4 3 6ที่กุฎีจีน

หากมาที่ชุมชนกุฎีจีนแล้ว อีกสิ่งหนึ่งที่ไม่ควรพลาดก็คือการมาชิม "ขนมฝรั่งกุฎีจีน" สูตรต้นตำรับ อันเป็นขนมโบราณมีลักษณะคล้ายขนมไข่ มีกรรมวิธีในการทำที่ค่อนข้างเรียบง่าย และเป็นสูตรดั้งเดิมของชาวโปรตุเกสที่มาตั้งถิ่นฐานอยู่ในชุมชนกุฎีจีนนั่นเอง

ใกล้ชุมชนกุฎีจีนมีวัดกัลยาณมิตรวรมหาวิหาร เป็นวัดเก่าแก่ที่สร้างขึ้นตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 3 ภายในพระวิหารประดิษฐานพระพุทธไตรรัตนนายก หรือที่คนจีนเรียกกันว่า ซำปอกง ส่วนคนไทยมักเรียกว่า พระโต หรือ หลวงพ่อโต เป็นพระพุทธรูปปูนปั้นปางมารวิชัยที่มีขนาดใหญ่ และมีสีเหลืองทองอร่ามทั้งองค์ ภายในวัดยังมีระฆังใบใหญ่หนัก 13 ตัน กล่าวได้ว่าระฆังใบนี้มีความใหญ่และหนักที่สุดในประเทศไทย

อิหม่ามของมัสยิดบางหลวง หรือ มัสยิดกุฎีขาว เล่าให้เราฟังว่า

"ความเก่าแก่ของมัสยิดบางหลวงและชุมชนกุฎีจีนแห่งนี้อยู่กันมานานเป็นร้อยๆ ปี ประชากรในชุมชนที่นับถือศาสนาอิสลามจะปฏิบัติตนตามหลักศาสนาอิสลามกันอย่างเคร่งครัด วิถีชีวิตมุสลิมในชุมชน อยู่กันอย่างเรียบง่าย ไมฟุ้งเฟ้อ ไม่มีชั้นวรรณะ โดยอยู่ร่วมกับศาสนิกชนของศาสนาอื่นได้ หลักศาสนาใครก็ไปทำตามศาสนานั้น แต่เราให้ความร่วมมือกับศาสนาอื่นในลักษณะให้เกียรติ ยอมรับซึ่งกันและกันร่วมมือกันสร้างชุมชนให้เข้มแข็ง มีกิจกรรมในชุมชนร่วมกัน เช่น การถวายพระพรในหลวง ชาวชุมชนก็จะมาร่วมกัน อยู่อย่างให้เกียรติซึ่งกันและกัน ส่วนระดับเยาวชนในชุมชนให้มีกิจกรรมร่วมกันตลอด ถ้ามีเหตุขัดแย้ง ประธานชุมชนก็จะมาคุยกันเอง ช่วยกันปรึึกษาหารือจนได้ข้อสรุปที่ดีที่สุด มุ่งเน้นสร้างความสามัคคี สมานฉันท์ในชุมชน"

