19/09/2026
လေယာဉ်တင်သင်္ဘောအိုကြီးရဲ့ ပိုင်ရှင်အသစ်ဖြစ်လာတဲ့ အင်ဒိုနီးရှား
***********
အင်ဒိုနီးရှားဟာ စက်တင်ဘာ ၁၈ ရက်မှာ သူ့ရဲ့ ပထမဆုံး လေယာဉ်တင်သင်္ဘောကို တရားဝင်လက်ခံရရှိလိုက်ပါတယ်။ အီတလီရေတပ်က ၂၀၂၄ ခုနှစ်မှာ အနားပေးထားတဲ့ ITS Giuseppe Garibaldi ကို အင်ဒိုနီးရှားက လက်ခံယူလိုက်တာဖြစ်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှမှာ လေယာဉ်တင်သင်္ဘောရှိတဲ့ ဒုတိယနိုင်ငံ ဖြစ်လာပါတယ်။ ပထမနိုင်ငံကတော့ ၁၉၉၇ ခုနှစ်ကတည်းက HTMS Chakri Naruebet ကို တပ်တော်ဝင်ထားတဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံပါ။
အသက် ၄၁ နှစ်ရှိပြီဖြစ်တဲ့ Giuseppe Garibaldi ဟာ အီတလီရေတပ်မှာ ၁၉၈၅ ခုနှစ်က စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့တဲ့ သင်္ဘောပါ။ အရှည် ၁၈၀ မီတာခန့်၊ အကျယ် ၃၃ မီတာရှိပြီး ရဟတ်ယာဉ်တွေနဲ့ Short Takeoff and Vertical Landing လေယာဉ်တွေကို အသုံးပြုနိုင်အောင် တည်ဆောက်ထားပါတယ်။ အီတလီက ဒီသင်္ဘောကို အနားပေးပြီးနောက် အင်ဒိုနီးရှားကို လွှဲပြောင်းပေးခဲ့တာဖြစ်ပြီး သင်္ဘောကို ဝယ်ယူရတဲ့ အဓိကတန်ဖိုးထက် ပြန်လည်ပြုပြင်မွမ်းမံပြီး လည်ပတ်နိုင်အောင်လုပ်ရမယ့် ကုန်ကျစရိတ်က ပိုပြီး စိတ်ဝင်စားစရာဖြစ်လာပါတယ်။
အင်ဒိုနီးရှားအတွက် ဒီသင်္ဘောဟာ တိုက်လေယာဉ်တွေကို တင်ဆောင်ပြီး နိုင်ငံရပ်ခြားမှာ စစ်ဆင်ရေးလုပ်မယ့် ရိုးရိုးလေယာဉ်တင်သင်္ဘောတစ်စင်းအဖြစ် အဓိကအသုံးပြုဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ အင်ဒိုနီးရှားရေတပ်ရဲ့ ပြောကြားချက်အရ ရဟတ်ယာဉ်၊ Drone နဲ့ ရေကြောင်းလုပ်ငန်းတွေကို ထောက်ပံ့ပေးနိုင်တဲ့ Mobile Command Center နဲ့ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်တုံ့ပြန်ရေး Platform တစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုဖို့ ရည်ရွယ်ထားပါတယ်။
အထူးသဖြင့် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံမှာ တောမီး၊ သစ်ဆွေးမြေမီး၊ ရေကြီးမှု၊ ငလျင်နဲ့ မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုတွေ ဖြစ်လေ့ရှိတာကြောင့် သင်္ဘောပေါ်ကနေ ရဟတ်ယာဉ်နဲ့ Drone တွေကို အသုံးပြုပြီး သဘာဝဘေးအန္တရာယ်တွေကို အမြန်တုံ့ပြန်နိုင်မယ်လို့ အစိုးရဘက်က ရှင်းပြထားပါတယ်။ သမ္မတ Prabowo Subianto ကလည်း သင်္ဘောကို ရဟတ်ယာဉ်နဲ့ Drone တွေအတွက် အသုံးပြုမယ့် Carrier အဖြစ် ပြန်လည်ပြုပြင်သွားမယ်လို့ ပြောထားပါတယ်။
ဒါပေမယ့် အင်ဒိုနီးရှားက အာဆီယံမှာ ဒုတိယမြောက် လေယာဉ်တင်သင်္ဘော ပိုင်ရှင်ဖြစ်လာတာနဲ့အတူ “ဒီလိုအသက်အရွယ်ကြီးနေပြီဖြစ်တဲ့ လေယာဉ်တင်သင်္ဘောတစ်စင်းကို အင်ဒိုနီးရှားအနေနဲ့ တကယ်လိုအပ်ရဲ့လား” ဆိုတဲ့ မေးခွန်းလည်း တစ်ပြိုင်နက်တည်း ထွက်လာပါတယ်။
အကြောင်းရင်းက သင်္ဘောကို လက်ခံရရှိတဲ့အတွက်ပဲ ကုန်ကျစရိတ်ပြီးသွားတာ မဟုတ်လို့ပါ။ အင်ဒိုနီးရှားဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနက ၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာ လေယာဉ်တင်သင်္ဘောအစီအစဉ်အတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၄၅၀ ရန်ပုံငွေ ခွင့်ပြုထားပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လွှတ်တော်အမတ် TB Hasanuddin က သင်္ဘောကို ပြန်လည်ပြုပြင်မွမ်းမံတဲ့ ကုန်ကျစရိတ်တစ်ခုတည်းကပင် ရူပီး ၁၆ ထရီလျံ၊ အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၉၀၀ ခန့် အထိ ရှိလာနိုင်တယ်လို့ ပြောထားပါတယ်။
