แผนกกรรมวิธีข้อมูล กองบัญชาการกองทัพน้อยที่2

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงมุ่งเน้นเรื่องการพัฒนาคน มีพระราชดำรัสว่า"ต้องระเบิดจากข้างใน"นั้นหมายความว่า ต้องมุ่งพัฒนาเพื่อสร้างความเข้มแข็งให้คนและครอบครัวในชุมชนที่เข้าไปพัฒนาให้มีสภาพพร้อมที่จะรับการพัฒนาเสียก่อน แล้วจึงค่อยออกมาสู่สังคมภายนอก มิใช่การนำเอาความเจริญจากสังคมภายนอกเข้าไปหาชุมชนและหมู่บ้าน ซึ่งหลายชุมชนยังไม่ทันได้มีโอกาสเตรียมตัวหรือตั้งตัว จึงไม่สามารถปรับตัวได้ทันกับกระแสการเปลี่ยนแปลงและนำไปสู่ความล่มสลายได้

ตลอดระยะเวลากว่า 70 ปี ที่พระบาทสมเด็จพระประมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงครองราชสมบัติมา พระองค์ท่านมิได้ทรงละเลยต่อการประกอบพระราชกรณียกิจด้านการศึกษาเลยแม้แต่น้อย ด้วยการศึกษานั้นถือเป็นพื้นฐานสำคัญของประเทศชาติ เปรียบเสมือนหลักในการสร้างคนให้เป็นกำลังสำคัญของชาติ พระราชกรณียกิจต่างๆ หรือแม้กระทั่งทุกๆ คำสอน ยังทำให้เราสามารถมองเห็นความเป็นต้นแบบด้านการศึกษาจากพระองค์ท่าน ดังจะเห็นได้จากสิ่งเหล่านี้

"แม้จะทุรกันดาร ทุกเส้นทางพระองค์ไม่เคยคิดเปลี่ยน"
อีกภาพที่ทุกคนไม่ค่อยได้เห็นอย่าง?แน่นอน

พระมหากษัตริย์ที่ทรงงานหนักที่สุดในโลก

ในหลวงทรงพระเนตรเทียมข้างขวา เป็นผลจากอุบัติเหตุทางรถยนต์ที่เมืองโลซานน์ สวิตเซอร์แลนด์ รถพระที่นั่งชนกับรถบรรทุกอย่างแรง ทำให้เศษกระจกเข้าพระเนตรข้างขวา ตอนนั้นมีอายุเพียง 20 พรรษา และทรงใช้พระเนตรข้างซ้ายข้างเดียว ในการทำงานบำบัดทุกข์บำรุงสุขประชาชนชาวไทยมาตลอดกว่า 60 ปี

เป็นที่ประจักษ์แจ้งแก่ประชาชนชาวไทยและทั่ว โลกว่า...พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช พระมหากษัตริย์แห่งสยามประเทศพระองค์นี้ ทรงได้รับ การสรรเสริญพระยศจากมหาชนทั่วไปว่า “มหาราช” หรือ “พระมหากษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่” ...
แต่ทว่า “มหาราช” ของไทยพระองค์นี้ ก็ทรงพอ พระราชหฤทัยที่จะดำเนินชีวิตอย่างสมถะ ยึดถือ แนวทางแห่งความ “พอเพียง” และเน้นวิถีแห่ง “ธรรมชาติ” เป็นหลักในการดำเนินการใดๆ ด้วยยุค สมัยแห่งการแย่งชิงดินแดนผ่านพ้นไป ทำให้ “ในหลวง”
ทรงเป็น “มหาราช” พระองค์เดียวของไทยที่มิได้ถือดาบหรือศาสตราวุธเป็นเครื่องมือต่อสู้ประจำพระองค์
แต่กระนั้น “เครื่องมือ” หรือ “อาวุธ” คู่พระหัตถ์ของพระองค์ท่าน ก็เปี่ยมประสิทธิภาพและนำพาความอยู่ดีกินดีมาสู่ประชาชนของพระองค์มาช้านานกว่า ๖ ทศวรรษแห่งการครองราชย์ “อาวุธ” ซึ่งไร้คม และมิได้ถูกสร้างมาเพื่อทำลายล้างอริราชศัตรู แต่เป็นอาวุธที่ทรงใช้ต่อสู้กับสารพัดความทุกข์ยากแร้นแค้นของพสกนิกรทั้งประเทศ

