เว็บไซต์คืออะไร?

https://www.facebook.com/703340602873390/

historical burma, Si Maha Phot (2026)

10/10/2026

"နှစ်၁၂၀နီးပါးက မြန်မာပြည်မြင်ကွင်းများ အပိုင်း(၄)"

ယခုပုံများသည် TWENTIETH CENTURY IMPRESSIONS OF BURMA-နှစ်ဆယ်ရာစု မြန်မာနိုင်ငံ မြင်ကွင်းစုံ မှတ်တမ်း” ဆိုသည့်စာအုပ်မှ "RANGOON-ရန်ကုန်" အခန်းတွင် ဖော်ပြထားသည့် ပုံများဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစာအုပ်ကို LLOYD'S GREATER BRITAIN PUBLISHING COMPANY, LTD.(လွိုက်စ် ဂရိတ်တား ဘရစ်တိန် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေရေး ကုမ္ပဏီ လီမိတက်)က ၁၉၁၀မှာထုတ် ဝေခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ လန်ဒန်မှာရှိတဲ့ ဂျေအေအက်စ်ထရပ်စကော့နှင့်သားများ လီမိတက်မှ ( JAS. TRUSCOTT & SON LTD.) ပုံနှိပ်တိုက်မှာ ပုံနှိပ်ရိုက်ခဲ့တာဖြစ်တယ်။စာအုပ်သက်တမ်းတင် ၁၁၆နှစ်သက်တမ်းရှိပြီဖြစ်ပါတယ်။

စာအုပ်ကိုတည်းဖြတ်သူတွေကတာ့ လန်ဒန်မှာနေတဲ့ ပင်တိုင်အယ်ဒီတာချုပ် - အာနိုးလ်ရိုက်တ်(EDITOR-IN-CHIEF: ARNOLD WRIGHT )၊ရန်ကုန်မှာတာဝန်ထမ်း‌ဆောင်နေတဲ့လက်ထောက်အယ်ဒီတာများဖြစ်တဲ့- အိတ်ချ်အေကတ်ထရိုက်(ASSISTANT EDITORS: H. A. CARTWRIGHT) နှင့် အိုဘရိတ်စပီးယား(O. BREAKSPEAR)တို့ဖြစ်ကြပါတယ်။

ဒီစာအုပ်မှာ မြန်မာပြည်ရဲ့ မြန်မာ့သမိုင်း၊ လူမျိုး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ ဆက်သွယ်ရေး၊သာသနာရေး၊ပညာရေး၊‌‌ရှေးဟောင်းသုတေသနအစရှိသည်များကို တစ်ကဏ္ဍခြင်းစီ ဖော်ပြပေးထားတာဖြစ်ပါတယ်။ ထိုကဏ္ဍများကို သက်ဆိုရာပညာရှင်များက အသီးသီးရေးသားထားကြလို့ ၂၀ရာစု မြန်မာ့သမိုင်းအတွက်တော့ အလွန်ကောင်းမွန်တဲ့ အထောက်အထားများပါရှိတဲ့၊ အကိုအကားပြုနိုင်တဲ့ သမိုင်းစာအုပ်တစ်အုပ်ဖြစ်ပါတယ်။

ထုတ်ဝေရတဲ့အကြောင်းကတော့ ထိုစဉ်ကမြန်မာနိုင်ငံဟာ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယအင်ပါယာ၏ အဓိကအစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော်လည်း အိန္ဒိယ၏ ပြည်နယ်တစ်ခုထက် ပိုမိုအရေးပါပြီး ပထဝီဝင်အနေအထားသည် ထူးခြားစွာ အရေးပါလှသည်။ထို့‌‌အချက်ကြောင့် မြန်မာ့လူနေမှုဘဝ ကဏ္ဍစုံကို အသေးစိတ် ပြည့်ပြည့်စုံစုံ တင်ပြနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းထုတ်ဝေရတဲ့ စာအုပ်ဖြစ်တယ်လို့ အမှာစာကဏ္ဍ မှာဖော်ပြထားပါတယ်။ ပုံတွေများစွာပါလို့ အပိုင်း(၄)အနေနဲ့ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

#ကိုလိုနီခေတ်မြန်မာပြည်
#နှစ်၁၂၀နီးပါးကမြန်မာပြည်

09/10/2026

"နှစ်၁၂၀နီးပါးက မြန်မာပြည်မြင်ကွင်းများ အပိုင်း(၃)"

ယခုပုံများသည် TWENTIETH CENTURY IMPRESSIONS OF BURMA-နှစ်ဆယ်ရာစု မြန်မာနိုင်ငံ မြင်ကွင်းစုံ မှတ်တမ်း” ဆိုသည့်စာအုပ်မှ "RANGOON-ရန်ကုန်" အခန်းတွင် ဖော်ပြထားသည့် ပုံများဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစာအုပ်ကို LLOYD'S GREATER BRITAIN PUBLISHING COMPANY, LTD.(လွိုက်စ် ဂရိတ်တား ဘရစ်တိန် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေရေး ကုမ္ပဏီ လီမိတက်)က ၁၉၁၀မှာထုတ် ဝေခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ လန်ဒန်မှာရှိတဲ့ ဂျေအေအက်စ်ထရပ်စကော့နှင့်သားများ လီမိတက်မှ ( JAS. TRUSCOTT & SON LTD.) ပုံနှိပ်တိုက်မှာ ပုံနှိပ်ရိုက်ခဲ့တာဖြစ်တယ်။စာအုပ်သက်တမ်းတင် ၁၁၆နှစ်သက်တမ်းရှိပြီဖြစ်ပါတယ်။

