โครงการรักษ์น้ำเพื่อพระแม่ของแผ่นดินฯ

พื้นที่เพียง 552 ตารางเมตร สร้างเม็ดเงิน 102,320 บาท ในระยะเวลา 92 วัน !!

วันนี้จะมารู้จักกับเกษตรกร โครงการ"รักษ์น้ำเพื่อพระแม่ของแผ่นดิน" คนที่ 4 นายสนั่น บุญประสพ (ผู้ช่วยสนั่น) เกษตรกรบ้านหมากแข้ง อ.ด่านซ้าย จ.เลย หลายปีที่ผ่านมาปลูกพืชเชิงเดียว (ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ขิง มะระ ถั่วลันเตา เสาวรสเปรี้ยว) ใช้พื้นที่ค่อนข้างมาก ใช้สารเคมีเข้มข้น แต่รายได้ที่ได้มาไม่คุ้มค่ากับการลงทุน
ในปี 2560 มีโอกาสรู้จักกับสถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง และเป็นเกษตรกรคนแรกของโครงการฯ ในพื้นที่ ลุ่มน้ำหมัน จ.เลย ที่กล้าปรับเปลี่ยนวิธีคิดในการปลูกพืชแบบใช้พื้นที่น้อย แต่สร้างมูลค่าได้สูง
ต่อมาได้ปลูกองุ่นตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ ซึ่งใน 12 เดือนแรกกับการปลูกองุ่นจำนวน 20 ต้น ในพื้นที่ 360 ตารางเมตร สามารถสร้างรายได้ถึง 85,000 บาท : ปี จนมีเกษตรกรรายอื่นๆ เข้ามาศึกษาดูงานอย่างต่อเนื่อง และในปี 2562 มีโอกาสไปศึกษาดูงานที่ โครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวงห้วยน้ำขาว จ.เพชรบูรณ์ เห็นเกษตรกรในพื้นที่มีการปลูกพืชผักปลอดภัยในระบบโรงเรือนหลากหลายชนิด จึงมีความสนใจที่อยากจะลองปลูกแตงกวาญี่ปุ่น เพื่อเป็นตัวอย่างให้กับเกษตรกรในพื้นที่บ้านหมากแข้ง ให้ได้มีอาชีพที่มั่นคงและใช้พื้นที่ให้เกิดประโยชน์สูงสุด โดยมี นายอาณัติ ธิขวัญ และนายทิตย์มงคล พรมเมือง จนท.โครงการพัฒนาพื้นที่สูงฯ ได้เข้ามาช่วยให้คำแนะนำในเรื่องการทำโรงเรือนขนาด 23x24 (552 ตารางเมตร) ตั้งแต่การเลือกสายพันธุ์ การปลูก การผสมปุ๋ย การดูแลรักษา การวางแผนการผลิตและการตลาด
ปัจจุบัน นายสนั่น บุญประสพ สามารถสร้างรายได้จากการปลูกแตงกวาญี่ปุ่น ในพื้นที่ (552 ตารางเมตร) ได้ถึง 102,320 บาท กับระยะเวลา 92 วัน (เฉลี่ยมีรายได้วันละ 1,112 บาท) ซึ่งถ้าเปรียบเทียบกับการปลูกพืชเชิงเดียว ต้องใช้พื้นที่มากถึง 35 ไร่ กับระยะเวลา 365 วัน ถึงจะสร้างรายได้เทียบเท่ากับพืชที่ปลูกในปัจจุบัน
แต่ทั้งนี้อย่ามองแต่รายได้ที่เกิดขึ้นเพียงอย่างเดียว กว่าจะประสบผลสำเร็จ ผู้ช่วยสนั่น ต้องเรียนรู้ทักษะและอาศัยประสบการณ์และความอดทนเป็นอย่างมาก กว่าจะมาถึงจุดนี้ได้

เจ้าหน้าที่ส่งเสริม
1.นายอาณัติ ธิขวัญ (จนท.โครงการพัฒนาพื้นที่สูงฯห้วยน้ำขาว)
2. นายทิตย์มงคล พรมเมือง (จนท.โครงการพัฒนาพื้นที่สูงฯห้วยน้ำขาว)
3.นางสาวปัณณรัตน์ เมธีโรจน์มงคล (จนท.โครงการรักษ์น้ำเพื่อพระแม่ของแผ่นดิน)
เรียบเรียง โดย นายสุขเกษม ร่วมรักษ์ (จนท.โครงการรักษ์น้ำเพื่อพระแม่ของแผ่นดิน)

