ศูนย์พิษวิทยาศิริราช Siriraj Poison Control Center

🙋‍♂️Dantrolene ยาต้านพิษในภาวะวิกฤต Malignant Hyperthermia

🔥 Dantrolene ยาต้านพิษในภาวะวิกฤต Malignant Hyperthermia
🩺 Malignant hyperthermia (MH)
เป็นภาวะผิดปกติทางพันธุกรรมแบบยีนเด่น หรือเกิดจากการกลายพันธุ์ภายหลัง (mutation)

👥 ผู้ป่วยที่มีความเสี่ยง (MH susceptibility) ได้แก่
• ผู้ที่มีประวัติ MH ในครอบครัว
• ผู้ที่เคยเกิด MH หรืออาการคล้าย MH จากการได้รับยาระงับความรู้สึกในครั้งก่อน
• ผู้ที่มีโรคที่น่าจะสัมพันธ์กับการเกิด MH (เช่น ผู้ป่วย muscular dystrophy หรือ myopathy)

💉 ยาที่กระตุ้นให้เกิด MH ในผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยง
• Succinylcholine
• ยาสลบแบบไอระเหย เช่น
Isoflurane
Sevoflurane
Desflurane

⚠️ ผลกระทบที่เกิดขึ้น
กล้ามเนื้อหดเกร็งต่อเนื่องโดยไม่มีการคลายตัว เนื่องจากความผิดปกติของการควบคุมแคลเซียมภายในเซลล์ ส่งผลให้มีการใช้และเผาผลาญพลังงาน (ATP) อย่างมาก เกิดความร้อน ระดับ CO2 เพิ่มขึ้น ระดับ O2 ลดลง และเกิดการสลายตัวของเซลล์กล้ามเนื้อ ทำให้ระดับโพแทสเซียม เอนไซม์ และโปรตีนของกล้ามเนื้อ (myoglobin, creatine kinase, lactate dehydrogenases) เพิ่มสูงขึ้น และเกิดภาวะเลือดเป็นกรด (lactic acidosis)
หากไม่ได้รับการแก้ไขอย่างทันท่วงที ผู้ป่วยจะมีไข้สูงขึ้นต่อเนื่อง เลือดเป็นกรดรุนแรง กระตุ้นให้เกิด disseminated intravascular coagulation (DIC) ไตวาย และการทำงานของอวัยวะล้มเหลว ซึ่งอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้

💊 Dantrolene เป็นยาต้านพิษที่ใช้ในภาวะ MH
🧪 กลไกการออกฤทธิ์
ยับยั้งการหลั่งแคลเซียมจาก sarcoplasmic reticulum ผ่านตัวรับ ryanodine ซึ่งจะลดการทำงานของแอคติน-ไมโอซินที่ใช้ในการหดตัวของกล้ามเนื้อ ทำให้กล้ามเนื้อเกิดการคลายตัวได้
📌 ขนาดยา
• ขนาดยาเริ่มต้น (initial dose): 2-3 mg/kg
(ใช้น้ำหนักจริงในการคำนวณ โดยขนาดยาสูงสุดไม่เกิน 300 mg/dose)
• จากนั้น ให้ยาซ้ำได้อีกในขนาด 1 mg/kg ทุก 5 นาที จนกว่าอาการของผู้ป่วยจะดีขึ้น
• หากให้ยาไปแล้วรวม (cumulative) 10 mg/kg แต่อาการยังไม่ดีขึ้น ควรพิจารณาหาสาเหตุอื่น แต่หากยังนึกถึงภาวะนี้ สามารถให้ยาต่อได้

🧴 การผสมยา
ยา 1 ขวด (20 mg/vial) ให้ละลายด้วย SWI 60 mL เขย่าประมาณ 20 วินาทีจนได้สารละลายยาใส

❌ ห้ามใช้ D5W, NSS ในการผสมยา
❌ ไม่ควรเปลี่ยนถ่ายยาที่ละลายแล้วลงในขวดแก้ว เนื่องจากอาจเกิดการตกตะกอนได้

📚 เอกสารอ้างอิง
• ภาควิชาวิสัญญีวิทยา. แนวทางปฏิบัติ เรื่อง : การดูแลผู้ป่วยที่เกิดภาวะ Malignant hyperthermia ระหว่าง หรือหลังการระงับความรู้สึก. คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [สืบค้นเมื่อ 31 มี.ค. 2569]; AS-00-4-022-03. สืบค้นจาก:
คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล
• Colby DK. Dantrolene. In: Olson KR, Smollin CG, editors. Poisoning & drug overdose. 8th ed [Internet]. New York: McGraw-Hill Education; 2022 [cited 2026 Mar 31]. Available from:
McGraw Hill AccessMedicine
• Revonto® [package insert]. Kentucky: US WorldMeds; 2016.

