรคที่มีแคปซูลเป็นคาร์บ
🎗️ Myeloid-Derived Suppressor Cells (MDSCs) = เซลล์เพิ่งค้นพบใหม่ ทำหน้าที่คล้าย Treg คอยยับยั้งการทำงานของภูมิคุ้มกัน ลดการอักเสบ เป็นตัวที่ชอบโดนดึงไปอยู่มะเร็ง เฮ้ออออ

09/04/2024
09/04/2023
02/02/2023