စာအုပ်ကိုတည်းဖြတ်သူတွေကတာ့ လန်ဒန်မှာနေတဲ့ ပင်တိုင်အယ်ဒီတာချုပ် - အာနိုးလ်ရိုက်တ်(EDITOR-IN-CHIEF: ARNOLD WRIGHT )၊ရန်ကုန်မှာတာဝန်ထမ်း‌ဆောင်နေတဲ့လက်ထောက်အယ်ဒီတာများဖြစ်တဲ့- အိတ်ချ်အေကတ်ထရိုက်(ASSISTANT EDITORS: H. A. CARTWRIGHT) နှင့် အိုဘရိတ်စပီးယား(O. BREAKSPEAR)တို့ဖြစ်ကြပါတယ်။

ဒီစာအုပ်မှာ မြန်မာပြည်ရဲ့ မြန်မာ့သမိုင်း၊ လူမျိုး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ ဆက်သွယ်ရေး၊သာသနာရေး၊ပညာရေး၊‌‌ရှေးဟောင်းသုတေသနအစရှိသည်များကို တစ်ကဏ္ဍခြင်းစီ ဖော်ပြပေးထားတာဖြစ်ပါတယ်။ ထိုကဏ္ဍများကို သက်ဆိုရာပညာရှင်များက အသီးသီးရေးသားထားကြလို့ ၂၀ရာစု မြန်မာ့သမိုင်းအတွက်တော့ အလွန်ကောင်းမွန်တဲ့ အထောက်အထားများပါရှိတဲ့၊ အကိုအကားပြုနိုင်တဲ့ သမိုင်းစာအုပ်တစ်အုပ်ဖြစ်ပါတယ်။

ထုတ်ဝေရတဲ့အကြောင်းကတော့ ထိုစဉ်ကမြန်မာနိုင်ငံဟာ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယအင်ပါယာ၏ အဓိကအစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော်လည်း အိန္ဒိယ၏ ပြည်နယ်တစ်ခုထက် ပိုမိုအရေးပါပြီး ပထဝီဝင်အနေအထားသည် ထူးခြားစွာ အရေးပါလှသည်။ထို့‌‌အချက်ကြောင့် မြန်မာ့လူနေမှုဘဝ ကဏ္ဍစုံကို အသေးစိတ် ပြည့်ပြည့်စုံစုံ တင်ပြနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းထုတ်ဝေရတဲ့ စာအုပ်ဖြစ်တယ်လို့ အမှာစာကဏ္ဍ မှာဖော်ပြထားပါတယ်။ ပုံတွေများစွာပါလို့ အပိုင်း(၃)အနေနဲ့ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

#ကိုလိုနီခေတ်မြန်မာပြည်
#နှစ်၁၂၀နီးပါးကမြန်မာပြည်

08/10/2026

"နှစ်၁၂၀နီးပါးက မြန်မာပြည်မြင်ကွင်းများ အပိုင်း(၂)"

ယခုပုံများသည် TWENTIETH CENTURY IMPRESSIONS OF BURMA-နှစ်ဆယ်ရာစု မြန်မာနိုင်ငံ မြင်ကွင်းစုံ မှတ်တမ်း” ဆိုသည့်စာအုပ်မှ "RANGOON-ရန်ကုန်" အခန်းတွင် ဖော်ပြထားသည့် ပုံများဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစာအုပ်ကို LLOYD'S GREATER BRITAIN PUBLISHING COMPANY, LTD.(လွိုက်စ် ဂရိတ်တား ဘရစ်တိန် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေရေး ကုမ္ပဏီ လီမိတက်)က ၁၉၁၀မှာထုတ် ဝေခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ လန်ဒန်မှာရှိတဲ့ ဂျေအေအက်စ်ထရပ်စကော့နှင့်သားများ လီမိတက်မှ ( JAS. TRUSCOTT & SON LTD.) ပုံနှိပ်တိုက်မှာ ပုံနှိပ်ရိုက်ခဲ့တာဖြစ်တယ်။စာအုပ်သက်တမ်းတင် ၁၁၆နှစ်သက်တမ်းရှိပြီဖြစ်ပါတယ်။

စာအုပ်ကိုတည်းဖြတ်သူတွေကတာ့ လန်ဒန်မှာနေတဲ့ ပင်တိုင်အယ်ဒီတာချုပ် - အာနိုးလ်ရိုက်တ်(EDITOR-IN-CHIEF: ARNOLD WRIGHT )၊ရန်ကုန်မှာတာဝန်ထမ်း‌ဆောင်နေတဲ့လက်ထောက်အယ်ဒီတာများဖြစ်တဲ့- အိတ်ချ်အေကတ်ထရိုက်(ASSISTANT EDITORS: H. A. CARTWRIGHT) နှင့် အိုဘရိတ်စပီးယား(O. BREAKSPEAR)တို့ဖြစ်ကြပါတယ်။

ဒီစာအုပ်မှာ မြန်မာပြည်ရဲ့ မြန်မာ့သမိုင်း၊ လူမျိုး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ ဆက်သွယ်ရေး၊သာသနာရေး၊ပညာရေး၊‌‌ရှေးဟောင်းသုတေသနအစရှိသည်များကို တစ်ကဏ္ဍခြင်းစီ ဖော်ပြပေးထားတာဖြစ်ပါတယ်။ ထိုကဏ္ဍများကို သက်ဆိုရာပညာရှင်များက အသီးသီးရေးသားထားကြလို့ ၂၀ရာစု မြန်မာ့သမိုင်းအတွက်တော့ အလွန်ကောင်းမွန်တဲ့ အထောက်အထားများပါရှိတဲ့၊ အကိုအကားပြုနိုင်တဲ့ သမိုင်းစာအုပ်တစ်အုပ်ဖြစ်ပါတယ်။