🚬 ภัยเงียบจากปลายมวน: เมื่อบุหรี่ทำให้ยาของคุณเปลี่ยนไป
“การสูบบุหรี่ส่งผลต่อสุขภาพและอาจเปลี่ยนแปลงการออกฤทธิ์ของยา”
นิโคตินและสารอื่น ๆ จากบุหรี่อาจส่งผลเปลี่ยนแปลงการรักษาด้วยยาได้อย่างคาดไม่ถึง มียาหลายชนิดได้รับผลกระทบจากบุหรี่ เช่น
• Clozapine
• Olanzapine
• Fluvoxamine
• Warfarin
• Theophylline
• Erlotinib
• Irinotecan

โดยบุหรี่จะไปเพิ่มการขจัดยาเหล่านี้ออก ทำให้ฤทธิ์ในการรักษาลดลง
นอกจากนี้ ยาบางชนิดกลับพบว่าการสูบบุหรี่ส่งผลที่คาดการณ์ได้ยาก เช่น ในกรณีของผู้ใช้ Methadone ที่สูบบุหรี่ด้วย พบว่าอาจเกิด sedation effects ที่เพิ่มขึ้นหรือลดลง
แต่พบปรากฏการณ์ที่ต่างออกไปในยา Clopidogrel เพราะพบว่าการสูบบุหรี่พร้อมกับการใช้ยา clopidogrel จะทำให้ได้ฤทธิ์ antiplatelet มากขึ้น

🧪 กลไกที่ทำให้เชื่อว่า บุหรี่อาจส่งผลต่อยาที่ใช้รักษาโรค อาจเกี่ยวข้องกับ carbon monoxide และสาร polycyclic aromatic hydrocarbon (PAH) ที่มีผลเหนี่ยวนำสมรรถนะของเอนไซม์บางตัว เช่น CYP 1A2, 2B6, 3A4, 2C19 ซึ่งการเหนี่ยวนำสมรรถนะของเอนไซม์ที่ใช้ในการเปลี่ยนแปลงยาจะแตกต่างกันออกไปในแต่ละบุคคล แต่พบว่ามีความสัมพันธ์กับปริมาณการสูบบุหรี่

⚠️ ดังนั้นเมื่อมีการรักษาด้วยยา ผู้ป่วยมักจำเป็นที่จะต้องลดหรืองดการสูบบุหรี่ เพื่อลดอันตรกิริยาระหว่างยากับบุหรี่ ซึ่งอาจจะส่งผลทำให้ประสิทธิภาพการรักษาไม่ได้ผลดีเท่าที่ควร

📚 เอกสารอ้างอิง
• Ryan J et al. To***co smoking and its potential drug interactions [online]. Cited 2026 Mar 31. Available from: The Pharmaceutical Journal

🚬 ภัยเงียบจากปลายมวน: เมื่อบุหรี่ทำให้ยาของคุณเปลี่ยนไป

“การสูบบุหรี่ส่งผลต่อสุขภาพและอาจเปลี่ยนแปลงการออกฤทธิ์ของยา”

นิโคตินและสารอื่น ๆ จากบุหรี่อาจส่งผลเปลี่ยนแปลงการรักษาด้วยยาได้อย่างคาดไม่ถึง มียาหลายชนิดได้รับผลกระทบจากบุหรี่ เช่น
• Clozapine
• Olanzapine
• Fluvoxamine
• Warfarin
• Theophylline
• Erlotinib
• Irinotecan

โดยบุหรี่จะไปเพิ่มการขจัดยาเหล่านี้ออก ทำให้ฤทธิ์ในการรักษาลดลง

นอกจากนี้ ยาบางชนิดกลับพบว่าการสูบบุหรี่ส่งผลที่คาดการณ์ได้ยาก เช่น ในกรณีของผู้ใช้ Methadone ที่สูบบุหรี่ด้วย พบว่าอาจเกิด sedation effects ที่เพิ่มขึ้นหรือลดลง

แต่พบปรากฏการณ์ที่ต่างออกไปในยา Clopidogrel เพราะพบว่าการสูบบุหรี่พร้อมกับการใช้ยา clopidogrel จะทำให้ได้ฤทธิ์ antiplatelet มากขึ้น