เห็นพระบรมฉายาลักษณ์ของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชเวลาทรงงานทีไร จะต้องเห็นพระองค์ทรงถือกล้องถ่ายรูปในพระหัตถ์ หรือไม่ก็ทรงสะพายเอาไว้ทุกทีไป เรียกได้ว่านอกจากสมุดทรงงาน ดินสอเหลาแท่งสั้นกุด และแผนที่แล้ว สิ่งของส่วนพระองค์ที่เราจะเห็นพ่อหลวงของเราทรงพกติดตัวไปด้วยทุกครั้งก็คือกล้องถ่ายรูป ทรงเอาไว้บันทึกทั้งความทรงจำและเพื่อติดตามพระราชกรณียกิจตามที่ต่างๆ

ทุกครั้งที่เสด็จพระราชดำเนินไปเยี่ยมเยียนราษฎร นอกจากแผนที่อันเป็นอุปกรณ์คู่พระราชหฤทัยแล้ว อีกสิ่งที่ขาดไม่ได้ก็คือ กล้องถ่ายภาพคู่พระหัตถ์ที่อยู่เคียงกันไปในทุกแห่ง ไท่ว่าจะเสด็จไปทรงเยี่ยมราษฏร เสด็จไปทรงงานตามพื้นที่ต่างๆหือแม้แต่เสด็จมาประทับ ณ โรงพยาบาลศิริราชเพื่อรักษาพระอาการประชวร

พระราชอัธยาศัยโปรดการถ่ายภาพนี้ทรงได้ต้นแบบมาจากสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี มาตั้งแต่เมื่อครั้งทรงพระเยาว์ โดยทรงเริ่มจากกล้องถ่ายภาพชนิดที่ไม่มีเครื่องวัดแสงในตัว ทำให้ต้องใช้พระราชวิจารณญาณอย่างละเอียดรอบคอบ และพระปรีชาสามารถส่วนพระองค์ในการถ่ายภาพแต่ละครั้ง

หลักการทรงงานพัฒนาประเทศของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเป็นต้นแบบ “ประชาพิจารณ์”ก่อนจะเสด็จฯ ไปทรงงานตามที่ต่างๆ จะทอดพระเนตรจากแผนที่ทางอากาศก่อนว่าควรจะเสด็จฯ ที่ไหน หรือจะทรงแก้ปัญหาในพื้นที่อย่างไร เช่น สามารถนำน้ำจากตรงนี้ไปเลี้ยงนาตรงโน้น ได้ประโยชน์และจะต้องมีรายจ่ายจากการก่อสร้างหรือดำเนินงานเท่าไหร่ จะได้ผลจ่ายกลับคืนภายในกี่ปี และที่สำคัญต้องไปคุยกับชาวบ้านก่อนว่าเขาต้องการไหม ถ้าเขายังไม่ต้องการ ยังไม่สบายใจที่จะทำ เราก็ไปทำที่อื่นก่อน นั่นคือ ทรงทำประชาพิจารณ์ด้วยพระองค์เอง ทรงทำตรงนั้นเลย บางครั้งมีคนกราบบังคมทูลหรือถวายความเห็น บางทีก็ดี บางทีก็แย่ คือประโยชน์เข้าที่ตัวเขาคนเดียว คนอื่นไม่ได้ พระองค์ก็ทรงทำตามเขาไม่ได้ เพราะถ้าทรงทำ เขาสบายคนเดียว เพื่อนบ้านไม่สบาย ก็ต้องดูด้วย ทรงพิจารณาอย่างรอบคอบ.

เรื่องนี้เล่าโดย พลตำรวจตรี สุชาติ เผือกสกนธ์ ผู้อำนวยสำนักงานโครงการพระดาบส อดีตอธิบดีกรมไปรษณีย์โทรเลข

ท่านเล่าว่า�..การที่ได้ทรงพระกรุณารับฟัง และติดต่อทางวิทยุตำรวจเป็นประจำ จึงทรงทราบความลำบาก ความเดือดร้อนของข้าราชการตำรวจชั้นผู้น้อย ตำรวจประจำตู้ยามบางคนคับแค้นใจ เกี่ยวกับปัญหาครอบครัว

ปัญหาการครองชีพ เมื่อเสพสุราแล้วครองสติไม่ได้ ไม่รู้จะระบายความในใจกับใคร จึงได้พล่ามบรรยายมาทางวิทยุ บางคนหลับยามไม่พอกดคีย์ ไมโครโฟนค้าง ทำให้มีเสียงกรนออกอากาศมาด้วย บางคนตะโกนร้องเพลงลูกทุ่ง ออกอากาศมาเพื่อเป็นการแก้เหงาก็มี