ထုတ်ဝေရတဲ့အကြောင်းကတော့ ထိုစဉ်ကမြန်မာနိုင်ငံဟာ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယအင်ပါယာ၏ အဓိကအစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော်လည်း အိန္ဒိယ၏ ပြည်နယ်တစ်ခုထက် ပိုမိုအရေးပါပြီး ပထဝီဝင်အနေအထားသည် ထူးခြားစွာ အရေးပါလှသည်။ထို့‌‌အချက်ကြောင့် မြန်မာ့လူနေမှုဘဝ ကဏ္ဍစုံကို အသေးစိတ် ပြည့်ပြည့်စုံစုံ တင်ပြနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းထုတ်ဝေရတဲ့ စာအုပ်ဖြစ်တယ်လို့ အမှာစာကဏ္ဍ မှာဖော်ပြထားပါတယ်။ ပုံတွေများစွာပါလို့ အပိုင်း(၂)အနေနဲ့ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

#ကိုလိုနီခေတ်မြန်မာပြည်
#နှစ်၁၂၀နီးပါးကမြန်မာပြည်

07/10/2026

"နှစ်၁၂၀နီးပါးက မြန်မာပြည်မြင်ကွင်းများ အပိုင်း(၁)"

ယခုပုံများသည် TWENTIETH CENTURY IMPRESSIONS OF BURMA-နှစ်ဆယ်ရာစု မြန်မာနိုင်ငံ မြင်ကွင်းစုံ မှတ်တမ်း” ဆိုသည့်စာအုပ်မှ "RANGOON-ရန်ကုန်" အခန်းတွင် ဖော်ပြထားသည့် ပုံများဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစာအုပ်ကို LLOYD'S GREATER BRITAIN PUBLISHING COMPANY, LTD.(လွိုက်စ် ဂရိတ်တား ဘရစ်တိန် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေရေး ကုမ္ပဏီ လီမိတက်)က ၁၉၁၀မှာထုတ် ဝေခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ လန်ဒန်မှာရှိတဲ့ ဂျေအေအက်စ်ထရပ်စကော့နှင့်သားများ လီမိတက်မှ ( JAS. TRUSCOTT & SON LTD.) ပုံနှိပ်တိုက်မှာ ပုံနှိပ်ရိုက်ခဲ့တာဖြစ်တယ်။စာအုပ်သက်တမ်းတင် ၁၁၆နှစ်သက်တမ်းရှိပြီဖြစ်ပါတယ်။

စာအုပ်ကိုတည်းဖြတ်သူတွေကတာ့ လန်ဒန်မှာနေတဲ့ ပင်တိုင်အယ်ဒီတာချုပ် - အာနိုးလ်ရိုက်တ်(EDITOR-IN-CHIEF: ARNOLD WRIGHT )၊ရန်ကုန်မှာတာဝန်ထမ်း‌ဆောင်နေတဲ့လက်ထောက်အယ်ဒီတာများဖြစ်တဲ့- အိတ်ချ်အေကတ်ထရိုက်(ASSISTANT EDITORS: H. A. CARTWRIGHT) နှင့် အိုဘရိတ်စပီးယား(O. BREAKSPEAR)တို့ဖြစ်ကြပါတယ်။

ဒီစာအုပ်မှာ မြန်မာပြည်ရဲ့ မြန်မာ့သမိုင်း၊ လူမျိုး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ ဆက်သွယ်ရေး၊သာသနာရေး၊ပညာရေး၊‌‌ရှေးဟောင်းသုတေသနအစရှိသည်များကို တစ်ကဏ္ဍခြင်းစီ ဖော်ပြပေးထားတာဖြစ်ပါတယ်။ ထိုကဏ္ဍများကို သက်ဆိုရာပညာရှင်များက အသီးသီးရေးသားထားကြလို့ ၂၀ရာစု မြန်မာ့သမိုင်းအတွက်တော့ အလွန်ကောင်းမွန်တဲ့ အထောက်အထားများပါရှိတဲ့၊ အကိုအကားပြုနိုင်တဲ့ သမိုင်းစာအုပ်တစ်အုပ်ဖြစ်ပါတယ်။

ထုတ်ဝေရတဲ့အကြောင်းကတော့ ထိုစဉ်ကမြန်မာနိုင်ငံဟာ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယအင်ပါယာ၏ အဓိကအစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော်လည်း အိန္ဒိယ၏ ပြည်နယ်တစ်ခုထက် ပိုမိုအရေးပါပြီး ပထဝီဝင်အနေအထားသည် ထူးခြားစွာ အရေးပါလှသည်။ထို့‌‌အချက်ကြောင့် မြန်မာ့လူနေမှုဘဝ ကဏ္ဍစုံကို အသေးစိတ် ပြည့်ပြည့်စုံစုံ တင်ပြနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းထုတ်ဝေရတဲ့ စာအုပ်ဖြစ်တယ်လို့ အမှာစာကဏ္ဍ မှာဖော်ပြထားပါတယ်။ ပုံတွေများစွာပါလို့ အပိုင်း(၁)အနေနဲ့ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

#ကိုလိုနီခေတ်မြန်မာပြည်
#နှစ်၁၂၀နီးပါးကမြန်မာပြည်

06/10/2026

"နှစ်၁၃၀က မြန်မာပြည်မြင်ကွင်းများ"