คุณปิ่นทอง วงษ์สกุล ประธานชุมชนกุฎีจีน

พี่ปิ่น ได้ให้สัมภาษณ์ถึงเรื่องราวในชุมชน โดยกล่าวถึงสัญลักษณ์สำคัญอย่างหนึ่งในโบสถ์ซางตาครูส นั่นคือ "ระฆังชุดการิยองร์ 16 ใบ" ที่อยู่ด้านบนของวัดซางตาครู้ซ ที่ปัจจุบันเหลืออยู่แค่เพียงสองแห่งในประเทศ คือวัดซางตาครู้ซ และที่วัดแม่พระลูกประคำ(กาลหว่าร์) สำหรับระฆังชุดการิยองร์นั้น จะใช้ตีในเทศกาลสำคัญๆ โดยผู้ที่มีทักษะเฉพาะ เพราะระฆังของที่นี่ยังเป็นแบบโบราณอยู่ ช่วงที่ผ่านมาเคยร่วมบรรเลงเพลงพระราชนิพนธ์ใกล้รุ่ง
จากนั้น พี่ปิ่นก็พูดถึง ขนมฝรั่งกุฎีจีน ขนมเค้กก้อนแรกในประเทศไทย ปัจจุบันเหลือทำอยู่แค่ 3 บ้าน ยังใช้วิธีการแบบดั่งเดิมใช้เตาถ่าน แต่ละวันสั่งลูกค้าสั่งทำไม่ต่ำกว่าวันละหนึ่งพันชิ้น ภายในชุมชนยังมี บ้านทรงไทยวิตอเรีย อายุร้อยกว่าปี เป็นแบบน็อกดาวน์ บ้านคหบดีเก่าที่มาจากเมืองจันทบุรี เป็นเจ้าของบ่อพลอย บ้านหลังนี้ไม่มีตะปู ใช้สลัก และเป็นไม้สักทั้งหลัง ชุมชนแห่งนี้ กำลังจะมีพิพิธภัณฑ์เป็นของชุมชนเอง ให้เป็นเรื่องเล่ารับแขกไปใครมาเยี่ยมชุมชน คาดว่า จะเปิดประมาณเดือนมิถุนายนนี้
ส่วนความเป็นอยู่ของคนในชุมชน พี่ปิ่น เล่าว่า อยู่กันแบบถ้อยทีถ้อยอาศัยกัน เห็นได้จากบ้านเรือนที่ปลูกติดๆ กัน บางบ้านผนังแทบจะเป็นอันเดียวกัน แม้หลายคนอาจมองเป็นชุมชนเล็กๆ อยู่กันแออัด แต่ด้วย จำนวน 263 หลังคาเรือน รวมกว่า 1,800 คน เธอเห็นว่า ชุมชนแห่งนี้ไม่ใช่ชุมชนแออัด แต่เป็นวิถีชีวิตความเป็นอยู่แบบสงบสุข มีการตกลงกันจะสร้างบ้านอย่างไรไม่ทะเลาะกัน คนในชุมชนตกลงกันเอง ที่นี่มีคนนับถือคริสต์ 85% มีอิสลาม 2 ครอบครัว กุฎีจีน หรือกะดีจีน ประกอบด้วยชุมชนเล็กๆ 6 ชุมชน ได้แก่ ชุมชนวัดกัลยาณ์ ชุมชนกุฎีจีน ชุมชนวัดประยุรวงศ์ ชุมชนบุปผาราม ชุมชนกุฎีขาว และชุมชนโรงคราม ที่ผ่านมา ประธานชุมชนฯ ชี้ว่า แต่ละชุมชนร่วมมือทำงานกันอย่างดี มีการพบปะพูดคุยเดือนละครั้ง มีการเชิญประธานชุมชนร่วมงาน รวมถึงผู้นำศาสนามาร่วมด้วยเกือบทุกครั้ง "ข้อดี ชุมชนของเราเป็นพี่น้องกันมาต้้งแต่แรก รู้จักกันหมด ทำให้การดูแลชุมชนทำได้ง่าย มีหลายโครงการทำให้ชุมชนเข้มแข็ง เช่น ชุมชนสีขาว ให้รุ่นพี่ดูแลรุ่นน้อง ที่ผ่านมา เราจะช่วยเหลือตัวเองก่อน ขณะที่คนที่เข้ามาเป็นอาสาสมัคร ก็ไม่ได้มีค่าตอบแทนใดๆ เราทำด้วยใจจริงๆ" พี่ปิ่นกล่าวทิ้งท้าย

คุณบุณยนิธย์ สิมะเสถียร

หนึ่งในตระกูลสิมะเสถียร หรือแซ่ซิ้ม ซึ่งเป็นตระกูลเก่าแก่ในย่านนี้ ผู้ดูแลศาลเจ้าแม่กวนอิม (เกียนอันเกง) ซึ่งตั้งอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยาได้เล่าย้อนประวัติความเป็นมาของชุมชนกุฎีจีน โดยอ้างอิงจากหนังสือสาส์นสมเด็จ ของสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ที่ที่ยืนอยู่นี้ บริเวณศาลเจ้าแม่กวนอิม ในอดีตมีภิกษุจีนพำนักอยู่ในกุฏิ จึงเป็นที่มาชื่อเรียกย่านนี้ว่า กุฏีจีน
สมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย เรือที่มาจากปากน้ำ จะไปกรุงศรีอยุธยา จะต้องผ่านที่นี่ ต้องหยุดพักเรือเพื่อให้มีการตรวจตรา ก่อนชี้ไปที่ ป้อมวิไชยประสิทธิ์ ปัจจุบันเหลือให้เห็นอยู่ โดยป้อมแห่งนี้ สร้างขึ้นในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช มีเจ้าพระยาวิชเยนทร์ (คอนสแตนติน ฟอลคอน) เป็นผู้สร้าง
บุณยนิธย์ บอกว่า เรือของทุกชาติต้องหยุดพักบริเวณนี้ เพื่อให้มีการตรวจตราเสียก่อน แต่สำหรับชาวจีนที่มากับเรือจะพักอาศัยบริเวณชุมชนกุฎีจีน ต่อมาก็มีการสร้างศาสนาสถาน สร้างศาลเจ้าเล็กๆ และมีภิกษุจีนมาพำนักอยู่ด้วย
ครั้นเมื่อกรุงศรีอยุธยาแตก สมัยกรุงธนบุรี ชาวจีนที่ตามเสด็จฯ สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช มาสร้างเมืองหลวงใหม่ ท่านโปรดให้ชาวจีนอาศัยบริเวณนี้
ศาลเจ้าสมัยนั้นไม่ได้แข็งแรงถาวร เหมือนปัจจุบัน เล่ากันว่า ชาวจีนฮกเกี้ยนได้รื้อศาลเจ้าเก่า และสร้างตัวอาคารขึ้นมาใหม่สมัยรัชกาลที่ 3 ซึ่งเป็นสมัยเดียวกันเจ้าพระยานิกรบดินทร์ (เจ้าสัวโต) โปรดสร้างวัดกัลยาณมิตรวรมหาวิหาร ถวายรัชกาลที่ 3
พร้อมกันนี้ เขายังเล่าว่า บรรพบุรุษของเขาที่มาจากมณฑลฮกเกี้ยน จะมีความสามารถในเรื่องการแกะสลักไม้ที่งดงามและแตกต่างจากที่อื่นๆ

