20/04/2026
GABINETE DR. MARI ALKATIRI
(ADMIN)
KLARIFIKASAUN BA TENTATIVA INTERFERENSIA IHA DESIZAUN JUDISIAL - RAI ALDEIA METIN LARAN, SUCO BEBONUK, PA DOM ALEXIO, DILI, TIMOR-LESTE
Desizaun judisiál ida ne’ebé konfirma ona hosi instánsia rua (Tribunal Primeira Instansia no Tribunal Rekursu) mak nudar aplikasaun lei nian no tenke hetan kumprimentu obrigatóriu. Ida-ne’e la’ós nudar opiniaun ida ka buat ruma ne’ebé bele negosia iha rede sosiál sira.
Ema ne’ebe ezekutadu uza hela media sosiál sira hodi hatudu ba públiku katak nia lakohi kumpri desizaun judisiál ida ne’ebé konfirma ona iha primeira no segunda instánsia. Desizaun ida-ne’e rekoñese direitu lejítimu propriedade nian hosi Mari Bim Amude Alkatiri.
Tribunál determina ona katak bele uza forsa polisiál hodi garante kumprimentu ba desizaun ne’e, ne’ebé lei ezije katak tenke kumpri iha tempu lais liu.
Iha kontestu ida-ne’e, kriticável tebes katak membru ida ne’ebé hala’o hela funsaun públika, ne’ebé halo juramentu ona atu respeita Konstituisaun, ikus halo deklarasaun públika ne’ebé kria konfuzaun sosiál no koko atu hatun no hamenus kredibilidade tribunál sira-nian, ne’ebé lolos nudar orgaun independente no fundamentál ba demokrasia.
Importante atu husu objetivu saida husi tentativa atu hamfraku konfiansa ba órgaun soberania ida no atu desvia atensaun públiku nian. Tempu mak sei bele esplika ida-ne’e ho klaru.
Maske nune’e, dever atu respeita no kumpri Konstituisaun la’ós opsionál. Bainhira la kumpri dever sira-ne’e bele hamosu konsekuénsia jurídika, polítika no morál sira.
Prosesu relasiona ho kazu ida-ne’e naruk tebes no respeita ona meiu legál hotu-hotu iha faze ida-idak. Dr Mari Bim Amude Alkatiri smepre fo’o fiar ba tribunál sira, independente hosi desizaun saida de’it, tanba nia fiar katak sistema judisiál timoroan nian nudar sistema independente no la simu presaun esternu. No nia kontinua fiar ba ida-ne’e.
REMATA
Dili, 20 Abril 2026
———(Portugues)
CLARIFICAÇÃO RELACIONADA COM TENTATIVA DE INTERFERENS EM DECISÃO JUDICIAL - TERRENO NA ALDEIA METIN LARAN, SUCO BEBONUK, PA DOM ALEXIO, DILI, TIMOR-LESTE
Uma decisão judicial confirmada em duas instâncias é a aplicação da lei e deve ser cumprida obrigatoriamente. Não é uma opinião nem algo que possa ser negociado nas redes sociais.
A pessoa executada tem usado as redes sociais para mostrar publicamente que não quer cumprir uma decisão judicial já confirmada em primeira e segunda instâncias. Essa decisão reconhece o direito legítimo de propriedade de Mari Bim Amude Alkatiri.
O tribunal já determinou o uso da força policial para garantir o cumprimento da decisão, que a lei exige que seja cumprida o mais rapidamente possível.
Neste contexto, é criticável que um membro em funções públicas, que jurou respeitar a Constituição, faça declarações públicas que criam confusão social e tentam descredibilizar os tribunais, que são independentes e fundamentais para a democracia.
É importante perguntar qual o objetivo de tentar enfraquecer a confiança num órgão de soberania e desviar a atenção pública. O tempo poderá esclarecer isso.
De qualquer forma, o dever de respeitar e cumprir a Constituição não é opcional. O incumprimento desses deveres pode ter consequências jurídicas, políticas e morais.
Este processo foi longo e respeitou todos os meios legais em cada fase. Dr. Mari Bim Amude Alkatiri sempre confiou nos tribunais, independentemente das decisões, porque acredita que o sistema judicial timorense é independente e não sofre pressões externas. E continua a acreditar nisso.
FIM
Dili, 20 de abril de 2026
—— (English)
CLARIFICATION REGARDING ATTEMPTED INTERFERENCE IN A JUDICIAL DECISION - LAND IN ALDEIA METIN LARAN, SUCO BEBONUK, PA DOM ALEXIO, DILI, TIMOR-LESTE
A judicial decision upheld across two instances constitutes the application of the law and its compliance is mandatory. It is not an opinion, nor is it something open to negotiation on social media.
The judgement debtor has been using social media to publicly demonstrate their refusal to comply with a judicial decision already confirmed in both the first and second instances. This decision recognises the legitimate property rights of Mari Bim Amude Alkatiri.
The court has already ordered the use of police force to ensure compliance with the decision, which the law requires to be carried out as swiftly as possible.
In this context, it is reprehensible that a public official, who has sworn to uphold the Constitution, should make public statements that incite social confusion and attempt to discredit the courts, which are independent and fundamental to democracy.
It is vital to question the objective behind attempting to undermine confidence in a sovereign body and diverting public attention. Time may provide clarity on this matter.
Regardless, the duty to respect and comply with the Constitution is not optional. Failure to fulfil these duties can lead to legal, political, and moral consequences.
This process has been lengthy and has respected all legal avenues at every stage. Dr. Mari Bim Amude Alkatiri has always trusted the courts, regardless of the rulings, because of a belief that the Timorese judicial system is independent and free from external pressure. That belief remains steadfast.
END
DILI, 20 April 2026

09/04/2026
03/04/2026
14/09/2024
11/09/2024