ယခုဖော်ပြထားသည့်ပုံများမှာ Mrs. Ernest Hart (မစ္စစ် အားနက်စ် ဟတ်)ဆိုတဲ့အမျိုးသမီး ရေးသားထားသည့် "Picturesque Burma: Past & Present" (သာယာလှပသော ဗမာပြည်- အတိတ်နှင့် ပစ္စုပ္ပန်) အမည်ရှိ စာအုပ်မှ ပုံများဖြစ်ပါသည်။သီပေါမင်း ပါတော်မူပြီး ၁၂ နှစ် အကြာ၁၈၉၇ ခုနှစ်မှာ ထုတ်ဝေခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ နှစ်ပေါင်း၁၃၀နီးပါရှိပြီဖြစ်ပါတယ်။စာအုပ်ကို London (လန်ဒန်) မြို့ရှိ J. M. Dent & Co. (ဂျေအမ်ဒန့် နှင့်အဖွဲ့) စာအုပ်တိုက်မှ ထုတ် ဝေခဲခြင်းဖြစ်ပါတယ်။၁၉ရာစု နှောင်းက ပုံများဖြစ်ပါတယ်။

သူမဟာ ခင်ပွန်းဖြစ်သူ Dr. Ernest Hart နှင့်အတူ ကမ္ဘာအနှံ့ ခရီးလှည့်လည်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံသို့လည်း လာရောက်ခဲ့သူဖြစ်ပါတယ်။ သူမရဲ့ ခရီးစဉ်အတွင်းမှာ မြင်တွေ့ခဲ့ရတဲ့ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု၊ ရှုခင်းများနှင့် လူနေမှုဘဝများကို မှတ်တမ်းတင်ရန် ယခုစာအုပ်ကို ရေးသားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။သူမဟာ ပန်းချီဆွဲခြင်းကိုလည်း ဝါသနာပါသူဖြစ်ပြီးစာအုပ်ထဲတွင် ပါဝင်သော သရုပ်ဖော်ပုံအချို့နှင့် ပုံကြမ်းများကိုလည်း သူမကိုယ်တိုင် ရေးဆွဲခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

၁၈၉၅ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး၊ မြန်မာပြည် အောက်ပိုင်း (ရန်ကုန်) မှသည် အထက်ပိုင်း (မန္တလေး) အထိသွားလာကာ လေ့လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ခရီးစဉ်အတွင်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သမျှကို စုစည်း၍ ၂ နှစ်အကြာ (၁၈၉၇ ခုနှစ်) တွင် ဤ "Picturesque Burma" စာအုပ်ကို လန်ဒန်မြို့၌ ထုတ်ဝေခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

#၁၉ရာစုဗမာပြည်
#၁၉ရာစုပုံရိပ်များ

#မန္တ‌လေး

05/10/2026

"နှစ်‌‌၁၂၀‌က မြန်မာပြည်မြင်ကွင်းများ"

ဒီပုံတွေဟာ လွန်ခဲ့တဲ့နှစ်၁၂၀ကပုံတွေဖြစ်ပါတယ်။ဒီပုံ‌‌တွေကို ၁၉၀၆ ခုနှစ်မှာ လန်ဒန်မြို့၊ Alexander Moring Ltd. (The De La More Press) ကနေ ထုတ်ဝေခဲ့တဲ့ BURMA: A Handbook of Practical Information (မြန်မာပြည် - လက်တွေ့အသုံးချ အချက်အလက်များ လက်စွဲစာအုပ်)မှာထည့်သွင်းဖော်ပြထားတာဖြစ်ပါတယ်။ စာရေးသူကတော့ မြန်မာပြည်မှာ "ရွှေရိုး" ဆိုတဲ့ ကလောင်အမည်နဲ့ လူသိများခဲ့သလို ဗြိတိသျှ အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိနဲ့ မြန်မာပြည်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူ Sir J. George Scott (ဆာဂျေဂျော့စကော့တ်) ဖြစ်ပါတယ်။

ဆာဂျော့စကော့တ် (ရွှေရိုး) ဟာ ၁၈၇၉ ခုနှစ်ဝန်းကျင်ကတည်းက မြန်မာပြည်ကို ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး သတင်းထောက်၊ စိန့်ဂျွန်ကျောင်းဆရာ၊ နယ်ပိုင်ဝန်ထောက်နဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်ဆိုင်ရာ အစိုးရ အထူးအရာရှိ စတဲ့ ရာထူးအသီးသီးနဲ့ နှစ်ပေါင်း ၃၀ နီးပါး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။ သူဟာ နယ်စပ်ဒေသ သတ်မှတ်ရေးနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးမှာ ထူးချွန်တာကြောင့် ၁၉၀၁ ခုနှစ်မှာ ဗြိတိသျှအစိုးရရဲ့ ဆာ (Sir) ဘွဲ့တံဆိပ်ဖြင့် သူကောင်းပြုခြင်း ခံခဲ့ရပါတယ်။ သူဟာ ၁၈၅၁ ခုနှစ်မှာ မွေးဖွားပြီး ၁၉၃၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့ အသက် ၈၃ နှစ်အရွယ်မှာ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ ဆာရေးခရိုင် (Surrey)ရှိ Graffham မှာကွယ်လွန်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ သူဟာ မြန်မာပြည်နဲ့ပတ်သတ်ပြီး ရွှေရိုးကလောင်အမည်နဲ့ ၁၈၈၂ ခုနှစ်မှာ ထွက်ရှိခဲ့တဲ့ The Burman: His Life and Notions (မြန်မာလူမျိုး - သူတို့၏ ဘဝနှင့် အတွေးအခေါ်များ) စာအုပ်ဟာ မြန်မာ့ဓလေ့စရိုက်အကြောင်း ကမ္ဘာမှာ အထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ထိုစာအုပ်အပြင် Burma: As It Was, As It Is, and As It Will Be (မြန်မာပြည် - အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်နှင့် အနာဂတ်) (၁၈၈၆)၊ Gazetteer of Upper Burma and the Shan States (အထက်မြန်မာပြည်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် လမ်းညွှန်အဘိဓာန်ကြီး) ၅ တွဲ (၁၉၀၀–၁၉၀၁) နဲ့ ယခု BURMA: A Handbook of Practical Information (၁၉၀၆) စတဲ့ သမိုင်းဝင် စာအုပ်ကြီးများကိုလည်း ရေးသားပြုစုခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