🧪 กลไกที่ทำให้เชื่อว่า บุหรี่อาจส่งผลต่อยาที่ใช้รักษาโรค อาจเกี่ยวข้องกับ carbon monoxide และสาร polycyclic aromatic hydrocarbon (PAH) ที่มีผลเหนี่ยวนำสมรรถนะของเอนไซม์บางตัว เช่น CYP 1A2, 2B6, 3A4, 2C19 ซึ่งการเหนี่ยวนำสมรรถนะของเอนไซม์ที่ใช้ในการเปลี่ยนแปลงยาจะแตกต่างกันออกไปในแต่ละบุคคล แต่พบว่ามีความสัมพันธ์กับปริมาณการสูบบุหรี่

⚠️ ดังนั้นเมื่อมีการรักษาด้วยยา ผู้ป่วยมักจำเป็นที่จะต้องลดหรืองดการสูบบุหรี่ เพื่อลดอันตรกิริยาระหว่างยากับบุหรี่ ซึ่งอาจจะส่งผลทำให้ประสิทธิภาพการรักษาไม่ได้ผลดีเท่าที่ควร

📚 เอกสารอ้างอิง
• Ryan J et al. To***co smoking and its potential drug interactions [online]. Cited 2026 Mar 31. Available from: The Pharmaceutical Journal

🔋🚨 มีคำถามน่าสนใจมาหาแอดมิน
หากเด็กเผลอกลืน "ถ่านกระดุม" การให้กินน้ำผึ้งช่วยลดพิษได้จริงหรือ⁉️

คำตอบคือ "ได้ค่ะ" (แต่มีเงื่อนไขและข้อควรระวังที่สำคัญมากนะคะ!)

อ้างอิงจากคำแนะนำของสมาคมแพทย์ระบบทางเดินอาหารและโภชนาการเด็กแห่งยุโรป (ESPGHAN) ระบุว่าสามารถใช้ "น้ำผึ้ง" ในการปฐมพยาบาลเบื้องต้นได้ค่ะ

🍯 ทำไมน้ำผึ้งถึงช่วยได้?
มีงานวิจัยในสัตว์ทดลองพบว่า เชื่อว่ากลไกการออกฤทธิ์ ไม่ได้มีเพียงแค่การช่วยเคลือบ (Coating) ตัวถ่านกระดุมเท่านั้น แต่การที่น้ำผึ้งมีฤทธิ์เป็นกรดอ่อนๆ ยังสามารถช่วย "สะเทินความเป็นด่าง" จากสารละลายในถ่านกระดุมที่รั่วซึมออกมาทำปฏิกิริยากับทางเดินอาหารได้อีกด้วย ซึ่งจะช่วยลดความรุนแรงของแผลไหม้ในหลอดอาหารค่ะ

🥄 วิธีและขนาดการรับประทานที่ถูกต้อง:
(ใช้เฉพาะกรณีที่ทราบว่าเด็กกลืนถ่านกระดุมมา ไม่เกิน 12 ชั่วโมง)

✅ น้ำผึ้ง: ให้ปริมาณ 10 ซีซี (ประมาณ 2 ช้อนชา) ทุกๆ 10 นาที (สูงสุดไม่เกิน 6 ครั้ง)

✅ หรือใช้ยา Sucralfate: ให้ปริมาณ 10 ซีซี ทุกๆ 10 นาที (สูงสุดไม่เกิน 3 โดส)

⚠️ ข้อควรระวังที่สำคัญที่สุด (อ่านให้ละเอียดนะคะ) !!!

1️⃣ ห้ามให้ในเด็กอายุต่ำกว่า 1 ปี เด็ดขาด 👶❌ เพราะอาจเสี่ยงต่อการเกิดโรคพิษโบทูลินั่มในเด็กทารก (Infantile botulism) จากสปอร์ของแบคทีเรียที่อาจปนเปื้อนอยู่ในน้ำผึ้งได้ค่ะ

2️⃣ ควรหลีกเลี่ยงและระมัดระวังอย่างยิ่งในผู้ป่วยกลุ่มนี้ ❌ * ผู้ที่มีอาการกลืนลำบาก

ผู้ที่มีประวัติแพ้น้ำผึ้ง หรือยา Sucralfate

กรณีที่ทราบประวัติหรือได้รับการวินิจฉัยล่าช้า (Delayed diagnosis)

ผู้ป่วยที่แพทย์ประเมินว่ามีอาการน่าสงสัยของภาวะทางเดินอาหารทะลุ (Perforation), ภาวะช่องอกอักเสบ (Mediastinitis) หรือมีภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด (Sepsis)

3️⃣ ห้ามชะลอการไปโรงพยาบาล 🏥🚑
การให้น้ำผึ้งเป็นเพียงการซื้อเวลาระหว่างเดินทางเท่านั้น ต้องไม่ทำให้การไปโรงพยาบาลหรือการส่องกล้องคีบถ่านออกล่าช้าลงเด็ดขาด! หากเด็กลืนถ่านกระดุม ให้รีบพาไปห้องฉุกเฉินให้เร็วที่สุดค่ะ

