09/23/2026
Cứ mỗi khi chúng tôi đăng bài viết hoặc video về tình trạng cưỡng bức lao động trong nhà tù Việt Nam, lại có hàng loạt các comment nói “không nhẽ đi tù ngồi ăn sẵn”, “ở tù mà đòi như đi nghỉ dưỡng”, “có làm thì mới có ăn”, “đi tù là mất quyền công dân, đòi hỏi gì”, v.v.
Đây là cái nhìn rất sai. LHQ, đặc biệt trong Bộ Quy tắc Nelson Mandela, đã đưa ra những quy tắc rất rõ ràng về điều kiện nhà tù và cách đối xử với tù nhân—đặc biệt điều kiện lao động trong nhà tù—và nói tù nhân lao động phải được trả thù lao.
Cưỡng bức lao động trong tù: Thêm một nhân chứng kể về trại Xuân Lộc
https://machsongmedia.org/uncategorized/cuong-buc-lao-dong-trong-tu-them-mot-nhan-chung-ke-ve-trai-xuan-loc.html
Hải Di Nguyễn
Ngày 16/9/2026 vừa qua, để thu thập thêm thông tin về tình trạng cưỡng bức lao động trong nhà tù ở Việt Nam, tôi phỏng vấn anh G về trại giam Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai.
Để bảo vệ nhân chứng, tôi giấu tên cũng như mọi thông tin có thể giúp nhận diện như bản án, thời gian ở tù, v.v.
TRỒNG RAU
Anh G kể lại “Cứ 5-6 giờ sáng là họ bắt điểm danh. Rồi bắt mỗi đội mấy chục người… Làm lúa nè. Đập đá nè. Đạp điều nè.”
Khi mới vào trại Xuân Lộc, anh G bị xếp vào nhóm trồng rau, một phần cho mình, một phần để san sẻ với các tù nhân khác.
“Tôi trồng được mấy tháng thì họ ăn cắp,” anh nói. “Họ không nói, họ cướp luôn. Mình trồng xong, vô khu trại thì ở ngoài họ tự lấy thu hoạch của mình… Tôi bức xúc, tôi nói ‘Đả đảo cộng sản’, tôi nói sản phẩm tôi trồng mà mấy anh lấy của tôi, mấy anh phải hỏi ý kiến tôi, chứ không phải lấy khơi khơi.”
Chống đối vì bị “phá tan tành” và bị cướp mất rau trái, anh G bị tống vào tù biệt giam.
THỜI GIAN BIỆT GIAM
Anh G cho biết mình bị cùm và biệt giam một thời gian dài, tới lở loét. Chẳng được gặp ai.
Bởi vậy, tù nhân ở Việt Nam thường chẳng dám phản kháng, chẳng dám đòi hỏi—đặc biệt thường phạm.
“ĐẠP ĐIỀU”
Sau khi ra khỏi buồng biệt giam, anh G bị đưa vào nhóm “đạp điều”, tức là tách vỏ hạt điều: dùng tay xếp hạt điều vào máy, rồi dùng chân đạp để máy tách vỏ hạt điều.
“Tiêu chuẩn là… hột điều A thì 35 kg, hột điều B thì hăm mấy kg, hột điều C thì mười mấy kg.”
Trong bài viết gần đây về điều kiện lao động trong trại Xuân Lộc, tù nhân lương tâm và nhà hoạt động Nguyễn Bắc Truyển (hiện tỵ nạn tại Đức) cho biết “Chúng tôi phải tách vỏ hạt điều (đã sấy), khoảng 40 kg điều A (hạt điều to nhất) hoặc 21 kg hạt điều B hoặc 13 kg hạt điều C (nhỏ nhất).”
“Nhà trại không trang bị gì hết. Mình chỉ có cái mạng thôi… Mình đạp không hết, họ sẽ lập biên bản là lao động không đạt tiêu chuẩn của nhà trại, lập biên bản kém. Những người có tiền thì mướn người khác. Còn những người không tiền, những người ‘mồ côi’ thì…”, anh G kể lại. “Đạp hột điều tách ra… còn nhựa và dầu, văng lên người là phỏng hết. Lở loét. Ngứa, khó chịu lắm.”
Điều này cũng giống lời mô tả của ông Nguyễn Bắc Truyển: không bao tay, không kính lao động, không chính sách bảo hộ lao động.
“Có khi mình lấy áo tay dài, để mủ điều văng lên… Trong đó nóng… bít bùng, không có hơi gió. Đa phần đạp điều là ở trần…”
Anh G nói thêm “Nhà trại khốn nạn… Nếu một đội 30 người, 2 người đạp không xong thì họ bắt ở lại hết, bắt phải đạp cho hết. Rồi lập biên bản là không đạt tiêu chuẩn nhà trại, đưa vào thành phần kém. Mà thường phạm rất sợ bị đánh là kém, sợ không được giảm án. Còn bên chính trị đâu cần giảm án.”