သူ၏ အမှာစာမှာတော့.....ထိုစဉ်က မြန်မာပြည်အကြောင်း ရေးသားထားတဲ့ စာအုပ်များစွာ ရှိနေသော်လည်း အချို့မှာ ခရီးသွားများအတွက် အလွန်ကြီးမားလွန်းပြီး၊ အချို့မှာ စိတ်လှုပ်ရှားမှုနှင့် ခံစားချက်ကိုသာ ဦးစားပေးကာ အချက်အလက် မပြည့်စုံဘဲ လိုတာထက် ပေါ့ပျက်လွန်းနေတဲ့ စာအုပ်သာများနေတယ်လို့ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါကြောင့်ပဲသူဟာ ခရီးသွားများနှင့် လေ့လာသူများ လက်စွဲပြုနိုင်မယ့် အချက်အလက်စုံ လက်စွဲစာအုပ်အဖြစ် ရည်ရွယ်၍ ရေးသားခဲ့ခြင်း ဖြစ်တယ်လို့လည်ဆိုထားပါတယ်။ စာအုပ်ထဲမှာ သူရဲ့ လေ့လာချက်များအပြင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်၊ သစ်တော၊ သတ္တု၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဂီတ စသည့် ကဏ္ဍအလိုက် အထူးကျွမ်းကျင်သူ အရာရှိများ၏ ဆောင်းပါးများကို ပေါင်းစပ်ထားကြောင်းနှင့် ထိုစဉ်က ထင်ရှားခဲ့သည့် စတူဒီယိုဓာတ်ပုံဆရာကြီး Felice Beato (Messrs Beato and Co.) နှင့် Watts and Skeen တို့၏ သမိုင်းဝင် ဓာတ်ပုံများကို ထည့်သွင်းဖော်ပြခွင့်ရသည့်အတွက် ကျေးဇူးတင်ရှိကြောင်းလည်း ရေးသားထားပါတယ်။

ဒီစာအုပ်ကို အခန်း (Chapter) ခွဲထားခြင်း မရှိဘဲ အဓိက အပိုင်း (Part) ၇ ပိုင်းနဲ့ နောက်ဆက်တွဲ (Appendix) ၃ ခုနဲ့ ရေထားတာတွေ့ရပါတယ်။ ပထမပိုင်းမှာ ပထဝီ၊ ရာသီဥတု၊ သဘာဝတောတောင်၊ ကျောက်သံပတ္တမြားနဲ့ ကချင်၊ ချင်း၊ မွန်၊ ရှမ်း စတဲ့ တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုများ အကြောင်း ပါဝင်ပြီး၊ ဒုတိယပိုင်းမှာ ဗြိတိသျှ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်၊ ပညာရေးနဲ့ မြန်မာ့သမိုင်း အကျဉ်းချုပ်၊ တတိယပိုင်းမှာ သစ်တော၊ သတ္တုတွင်း၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးနဲ့ ငွေကြေး/အလေးချိန် စနစ်များ အကြောင်းကို ဖော်ပြထားပါတယ်။ စတုတ္ထပိုင်းမှာတော့ ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ ဗိသုကာ၊ သစ်သားပန်းပု၊ ယွန်းထည်၊ ပန်းချီနဲ့ မြန်မာ့ရိုးရာ ဂီတ/တူရိယာများ၊ ပဉ္စမပိုင်းနဲ့ ဆဋ္ဌမပိုင်းတို့မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ဘာသာစကား၊ စာပေနဲ့သမိုင်း၊ သတ္တမပိုင်းမှာ ခရီးသွားများအတွက် လမ်းညွှန်ချက်များ ပါဝင်ပြီး နောက်ဆက်တွဲများမှာ ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေး၊ ရှမ်းပြည်နယ် အခြေအနေနဲ့ အပင်/တိရစ္ဆာန်/စာအုပ် စာရင်းများကို အပြည့်အစုံ ရေးသားထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