การทำการเกษตรในปัจจุบันไม่เพียงแต่ผลิตอย่างเดียวการตลาดก็เป็นปัจจัยที่สำคัญที่สร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้ผลิต ฉะนั้นเราจึงต้องผลิตพืชให้มีคุณภาพมากที่สุด

ทางโครงการ"รักษ์น้ำเพื่อพระแม่ของแผ่นดิน"
มีการรวมกลุ่มด้านการผลิตและการตลาดเป็นกลุ่มวิสาหกิจชุมชน กลุ่มเกษตรอินทรีย์รักษ์น้ำโดยมีประธานกลุ่มวิสาหกิจเป็นหัวหน้ากลุ่ม ทั้งยังเป็นที่ปรึกษาให้กับกลุ่ม คอยช่วยเหลือ และให้คำแนะนำ ที่ผ่านมาได้มีโอกาสเยี่ยมเยือนสมาชิกของกลุ่ม ในพื้นที่บ้านหมากแข้ง จังหวัดเลย ทั้งยังช่วยตัดผัก รวมถึงยังให้คำแนะนำเรื่องการประมาณการผลผลิตก่อนการเก็บเกี่ยว / การคัดคุณภาพ เพื่อให้ตลาดผู้รับซื้อและผู้บริโภค ได้ผักที่มีคุณภาพที่สุด

#โครงการรักษ์น้ำเพื่อพระแม่ของแผ่นดิน

ขอบคุณดร. ศิริพงศ์ หังสพฤกษ์ และดร.ทินรัตน์ พิทักษ์พงศ์เจริญ ที่ได้แนะนำและให้ข้อคิดในการทำงานบนพื้นที่สูงให้ประสบผลสำเร็จ โดยการใช้ข้อมูล เข้ามาวางแผน และวิเคราะห์ ร่วมกับหน่วยงานบูรณาการในพื้นที่ ลุ่มน้ำหมัน จังหวัดเลย และ ลุ่มน้ำภาค จังหวัดพิษณุโลก ให้เกษตรกรบนพื้นที่สูงมี ชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น และลดการบุกรุกทำลายป่า ซึ่งเป็นเป้าหมายของโครงการ"รักษ์น้ำเพื่อพระแม่ของแผ่นดิน"

วันนี้เราจะมารู้จักกับเกษตรกร คนที่ 3 คือ นายศุภฤกษ์ บุญประสพ (น้องแต๊ก) เกษตรกรในพื้นที่โครงการ “รักษ์น้ำเพื่อพระแม่ของแผ่นดิน” ลุ่มน้ำหมัน บ้านหมากแข้ง ต.กกสะทอน อ.ด่านซ้าย จ.เลย
ชายหนุ่มที่ต้องจากถิ่นฐานบ้านเกิดไปเรียนพร้อมทำงานที่ กรุงเทพฯ หลายปี หลังจากนั้นได้ตัดสินใจกลับมาใช้ชีวิตที่บ้านเกิด ช่วยพ่อ ช่วยแม่ ทำการเกษตรตามวิถีชีวิตดั่งเดิม และเมื่อปี 2559 มีโอกาสได้มารู้จักกับ เจ้าหน้าที่ สวพส. และได้เข้าโครงการตั้งแต่นั้นมา โดยเริ่มต้นปลูกองุ่น ในพื้นที่เล็กๆ และพร้อมเรียนรู้ในสิ่งใหม่ๆ ที่โครงการได้แนะนำ ทำให้เกิดความเชื่อใจ และศรัทธาในองค์ความรู้ของโครงการหลวง และองค์ความรู้ของสถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง จนกระทั่งได้ปลูกแตงกวาญี่ปุ่นในโรงเรือน ภายใต้มาตรฐาน GAP จนประสบความสำเร็จ ปัจจุบันเป็นประธานกลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านหมากแข้งผู้ผลิตพืชอินทรีย์และพืชปลอดภัย และคอยช่วยเจ้าหน้าที่ สวพส. ในการถ่ายทอดองค์ความรู้ให้กับเกษตรกรรายอื่นๆ เหมือนที่ตัวเขาเองได้เคยรับการถ่ายทอดองค์ความรู้มา เกษตรกรท่านใดสนใจศึกษาเรียนรู้การปลูกพืชผัก และไม้ผลบนพื้นที่สูง สามารถติดต่อขอเข้าไปศึกษาดูงาน ที่บ้านหมากแข้ง ต.กกสะทอน อ.ด่านซ้าย จ.เลย ได้เลยนะครับ
#โครงการรักษ์น้ำเพื่อพระแม่ของแผ่นดิน