หากมีข้อสงสัยเรื่องสารพิษ สามารถปรึกษาศูนย์พิษวิทยาศิริราชได้ตลอด 24 ชั่วโมงนะคะ 💙
ติดต่อเรา 024197007
Line:

#ศูนย์พิษวิทยาศิริราช #ถ่านกระดุม #ปฐมพยาบาลเด็ก #เตือนภัยใกล้ตัว

⛔ หยุด! อย่าเพิ่งทำแบบนี้ถ้าเผลอดื่มน้ำมันเชื้อเพลิง

⛽ น้ำมันเชื้อเพลิง เช่น น้ำมันเบนซินและดีเซล เป็นของเหลวที่อยู่ใกล้ตัวในชีวิตประจำวัน การเติม หรือถ่ายเทเชื้อเพลิงเหล่านี้บางครั้งไม่ได้ทำถูกต้องตามหลักการทำให้เกิดการสัมผัสเข้าสู่ร่างกายโดยไม่ตั้งใจ เช่น การใช้ปากดูดน้ำมันเชื้อเพลิง ทำให้เกิดการสำลักและเป็นอันตรายได้

🚨 สิ่งที่ควรทำและไม่ควรทำ เมื่อเกิดการสำลักน้ำมันเชื้อเพลิง มีดังนี้

✅ ควรทำ
1️⃣ งดรับประทานอาหารและดื่มทางปาก ประเมินทางเดินหายใจและการหายใจว่ามีอาการผิดปกติหรือไม่
2️⃣ ทำ Chest X-ray เพื่อประเมินความเสี่ยงในการเกิดปอดอักเสบจากการสำลัก (aspiration pneumonia)
3️⃣ ประเมินอาการทางระบบประสาทว่ามีซึมลงหรือกระสับกระส่าย ชักเกร็งหรือไม่ เพราะน้ำมันเป็นสารที่ออกฤทธิ์กระตุ้นหรือกดระบบประสาทได้
4️⃣ ควรสังเกตอาการอย่างน้อย 24 ชั่วโมง เพื่อติดตามอาการแทรกซ้อนที่อาจตามมา

❌ ไม่ควรทำ
1️⃣ ล้วงคอให้อาเจียน รับประทานไข่ขาวดิบ หรือให้ดื่มน้ำหรือนมในปริมาณมาก เพราะจะทำให้เกิดการอาเจียนอย่างรุนแรงตามมาด้วยการสำลัก (aspirate) น้ำมันเข้าสู่ระบบทางเดินหายใจ
2️⃣ การล้างท้องเพราะมีความเสี่ยงในการเกิดการสูดสำลัก
3️⃣ การให้ผงถ่านกัมมันต์ (activated charcoal, AC) เพราะ AC ไม่มีผลช่วยดูดซับน้ำมัน และอาจทำให้เกิดการสูดสำลักจนเกิดอันตรายได้

📚 เอกสารอ้างอิง:
Merative™ Micromedex® POISINDEX®. Hydrocarbons. In: Merative™ Micromedex® POISINDEX® [Electronic version]. Ann Arbor, Michigan, USA: Merative; [cited 2026 Mar 1]. Available from: https://www.micromedexsolutions.com
(Subscription required to view)

📢 ขอเชิญผู้สนใจร่วมกิจกรรมวิชาการ
Academic Half day in Preventive Medicine
ภาควิชาเวชศาสตร์ป้องกันและสังคม คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล
วันพุธที่ 22 เมษายน 2569 เวลา 13.30 - 16.30 น.
📍แพทย์ที่เข้าร่วมกิจกรรม ได้รับ CME=3 credits

📋 หัวข้อ
💉🚹 Journal club : "Nine-Valent Human Papillomavirus Vaccination and Related Cancers in Males"
โดย : นพ.ธีรภัทร อรรถชิตวาทิน
💉✈️ Lecture : "Meningococcal Disease in the Era of Global Travel: Practical Vaccination Decisions for Thai Clinicians"
โดย : อ.พญ.กัณฑริดา ศรีพานิชกุลชัย

🎤 อาจารย์ผู้ควบคุม : อ.พญ.กัณฑริดา ศรีพานิชกุลชัย

รูปแบบ Online ผ่านระบบ Zoom💻
Join Zoom Meeting
https://siriraj-mahidol-ac-th.zoom.us/j/97346836652
Meeting ID : 973 4683 6652