အမှာစာအရ ယခုပုံရိပ်တွေဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်၁၂၀ ကျော်ကပုံရိပ်တွေဖြစ်ပြီးFelice Beato (Messrs Beato and Co.) နှင့် Watts and Skeen တို့ကရိုက်ကူခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။Felice Beato ဟာ ၁၉ ရာစုရဲ့ ထင်ရှားတဲ့ အီတလီ-ဗြိတိသျှ ဓာတ်ပုံဆရာကြီးဖြစ်ပြီး စစ်ပွဲနှင့် အရှေ့ဖျားဒေသ ရှုခင်း ဓာတ်ပုံများ ရိုက်ကူးရာတွင် အထူးကျော်ကြားခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၈၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် မြန်မာပြည်သို့ ရောက်ရှိလာပြီး မန္တလေးမြို့၌ "Felice Beato & Co." စတူဒီယိုကို တည်ထောင်ကာ မန္တလေးနန်းတော်၊ မြန်မာ့ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် နန်းတွင်းအသိုင်းအဝိုင်း ဓာတ်ပုံများကို ရိုက်ကူးခဲ့ပါတယ်။ Watts and Skeen မှာမူ အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာပြည်တို့တွင် အဓိက အခြေစိုက်လှုပ်ရှားခဲ့သည့် ထင်ရှားသော ဗြိတိသျှ ဓာတ်ပုံစတူဒီယိုတစ်ခုဖြစ်ပြီး အနုပညာမြောက်ရှုခင်းနှင့် တိုင်းရင်းသားပုံများကို ရိုက်ကူးပုံနှိပ်ခဲ့ကြသူတွေဖြစ်ပါတယ်။

04/10/2026

"၁၃၅နှစ်ကျော်ကမြန်မာပြည်မြင်ကွင်းများ"

ဒီပုံတွေကတော့ ၁၈၉၂ ခုနှစ်မှာ လန်ဒန်မြို့၊ C. H. Kelly စာပေကနေ ထုတ်ဝေခဲ့တဲ့ Four "Years in Upper Burma-အထက်မြန်မာပြည်မှာ ၄ နှစ်တာ"စာအုပ်မှ ပုံများဖြစ်ပါတယ်။ စာရေးသူဟာ W. R. Winston ဖြစ်ပါတယ်။သူဟာ ခရစ်ယာန် သာသနာပြုဆရာအဖြစ် ၁၈၈၇ ကနေ ၁၈၉၁ ခုနှစ်အထိ အထက်မြန်မာပြည်မှာ ၄ နှစ်တာ နေထိုင်ခဲ့ပါတယ်။ပါ‌ေတော်မူပြီး(၇)နှစ်အကြာမှာ ထုတ်ဝေခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ အဲ့ဒီ အတွေ့အကြုံတွေကို အခြေခံပြီး သမိုင်းဝင် ပထဝီနဲ့ လူမှုရေး မှတ်တမ်းအဖြစ် ဒီစာအုပ်ကိုရေးသားထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ စာရေးသူ Winston ဟာ မူလက မိမိရဲ့ သာသနာပြုလုပ်ငန်း အစီရင်ခံစာတိုမျှသာ ပြုစုဖို့ စဉ်းစားခဲ့ပေမဲ့ သီပေါမင်း ပါတော်မူပြီးနောက် အင်္ဂလိပ်ပြည်သူတွေအနေနဲ့ ဗြိတိသျှအင်ပါယာအောက် ရောက်ရှိလာတဲ့ မြန်မာပြည်အကြောင်း သိတဲ့သူနည်းပါးလှတာမို့ ထိုခေတ်ကာလ အခြေအနေမှန်ကို ပိုမိုသိရှိစေဖို့ ရည်ရွယ်ပြီးဒီစာအုပ်ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့တာ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

စာအုပ်ရဲ့ အမှာစာမှာ စာရေးသူက ထိုခေတ် အင်္ဂလန်မှ ပါလီမန်အမတ်တွေနဲ့ ပညာတတ်ဆိုသူအချို့ကပင် မြန်မာပြည် (Burma) နဲ့ ဘာမူဒါ (Bermuda) ကို မခွဲခြားနိုင်ဘဲ မြန်မာပြည်ကို ကျွန်းတစ်ကျွန်းဟု ထင်မှတ်နေကြတယ်လို့ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဗြိတိသျှတို့၏ သိမ်းပိုက်မှုအောက်ရောက် အထက်မြန်မာပြည်၏ အခြေအနေ၊ ပြည်သူတို့၏ လူမှုဘဝနဲ့ သာသနာပြုလုပ်ငန်းတွေကို ဘက်လိုက်မှုမရှိဘဲ တင်ပြဖို့ ကြိုးစားထားကြောင်းနဲ့ မိမိ၏ လေ့လာချက်များအပြင် ထိုခေတ်က ထင်ရှားသော မြန်မာပြည်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူ J. G. Scott (Shway Yoe) ၏ The Burman: His Life and Notions စာအုပ်ပါ အချက်အလက်တွေကိုလည်း မှီငြမ်းပြုထားကြောင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဒီစာအုပ်မှာ အခန်းပေါင်း ၂၁ ခန်းပါရှိပါတယ်။မန္တလေးသို့ ခရီးစဉ်၊ ၁၈၈၇ မန္တလေးမြို့၏ မြင်ကွင်းများ၊ ဗြိတိသျှတို့၏ အုပ်ချုပ်မှု ၅ နှစ်တာ အခြေအနေ၊ ရှမ်းပြည်နယ်နဲ့ နယ်စပ် တောင်တန်းဒေသ တိုင်းရင်းသားများအကြောင်း စတဲ့ ပထဝီနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ ဒါတွေအပြင် မြန်မာတို့၏ ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ အလေ့အထများ၊ အိမ်တွင်းလူမှုဘဝ၊ ထိုစဉ်က ကြုံတွေ့ရသော ဘိန်းနဲ့ သေရည် ပြဿနာများ၊ ခရစ်ယာန် သာသနာပြုလုပ်ငန်းစဉ်များနှင့် မန္တလေး နူနာရောဂါသည်များ ဂေဟာ တည်ထောင်ခဲ့ပုံများကိုလည်း သမိုင်းအထောက်အထားများနဲ့ကဏ္ဍစုံ တင်ပြထားတာ တွေ့ရပါတယ်။