วันที่ 12 สิงหาคม 2564
วันเฉลิมพระชนมพรรษาสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ครบรอบ 89 พรรษา

เมื่อปี 2549 สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ได้ทรงเสด็จไปยังจังหวัดแม่ฮ่องสอน ทรงเยี่ยมพสกนิกรบนพื้นที่สูง และมีพระราชเสาวนีย์ให้ตระหนักถึงความสำคัญของทรัพยากรธรรมชาติ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ จึงได้สนองพระราชเสาวนีย์โดยจัดทำ โครงการ “รักษ์น้ำเพื่อพระแม่ของแผ่นดิน” เพื่อให้เกษตรกรตระหนักถึงการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และพัฒนาความเป็นอยู่ของชุมชนบนพื้นที่สูงอย่างต่อเนื่อง ทำให้ปัจจุบัน สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง และหน่วยงานร่วมบูรณาการ ได้ถ่ายทอดองค์ความรู้ให้เกษตรกรมีอาชีพทางการเกษตรที่สามารถสร้างรายได้โดยไม่ส่งผลกระทบกับสิ่งแวดล้อม และมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น

ขอพระองค์ทรงมีพระชนมพรรษายิ่งยืนนาน

การศึกษาดูงานเป็นเรื่องที่สำคัญต่อการพัฒนาพื้นที่สูงเป็นอย่างมาก หากเกษตรกรมีความสนใจ กลับมาลงมือทำจะส่งผลทำให้ประสบความสำเร็จได้เร็ว ซึ่งโครงการ “รักษ์น้ำเพื่อพระแม่ของแผ่นดิน” จะขอพูดถึงเกษตรกรท่านหนึ่ง ที่มีความใฝ่รู้ ใฝ่พัฒนา นำองค์ความรู้ต่างๆ เพื่อกลับไปพัฒนาความเป็นอยู่ของตนเอง คือ นายชนกร วงศ์วิริยชาติ ชื่อเล่น (อนุ) ได้ไปศึกษาดูงานโครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวงห้วยเป้า อ.เชียงดาว จ.เชียงใหม่ จัดโดย สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดพิษณุโลก โดยมีหมวดพานทอง ทอนแสง โครงการพัฒนาเพื่อความมั่นคงพื้นที่ ภูขัด ภูเมี่ยง ภูสอยดาว เป็นผู้ประสานงาน จากการศึกษาดูงานในครั้งนั้น สิ่งที่ได้มาเห็นคือเห็นการทำการเกษตรที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม การบริหารจัดการน้ำที่เป็นระบบ การปลูกเมล่อนในโรงเรือน จึงมีความสนใจ และเกิดแรงบันดาลใจ ที่จะนำองค์ความรู้ที่ได้จากการศึกษาดูงาน กลับไปพัฒนาบ้านเกิดตนเอง ที่บ้านน้ำแจ้งพัฒนา อ.นครไทย จ.พิษณุโลก เส้นทางยากลำบากต่อการเข้าถึง ไม่มีไฟฟ้า และมีทรัพยากรน้ำอยู่อย่างจำกัด ด้วยคำแนะนำจากท่าน ดร. ศิริพงศ์ หังสพฤกษ์ ที่ปรึกษาด้านการวางแผนและพัฒนาการเกษตร ทำให้สามารถคำนวณปริมาณน้ำที่มีอยู่ให้เพียงพอต่อการเพาะปลูกพืชและมีการใช้ให้เกิดประโยชน์อย่างสูงสุด ด้วยหัวใจที่มุ่งมั่น มีเป้าหมายที่ชัดเจนทำให้ อนุ สามารถปลูกเมล่อนจนประสบความสำเร็จ สร้างมูลค่าได้มากถึง 120,000 บาท/ปี สามารถเป็นตัวอย่างให้กับเกษตรกรรายอื่นๆในพื้นที่อีกด้วย
#หากคิดแล้วไม่ลงมือทำเราก็จะไม่เห็นความสำเร็จ