แต่ที่จัดได้ว่าโชคดี คือ ศูนย์ควบคุมข่ายตำรวจแห่งชาติ "ปทุมวัน" กล่าวคือ ในยามดึกวันหนึ่ง พนักงานวิทยุคนหนึ่งได้ระบายความเดือดร้อน เนื่องจากหิวโหยไม่สามารถหาอาหารรับประทานได้เพราะต้องเข้าเวร

เมื่อในหลวงทรงรับฟัง ก็ทรงสงสาร จึงได้มีพระราชโองการทางวิทยุกับผู้บังคับบัญชาของหน่วยงานนั้นโดยตรงว่า "โปรดเกล้าฯ พระราชทานตู้เย็นเพื่อเก็บอาหารสำรอง สำหรับเวรยามดึกให้ 1 ตู้"

...ครั้งหนึ่งมหาดเล็กคนใหม่คนหนึ่งมีโอกาสได้เข้ามาจัดเก็บสิ่งของในห้องของพระองค์ท่าน มหาดเล็กผู้นั้นมองเห็นดินสอแท่งหนึ่งซึ่งถูกใช้จนเหลือสั้นมากแทบจะกุดเต็มที เขาจึงนำดินสอแท่งนั้นไปทิ้ง เมื่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเข้ามาในห้องก็ตรัสถามว่า
“ดินสอของเราอยู่ไหน?”
มหาดเล็กก็ตอบว่าได้นำไปทิ้งแล้ว พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระดำเนินไปที่ถังขยะ ทรงหยิบดินสอแท่งนั้นขึ้นมาแล้วตรัสกับมหาดเล็กคนนั้นว่า
..ดินสอแท่งนี้ถึงแม้จะสั้นจวนจะกุดแล้ว แต่หากเรานำแท่งต่อดินสอมาใส่ ดินสอที่เหมือนจะใช้ไม่ได้แล้วแท่งนี้ก็สามารถใช้ได้เหมือนเดิม สามารถใช้ได้จนหมดแท่ง...
สิ่งสำคัญกว่าตัวด้าม ก็คงเป็นจะเป็นไส้ของดินสอ ว่าไส้ถ่านเหล่านั้นได้ขีดเขียนอะไรเพื่อประเทศชาติมาแล้วบ้าง กว่าตลอด ๖ ทศวรรษแห่งการทรงงานของมหาราชผู้นี้...

ทรงแก้ไขปัญหาให้ประชาชน โดยใช้องค์ความรู้

เรื่องหลักการทรงงานและแนวพระราชดำริในการพัฒนาของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงมีพระราชดำรัสที่เผยแพร่เป็นที่รู้ทั่วไป หลักกว้างๆ ของพระองค์คือ เมื่อพระองค์ทอดพระเนตรว่ามีสิ่งอะไรที่ควรปรับปรุงได้ดีกว่านี้ ทำประโยชน์ให้เจริญรุ่งเรืองได้มากขึ้นกว่านี้ หรือประชาชนยังมีปัญหาความทุกข์ในพื้นที่แบบนี้ จะทำอย่างไร โดยพระองค์จะทรงใช้ความรู้ที่มีอยู่แล้ว หรือหากยังทรงไม่มีความรู้ในสิ่งที่คิดว่าสำคัญ พระองค์จะทรงหาความรู้ โดยทรงศึกษาและสนทนากับผู้รู้ต่างๆ แล้วนำมาประยุกต์ปรับปรุง ด้วยความตั้งพระราชหฤทัยที่จะทำประโยชน์ให้แก่ประชาชน พระองค์เองจะทรงลำบากเดือดร้อนอย่างไร ก็ทรงไม่สนพระทัย ถ้าทรงเห็นว่าดีแล้วก็ต้องเข้มแข็งพอที่จะทำ หากว่ามีปัญหาหรือใครว่ามา ก็ทรงต้องมาพิจารณาปรับปรุงแก้ไข ไม่ใช่ว่าพอมีปัญหาก็หลีกเลี่ยงไป ต้องอดทน ตั้งใจ ระมัดระวัง และรอบคอบ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงสั่งสมความรู้พื้นฐาน โดยทรงเรียนรู้จากการคุยกับเจ้าหน้าที่ที่ถวายรายงานในเรื่องต่างๆ จากนั้นทรงค่อยๆ สร้างองค์ความรู้ของพระองค์เอง หลังจากทรงทำนานๆ ก็ทรงมีประสบการณ์ จนทรงประเมินราคาโครงการได้เลย