အထူးသဖြင့် စာအုပ်ထဲမှာ ပါဝင်တဲ့ ထိုးကွင်းမင်ကြောင်ထိုးထားတဲ့ မြန်မာလူငယ်ပုံ၊ ဆေးလိပ်သောက်နေတဲ့ အမျိုးသမီးများ၊ သစ်သားပန်းပု ကျောင်းတော်ကြီးများ၊ တိုင်းရင်းသား ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများနှင့် သာသနာပြုအဖွဲ့ ဓာတ်ပုံများကို ရေးသူ W. R. Winston ကိုယ်တိုင်နဲ့ ၎င်း၏ အဖွဲ့ဝင်များက ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှာ ကိုယ်တိုင်ရိုက်ကူး စုဆောင်းခဲ့တာ ဖြစ်တာကြောင့် ၁၉ ရာစု အထက်မြန်မာပြည်၏ သမိုင်း၊ ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ လူမှုရေးဆိုင်ရာ လေ့လာမှုတွေအတွက် အလွန်တန်ဖိုးရှိတဲ့ သမိုင်းဝင် ကိုးကားဖွယ် စာအုပ်တစ်အုပ် ဖြစ်ပါတယ်။ ပုံရဲ့ အောက်ခြေဘယ်ဘက်ထောင့်မှာ Sign ပါရှိပါတယ်။ ဒါက စာရေးသူ W. R. Winstonလက်မှတ်မဟုတ်ပါ။ "W&S" သို့မဟုတ် "W&S Ltd" ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းက ဗြိတိန်မှာထင်ရှားတဲ့ Waterlow & Sons (သို့မဟုတ် W. & S.) ပုံနှိပ်နှင့် ပုံပန်းချီ ရေးထွင်းထုတ်ဝေရေး ကုမ္ပဏီရဲ့ လက်မှတ်သာ ဖြစ်ပါတယ်။အဲ့ဒီခေတ်က ဓာတ်ပုံများကို စာအုပ်ထဲတွင် တိုက်ရိုက်ပုံနှိပ်ရန်အတွက် Halftone သို့မဟုတ် Wood engraving နည်းပညာဖြင့် ပုံစံပြောင်းရပါတယ်။ဒါ‌‌ကြောင့် ပုံနှိပ်ပေးခဲ့တဲ့ပုံနှိပ်တိုက် သို့မဟုတ် ပန်းချီဆွဲ ရေးထွင်းသူ (Engraver) ၏ အမှတ်တံဆိပ်ကို ပုံမှာ ဖော်ပြလေ့ရှိတာဖြစ်ပါတယ်။

ပုံတွေကို ဘယ်နေရာက ရိုက်ကူးတယ်ဆိုပြီး ဖော်ပြတာထပ် ပုံတွေထဲက အကြောင်းတွေကိုသာ အညွှန်းမှာ ဖော်ပြထားတာဖြစ်ပါတယ်။ မူရင်ဓါတ်ပုံအညွှအတိုင်းဘာသာပြန် ဖော်ပြပေးထားခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

03/10/2026

"၁၉၂၀ကမြန်မာပြည်မြင်ကွင်းများ"

ဒီပုံတွေက ၁၉၂၀ခုနှစ်မှာ ထုတ်‌ဝေခဲ့တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဓာတ်ပုံမှတ်တမ်းများ (Burma -- Pictorial work)ဆိုတဲ့စာအုပ်မှာ ပါရှိတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစာအုပ်မှာပါတဲ့ မှတ်တမ်းပုံအများစုဟာ ရိုးကုမ္ပဏီ Rowe & Co., Ltd.က ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခဲ့တဲ့ .... ဒေါင်းပုံစာအုပ်အဖုံးနဲ့ "Typical Photographs of Burma: Burmese Life and Scenes"ဆိုတဲ့ စာအုပ်ထဲက ပုံအချို့ကိုပါ ထည့်သွင်းဖော်ပြထားတာတွေ့ရပါတယ်။ ပုံအားလုံးတော့ မတူပါ။ Typical Photographs of Burma: Burmese Life and Scenes စာအုပ်ထဲက ဓါတ်ပုံရိုက်ကူးသူနဲ့ ဒီစာအုပ်ထဲကဓါတ်ပုံရိုက်ကူးသူဟာ အတူတူဖြစ်မယ်ထင်ပါတယ်။မှတ်တမ်းအရ ၁၉၂၀ လို့ သတ်မှတ်ထားလို့ ၁၀၆နှစ်သက်တမ်းရှိပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ ယခုဖော်ပြထားတဲ့ ပုံတွေကတော့ Typical Photographs of Burma: Burmese Life and Scenes စာအုပ်မှာ မပါခဲတဲ့ပုံတွေဖြစ်ပါတယ်။

02/10/2026

"နှစ်၁၀၀ကျော်ကမြန်မာပြည်မြင်ကွင်းများ(၂)"

ဒီပုံတွေက ၁၉၁၀ ဝန်းကျင်ခန့်က ရိုးကုမ္ပဏီ Rowe & Co., Ltd. နှင့် "မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝှမ်းရှိရုံးခွဲများ" (Branches throughout Burma) မှ ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခဲ့တဲ့ "Typical Photographs of Burma: Burmese Life and Scenes"ဆိုတဲ့ ဓါတ်ပုံစာအုပ်ထဲမှာပါရှိတဲ့ မြန်မာပြည်တစ်ဝှမ်းဖြစ်ပါတယ်။