บางครั้งความสำเร็จในการทำอาชีพ อาจไม่ได้มาจากองค์ความรู้เพียงอย่างเดียว ยังต้องมีความใส่ใจ และลักษณะนิสัยใจคอของเกษตรกรด้วย และในวันนี้เราจะมารู้จักกับเกษตรกร คนที่ 1 นางสมบัติ มีเพชร (แม่แต) คนที่ 2 นายสำรวย มีเพชร (พ่อแต) เกษตรกรในพื้นที่โครงการ "รักษ์น้ำเพื่อพระแม่ของแผ่นดิน" ลุ่มน้ำภาค อ.ชาติตระการ จ.พิษณุโลก
ซึ่งแต่ก่อนทำการเกษตรเชิงเดี่ยว ปลูกข้าวโพด มีการใช้สารเคมีที่เข้มข้น ส่งผลต่อสิ่งแวดล้อม ต่อมาได้มีโอกาสเข้าร่วมโครงการ จึงได้มีการปรับเปลี่ยนการปลูกพืชเป็นแบบผสมผสาน ปลูปไม้ผล (องุ่น) และพืชอินทรีย์ในโรงเรือน ทำให้มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น ลดการใช้สารเคมี มีความปลอดภัยทั้งคนปลูก และผู้บริโภค แม่แต และพ่อแต...มีความใส่ใจในรายละอียดในสิ่งที่ทำ เป็นผู้เสียสละเพื่อส่วนรวม ทำให้เป็นที่รักของคนรอบข้าง #โครงการรักษ์น้ำเพื่อพระแม่ของแผ่นดิน

ความรู้เป็นสิ่งที่สำคัญเกิดมาจากการสะสมและเรียนรู้ ฉะนั้นเพื่อให้ความรู้ ไม่หายไป การถ่ายทอดองค์ความรู้ จึงเป็นเรื่องที่สำคัญเพื่อให้เกษตรกรได้รู้หลักและวิธีการรวมถึงได้มีการฝึกปฏิบัติจริง จึงทำให้เกิดประสบการณ์และสามารถต่อยอดและขยายงานไปยังพื้นที่อื่นๆได้ (อบรมการผลิตพืชภายใต้มาตรฐาน GAP) #บ้านหมากแข้ง

มีข้อมูลเยอะ แล้วปวดหัว ??? จริงหรือ
อาจจริงถ้าคุณไม่รู้ว่าเอาข้อมูลเหล่านั้นมาทำอะไร?
แต่ถ้าคุณเอาข้อมูลเหล่านั้นมาวิเคราะห์ สังเคราะห์ ถึงที่มาของข้อมูลเหล่านั้น

จะทำให้คุณทำงานได้ง่ายยิ่งขึ้น
รวมทั้งสามารถวิเคราะห์ และ พยากรณ์ได้แม่นยำขึ้น

ขอบคุณ ดร.ศิริพงศ์ หังสพฤกษ์ และทีมสารสนเทศ สวพส.
ที่คอยแนะนำให้ผมและทีมงาน เก็บข้อมูลต่างๆมาตั้งแต่ปี 61 จนปัจจุบัน

ทำให้สามารถประเมินและคาดการณ์ทิศทางการทำงาน ในด้านส่งเสริมการเกษตร ด้านการผลิตของกลุ่มเครือข่ายเกษตรกร
ให้สามารถเดินหน้าวางแผนและผลิตต่อไปได้อย่าง

#โครงการรักษ์น้ำเพื่อพระแม่ของแผ่นดิน

การแก้ไขปัญหาการบุกรุกพื้นที่ป่า และการลดการเผาบนพื้นที่สูงเป็นเรื่องที่แก้ไขยาก เนื่องด้วยชาวบ้านไม่มีพื้นที่ทำกินเป็นของตนเอง และไม่มีอาชีพทางเลือก ซึ่งทางโครงการ “รักษ์น้ำเพื่อพระแม่ของแผ่นดิน” ได้นำรูปแบบการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวงมาปรับใช้ ด้านการส่งเสริมอาชีพและบูรณาการร่วมกับหน่วยงานในพื้นที่ส่งเสริมการปลูกไม้ผลเศรษฐกิจ ซึ่งเป็นพืชระยะยาว ช่วยสร้างรายได้ให้กับเกษตกร เป็นแหล่งเรียนรู้ด้านการเกษตร และยังเป็นแปลงสาธิตให้เกษตรกร และผู้ที่สนใจสามารถเข้าเรียนรู้ได้อีกด้วย (ภาพจาก #บ้านหมากแข้ง ต.กกสะทอน อ.ด่านซ้าย จ.เลย)