ဒါက သင်္ဘောရဲ့ အသက်အရွယ်နဲ့လည်း ဆက်စပ်နေပါတယ်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ်မှာ စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့တဲ့ သင်္ဘောဖြစ်တဲ့အတွက် ပြန်လည်ပြုပြင်ရေးကုန်ကျစရိတ်အပြင် ဝန်ထမ်း၊ လောင်စာ၊ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု၊ လက်နက်စနစ်၊ အခြေခံအဆောက်အအုံနဲ့ ရေရှည်လည်ပတ်စရိတ်တွေကိုပါ ထည့်တွက်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ CSIS မှ လေ့လာသူ Muhammad Fauzan Malufti ကလည်း သင်္ဘောရဲ့ ဝယ်ယူမှုတန်ဖိုးတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ ဒီလို ရေရှည်ကုန်ကျစရိတ်တွေကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားဖို့ လိုတယ်လို့ ပြောထားပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ထိုင်းနိုင်ငံရဲ့ လေယာဉ်တင်သင်္ဘော အတွေ့အကြုံကိုလည်း ဥပမာအဖြစ် ထောက်ပြနေကြပါတယ်။ ထိုင်းရေတပ်ရဲ့ HTMS Chakri Naruebet ဟာ ၁၉၉၇ ခုနှစ်ကတည်းက တပ်တော်ဝင်ထားပေမယ့် လည်ပတ်ရေးနဲ့ ဘတ်ဂျက်အကန့်အသတ်တွေကြောင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်သက်တမ်းအတွင်း အချိန်အများစုကို ဆိပ်ကမ်းမှာ ကုန်ဆုံးခဲ့တယ်လို့ Fauzan က ပြောပါတယ်။
ဒါကြောင့် အင်ဒိုနီးရှားရဲ့ လေယာဉ်တင်သင်္ဘောဟာ “အာဆီယံမှာ ဒုတိယမြောက် လေယာဉ်တင်သင်္ဘောရှိလာပြီ” ဆိုတဲ့ စစ်ရေးအဆင့်မြှင့်တင်မှုတစ်ခု ဖြစ်သလို “အိုမင်းနေတဲ့ သင်္ဘောတစ်စင်းကို ဘယ်လောက်ကုန်ကျပြီး ဘယ်လောက်အထိ အကျိုးရှိအောင် အသုံးပြုနိုင်မလဲ” ဆိုတဲ့ မေးခွန်းနဲ့လည်း တစ်ပြိုင်နက် ရင်ဆိုင်နေရတာ ဖြစ်ပါတယ်။
အင်ဒိုနီးရှားစစ်ရေးလေ့လာသူ Khairul Fahmi ကတော့ လေယာဉ်တင်သင်္ဘောထက် ရေငုပ်သင်္ဘော၊ Frigate စစ်သင်္ဘောနဲ့ အခြား asymmetric weapons systems တွေက အင်ဒိုနီးရှားရဲ့ ပင်လယ်ရေပိုင်နက်ကို ကာကွယ်ဖို့ ပိုမိုလိုအပ်တယ်လို့ သုံးသပ်ထားပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အင်ဒိုနီးရှားက ဒေသတွင်း အင်အားကြီး ရေကြောင်းနိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်ချင်တယ်ဆိုရင် လေယာဉ်တင်သင်္ဘောဟာ အမျိုးသားအင်အားကို ပြသနိုင်တဲ့ သင်္ကေတတစ်ခုဖြစ်သလို စစ်ရေးနဲ့ စစ်ရေးမဟုတ်တဲ့ လုပ်ငန်းအမျိုးမျိုးမှာ အသုံးပြုနိုင်တဲ့ Platform တစ်ခုလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ သူက ထပ်ပြောထားပါတယ်။
အခုအချိန်မှာတော့ အင်ဒိုနီးရှားရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က Giuseppe Garibaldi ကို KRI Sriwijaya အဖြစ် အမည်ပြောင်းပြီး ရေတပ်ထဲ တပ်တော်ဝင်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ လက်ရှိအစီအစဉ်အရ စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်မှာ အီတလီအလံကနေ အင်ဒိုနီးရှားအလံကို ပြောင်းလဲပြီး တရားဝင် အင်ဒိုနီးရှားရေတပ်သင်္ဘောအဖြစ် တပ်တော်ဝင်မယ်လို့ အင်ဒိုနီးရှားရေတပ်က ပြောထားပါတယ်။
အဲဒီနောက်မှာတော့ အင်ဒိုနီးရှားအတွက် တကယ့်စမ်းသပ်မှုက လေယာဉ်တင်သင်္ဘော ပိုင်ဆိုင်လာပြီဆိုတာထက် ဒီအသက် ၄၀ ကျော် သင်္ဘောကို ဘယ်လောက်ကြာကြာ၊ ဘယ်လောက်ကုန်ကျစရိတ်နဲ့၊ ဘယ်လိုတာဝန်တွေအတွက် ထိထိရောက်ရောက် လည်ပတ်နိုင်မလဲ ဆိုတာ ဖြစ်လာမှာပါ။ အာဆီယံမှာ လေယာဉ်တင်သင်္ဘော ပိုင်ဆိုင်တဲ့ ဒုတိယနိုင်ငံဖြစ်လာတာက စစ်ရေးအရ မှတ်တိုင်တစ်ခုဖြစ်ပေမယ့်၊ သင်္ဘောရဲ့ အသက်အရွယ်၊ ပြန်လည်ပြုပြင်ရေးနဲ့ ရေရှည်လည်ပတ်စရိတ်တွေကြောင့် အင်ဒိုနီးရှားရဲ့ ရွေးချယ်မှုကို ဆက်လက်စောင့်ကြည့်ရမယ့် အခြေအနေမှာ ရှိနေပါတယ်။