ပုံနှိပ်တာက အင်္ဂလန်မစ်ဒယ်ဘရော့မှာ ပုံနှိပ်တာဖြစ်ပါတယ်။ပုံနှိပ်တိုက်အမည်က Hood & Co. Ltd. (Photo-Engravers and Printers),Sanbride Press, Middlesbrough, England ဖြစ်ပါတယ်။

ထုတ်ဝေတဲ့ခုနှစ်မပါပါဘူး။ ၁၉၀၀-၁၀ကြားထုတ်‌ဝေတာလို့ မှတ်တမ်းတွေမှာတွေ့ရှိရပါတယ်။ပုံ‌ပေါင်း၁၁၁ပုံပါရှိပါတယ်။ မော်လမြိုင်၊ရန်ကုန်၊မင်းလှ၊ပုဂံ၊စစ်ကိုင်း၊မန္တ‌လေး၊‌မေမြို့၊ရှမ်းပြည်၊ဗန်းမော်၊ကရင်နီထိ ရိုက်ကူးထားတဲ့ပုံတွေပါရှိပါတယ်။ရန်ကုန်နဲ့ ပတ်သက်ဆက်နွယ်တဲ့ပုံ(၄၁)ပုံ တွေ့ရပါတယ်။ပုံပေါင်း၁၁၁ပုံ ပါဝင်ရာမှာ ရန်ကုန်ပုံတွေက က အများဆုံးဖြစ်တာတွေ့ရပါတယ်။

ဓါတ်ပုံဆရာရဲ့ အမည်တော့ ဖော်ပြထားခြင်းမရှိပေမယ့် Felice Beato ဟာ ထိုခေတ်က Rowe & Co.Ltd နှင့် အလုပ်များစွာလုပ်ကိုင်ခဲ့သူ ဖြစ်လို့ သူ့ လက်ရာဖြစ်နိုင်ခြေများတယ်လိုဆိုပါတယ်။ခု‌ဖော်ပြထားတဲ့ပုံ‌တွေက စာအုပ်ထဲမှာပါရှိတဲ့ပုံ တွေအတိုင်း မူလစာသားနှင့်တကွ တွဲပြီးဖော်ပြထားတာဖြစ်ပါတယ်။

02/10/2026

"နှစ်၁၀၀ကျော်ကမြန်မာပြည်မြင်ကွင်းများ(၁)"

ဒီပုံတွေက ၁၉၁၀ ဝန်းကျင်ခန့်က ရိုးကုမ္ပဏီ Rowe & Co., Ltd. နှင့် "မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝှမ်းရှိရုံးခွဲများ" (Branches throughout Burma) မှ ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခဲ့တဲ့ "Typical Photographs of Burma: Burmese Life and Scenes"ဆိုတဲ့ ဓါတ်ပုံစာအုပ်ထဲမှာပါရှိတဲ့ မြန်မာပြည်တစ်ဝှမ်းဖြစ်ပါတယ်။

ပုံနှိပ်တာက အင်္ဂလန်မစ်ဒယ်ဘရော့မှာ ပုံနှိပ်တာဖြစ်ပါတယ်။ပုံနှိပ်တိုက်အမည်က Hood & Co. Ltd. (Photo-Engravers and Printers),Sanbride Press, Middlesbrough, England ဖြစ်ပါတယ်။

ထုတ်ဝေတဲ့ခုနှစ်မပါပါဘူး။ ၁၉၀၀-၁၀ကြားထုတ်‌ဝေတာလို့ မှတ်တမ်းတွေမှာတွေ့ရှိရပါတယ်။ပုံ‌ပေါင်း၁၁၁ပုံပါရှိပါတယ်။ မော်လမြိုင်၊ရန်ကုန်၊မင်းလှ၊ပုဂံ၊စစ်ကိုင်း၊မန္တ‌လေး၊‌မေမြို့၊ရှမ်းပြည်၊ဗန်းမော်၊ကရင်နီထိ ရိုက်ကူးထားတဲ့ပုံတွေပါရှိပါတယ်။ရန်ကုန်နဲ့ ပတ်သက်ဆက်နွယ်တဲ့ပုံ(၄၁)ပုံ တွေ့ရပါတယ်။ပုံပေါင်း၁၁၁ပုံ ပါဝင်ရာမှာ ရန်ကုန်ပုံတွေက က အများဆုံးဖြစ်တာတွေ့ရပါတယ်။

ဓါတ်ပုံဆရာရဲ့ အမည်တော့ ဖော်ပြထားခြင်းမရှိပေမယ့် Felice Beato ဟာ ထိုခေတ်က Rowe & Co.Ltd နှင့် အလုပ်များစွာလုပ်ကိုင်ခဲ့သူ ဖြစ်လို့ သူ့ လက်ရာဖြစ်နိုင်ခြေများတယ်လိုဆိုပါတယ်။ခု‌ဖော်ပြထားတဲ့ပုံ‌တွေက စာအုပ်ထဲမှာပါရှိတဲ့ပုံ တွေအတိုင်း မူလစာသားနှင့်တကွ တွဲပြီးဖော်ပြထားတာဖြစ်ပါတယ်။

historical burma

10/10/2026

09/10/2026

08/10/2026

07/10/2026

06/10/2026

05/10/2026

04/10/2026

03/10/2026

02/10/2026

02/10/2026

ที่อยู่

เว็บไซต์

แจ้งเตือน

ทางลัด

แชร์

หมวดหมู่

คำขอนำรายการออก