Còn tai nạn? “Nếu đứt tay hoặc có gì nguy hiểm thì họ đưa trạm xá, cho một viên thuốc là xong. Làm gì có cấp cứu gì… Mạng người còn coi thua động vật mà.”
Người tù cũng không thể “ăn bớt” số hạt điều đã tách vỏ, vì trại giam sau đó cân lại kiểm tra. Thiếu thì lập biên bản.
Anh G “đạp điều” được vài tháng thì cương quyết không làm nữa vì không đủ sức, nhưng các thường phạm vẫn làm dài dài, không phản kháng, từ ngày này sang ngày khác, năm này sang năm nọ. Điều này trùng khớp với lời kể của một số nhân chứng khác tôi từng phỏng vấn: tù chính trị thường chống đối, nhiều lúc còn không nhận tội nên vào tù cũng bất cần, cương quyết không đi lao động; nhưng các thường phạm chẳng dám hó hé, chỉ cắn răng làm xong mức khoán để được giảm án.
Trong mấy tháng đó, anh G hoàn toàn không được trả bất kỳ tí thù lao nào.
ĐIỀU KIỆN ĂN UỐNG
Phải làm việc quần quật nhưng tù nhân phải ăn uống vô cùng khổ sở. Anh G kể lại, mỗi ngày ở trại Xuân Lộc được ăn ba bữa. Sáng, một chén cơm trắng. Trưa, hai chén cơm với rau muống. Tối, lại hai chén cơm với rau muống. Lâu lâu có bầu, bí. Còn thịt cá, mỗi tháng khoảng hai lần. Ai muốn gì khác thì tự mua trong canteen, nhưng phải trả mức giá cao hơn hẳn bên ngoài.
NGUỒN LỢI CHO NHÀ TÙ
Trại Xuân Lộc có 5 K, tức 5 phân trại. Mỗi K có khoảng 1000 – 1200 người. Trong trại Xuân Lộc cũng có những việc khác như trồng rau, trồng lúa, làm nút áo… nhưng công việc chính là xưởng điều. Anh G ước tính mỗi K có khoảng 500 người làm điều; ông Nguyễn Bắc Truyển đoán chừng 700.
Cứ xem như mỗi phân trại có 500 người làm điều và mỗi người làm 20 kg, tức là mỗi ngày trại Xuân Lộc sản xuất ít nhất 50 tấn điều. Một tuần làm 5 ngày (đôi khi 6 ngày), tức là ít nhất 250 tấn điều mỗi tuần.
Rồi số điều sau đó đi đâu? Bán để tiêu thụ nội địa hay đem đi xuất khẩu? Tôi không biết. Nhưng đó vẫn là nguồn lợi rất lớn cho trại giam Xuân Lộc và cho nhà nước—làm lợi trên thân xác người tù còn bản thân họ chẳng được trả một xu.
VẤN ĐỀ LAO ĐỘNG TRONG TÙ: KHOẢNG CÁCH GIỮA TIÊU CHUẨN QUỐC TẾ VÀ CÁCH NGHĨ Ở VIỆT NAM
Cứ mỗi khi chúng tôi đăng bài viết hoặc video về tình trạng cưỡng bức lao động trong nhà tù Việt Nam, lại có hàng loạt các comment nói “không nhẽ đi tù ngồi ăn sẵn”, “ở tù mà đòi như đi nghỉ dưỡng”, “có làm thì mới có ăn”, “đi tù là mất quyền công dân, đòi hỏi gì”, v.v.
Đây là cái nhìn rất sai. LHQ, đặc biệt trong Bộ Quy tắc Nelson Mandela, đã đưa ra những quy tắc rất rõ ràng về điều kiện nhà tù và cách đối xử với tù nhân—đặc biệt điều kiện lao động trong nhà tù—và nói tù nhân lao động phải được trả thù lao.
Chúng tôi hiện đang thu thập thông tin để gửi USTR và các tổ chức quốc tế tập trung vào vấn đề cưỡng bức lao động hoặc/ và điều kiện nhà tù.
Các quý vị từng ở tù ở Việt Nam và có thể mô tả quan sát và kinh nghiệm của cá nhân, hoặc đã nghiên cứu về tình trạng nhà tù ở Việt Nam, xin liên lạc với chúng tôi qua địa chỉ email [email protected]. Mọi nguồn thông tin sẽ được bảo mật.
Hình: Anh G được thả tự do sớm vài tháng (chúng tôi làm mờ để bảo vệ danh tính).
![[Đẩy Lùi NQ23] Rút ngắn thời hạn visa để kiểm soát hoạt động đặc vụ dưới vỏ bọc truyền thông• Cơ quan ICE công bố tài li...](https://img3.globgov.com/374/781/1385588593747817.jpg)
![[Đẩy Lùi NQ23] Báo cáo Thượng Viện Úc về đàn áp xuyên quốc gia và đặc vụ nước ngoài• Theo luật, đặc vụ nước ngoài phải g...](https://img5.globgov.com/719/115/1384488517191158.jpg)