คุณลุงชาวชุมชนกุฎีจีน

"ผมอยู่ที่นี่มา 50 กว่าปีแล้ว ชุมชนกุฎีจีน พูดถึงภาพรวม ๆ ดีนะ ถึงแม้จะคนละศาสนา เขาคริสต์ ผมพุทธ อยู่ด้วยกันไม่มีปัญหาอะไร เขาก็ไม่มาเหยียดหยามเรา มีงานอะไรเกี่ยวกับศาสนา เราก็ให้ความร่วมมือช่วยเหลือ เช่น ทำบุญเราก็เอาอาหารไปเสริมให้เขา โดยให้ความร่วมมือกัน อยู่กันอย่างสันติสุข ไม่แบ่งชั้นวรรณะ คุณศาสนานี้ ผมศาสนานั้นแบบนี้ไม่มี"

“4 ความเชื่อ 3 ศาสนา 6 ชุมชน: ความต่างที่ไม่แตกแยก ณ ชุมชนกุฎีจีน”

ชุมชนที่ยังคงความเป็นเอกลักษณ์ และมีความหลากหลายทางด้านวัฒนธรรม แต่สามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างยั่งยืน มีการจัดระบบการอยู่ร่วมกันภายในชุมชนโดยการใช้หลักคุณธรรมจริยธรรม ความเอื้ออาทรต่อกันภายในชุมชนได้เป็นอย่างดี เพื่อให้ชุมชนกุฎีจีน เป็นชุมชนตัวอย่างแก่ชุมชนอื่นๆ ได้นำรูปแบบวิธีการจัดระบบการอยู่ร่วมกันไปประยุกต์ใช้ในชุมชนของตน

ร่วมสัมผัสวิถีชีวิตที่เรียบง่าย แต่เต็มไปด้วยความรัก ความสงบ และความสามัคคี ของผู้คนในชุมชนแห่งนี้ได้ที่ 4 3 6ที่กุฎีจีน...

ใครได้ลงไปสัมผัสวิถีชิวิตชุมชนกุฎีจีนแล้ว อย่าลืมมาแลกเปลี่ยนกันนะคะ

https://www.instagram.com/p/BCSDMPHmCH-/

436_kudijin on Instagram: “สิ่งที่น่าศึกษาอีกหนึ่งเรื่องที่ชุมชนกุฎีจีนนั่นคือ... “สิ่งที่น่าศึกษาอีกหนึ่งเรื่องที่ชุมชนกุฎีจีนนั่นคือ กำแพงด้านในของศาลเจ้า มีจิตกรรมฝาผนังเรื่องสามก๊ก ตั้งแต่เริ่มต้นจนจบเรื่อง…”

luknamchan.tumblr.com

https://www.instagram.com/p/BCRuhYCGCMS/

436_kudijin on Instagram: “เมื่อก้าวเข้าสู่ภายในชุมชนกุฎีจีน... “เมื่อก้าวเข้าสู่ภายในชุมชนกุฎีจีน นักท่องเที่ยวส่วนใหญ่ต่างต้องมนตร์กับความสวยงามของโบสถ์ซางตาครูส…”