05/09/2026
🏛️ เคยสงสัยไหม? ทำไม มธ. ใช้ “โดม” เป็นสัญลักษณ์?
ถ้าพูดถึงมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ภาพหนึ่งที่คนจำนวนมากจำได้ทันทีคือ “ตึกโดม ท่าพระจันทร์” อาคารเก่าแก่ริมแม่น้ำเจ้าพระยาที่กลายเป็นภาพแทนของธรรมศาสตร์มาหลายยุคหลายสมัย
แต่จริง ๆ แล้ว “โดม” ไม่ใช่ตราประจำมหาวิทยาลัยอย่างเป็นทางการ เพราะตราของ มธ. คือ “ธรรมจักร” ที่มีพานรัฐธรรมนูญอยู่ตรงกลาง ส่วน “โดม” เป็นสัญลักษณ์ทางสถาปัตยกรรมและวัฒนธรรมที่ชาวธรรมศาสตร์ผูกพันอย่างลึกซึ้ง
ตึกโดมเป็นอาคารหลังแรกของมหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง โดยปรับปรุงจากอาคารเดิม 4 หลังของกองพันทหารราบที่ 4 ที่ตั้งเรียงกันอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา แล้วเชื่อมทั้งหมดเข้าด้วยกันเป็นอาคารหลังเดียว ก่อนสร้างอาคารสูง 3 ชั้นตรงกลาง และทำยอด “โดม” ทรงแปดเหลี่ยมขึ้นเป็นจุดเด่นของอาคาร
ผู้ออกแบบคือ จิตรเสน หรือ “หมิว” อภัยวงศ์ โดยมีคำอธิบายสืบต่อกันมาว่า รูปทรงของยอดโดมได้รับแรงบันดาลใจจาก “ดินสอแปดเหลี่ยมที่เหลาให้แหลม” เพื่อสื่อถึงภูมิปัญญา ความรู้ และความเฉียบแหลมทางการศึกษา ตามแนวคิดของ ศาสตราจารย์ ดร.ปรีดี พนมยงค์
จากอาคารเรียนและศูนย์กลางการบริหารในยุคแรก ตึกโดมค่อย ๆ กลายเป็นพยานของเหตุการณ์สำคัญต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นกับธรรมศาสตร์และสังคมไทย
หนึ่งในเหตุการณ์สำคัญคือช่วง พ.ศ. 2494 หลังเหตุการณ์กบฏแมนฮัตตัน เมื่อพื้นที่มหาวิทยาลัยถูกกองทัพบกเข้ายึด นักศึกษาธรรมศาสตร์จำนวนมากได้รวมตัวเรียกร้องมหาวิทยาลัยคืน และในวันที่ 5 พฤศจิกายน 2494 นักศึกษาก็กลับเข้าสู่มหาวิทยาลัยได้อีกครั้ง เหตุการณ์นี้กลายเป็นหนึ่งในความทรงจำสำคัญของชาวธรรมศาสตร์
เมื่อเวลาผ่านไป “โดม” จึงไม่ได้หมายถึงเพียงยอดอาคาร
แต่ค่อย ๆ กลายเป็นภาพแทนของ
🎓 ความรู้และภูมิปัญญา
❤️ ความผูกพันของชาวธรรมศาสตร์
🗣️ เสรีภาพทางความคิด
🤝 การมีส่วนร่วมกับสังคม
📚 และประวัติศาสตร์ของมหาวิทยาลัยที่เดินเคียงคู่กับสังคมไทย
ชาวธรรมศาสตร์จึงมักเรียกตึกแห่งนี้อย่างผูกพันว่า “แม่โดม” และคำว่า “โดม” ก็ถูกนำไปใช้ในชีวิตและวัฒนธรรมของมหาวิทยาลัยมากมาย ทั้งชื่อเพลง กิจกรรม ตลอดจนการเรียกชาวธรรมศาสตร์ในบริบทต่าง ๆ
ความสำคัญของสัญลักษณ์นี้ไม่ได้อยู่เฉพาะที่ท่าพระจันทร์ เพราะรูปแบบ “โดม” ยังถูกนำไปสร้างเป็นอาคารสัญลักษณ์ในศูนย์อื่นของมหาวิทยาลัย เช่น ศูนย์รังสิต ศูนย์ลำปาง และศูนย์พัทยา เพื่อเชื่อมโยงอัตลักษณ์เดียวกันของธรรมศาสตร์
ดังนั้น ถ้าถามว่า…
“ทำไม มธ. ถึงใช้โดมเป็นสัญลักษณ์?”
คำตอบคือ เพราะ “โดม” เติบโตจากอาคารหลังแรกของมหาวิทยาลัย สู่สถานที่ที่สะสมเรื่องราว ความทรงจำ และจิตวิญญาณของชาวธรรมศาสตร์
จาก “ดินสอแปดเหลี่ยมที่เหลาแหลม” ซึ่งเปรียบถึงภูมิปัญญา
สู่ “แม่โดม” ที่ยืนอยู่ริมเจ้าพระยา
และกลายเป็นภาพจำของธรรมศาสตร์มาจนถึงทุกวันนี้ ❤️💛
ตราอย่างเป็นทางการอาจเป็น “ธรรมจักร”
แต่เมื่อพูดถึง “จิตวิญญาณธรรมศาสตร์” หลายคนก็ยังคงนึกถึง “โดม” เป็นอันดับแรก 🏛️
#มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ #มธ #ตึกโดม #แม่โดม #ท่าพระจันทร์ #ธรรมจักร #ประวัติมหาวิทยาลัย #เรื่องเล่ามหาวิทยาลัย
