Phố Hàng Mắm

36pho.com: Tranh Bùi Xuân Phái lưu lạc khắp muôn phương, rạng danh Phố Phái. Bst Thuỵ Điển -> Auctions Paris -> Le Auctions. "góc phố hàng mắm".

36pho.com: Và chỗ ngày nay là ngã tư Hàng Mắm – Nguyễn Hữu Huân có một cửa ô tức ô Mỹ Lộc. Từ nơi đấy ra bờ sông gọi là vùng ngoại ô môn.

36pho.com: Ngã ba hàng bè ,hàng bạc, hàng mắm

36pho.com: Hàng Mắm Hà Nội, năm 1885.

36pho.com: Phố Hàng Mắm những năm 1990.

36pho.com: Phố Hàng Mắm và Cửa ô Mỹ Lộc, năm 1885

Tranh họa sĩ hải quân Gaston Roullet vẽ phố Hàng Mắm vào khoảng năm 1885. Trong tranh, ta có thể thấy một cửa ô, đó chính là cửa ô Mỹ Lộc. Dựa vào bản đồ Hà Nội 1885, có thể xác định vị trí cửa ô này vào khoảng ngã tư phố Hàng Mắm - Nguyễn Hữu Huân ngày nay.

Trong bức tranh không ghi rõ đây là ở trong cửa ô nhìn ra hay là cửa ô nhìn vào. Tuy nhiên, có thể thấy phía nền bức tranh có một số nhà gạch kiên cố. Do đó, tôi đoán bức tranh này được vẽ theo hướng từ ngoài cửa ô nhìn vào, và nếu vậy thì sẽ tương ứng với việc ngày nay ta đứng ở khoảng đầu phố Hàng Mắm, nhìn xuyên qua ngã tư về phía cuối phố.

====

Tài liệu tham khảo:

1. Gaston Roullet, Un Artiste au Tonkin et en Annam, https://archive.org/details/unartisteautonki00roul

2. Bản đồ Hà Nội 1885

https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b550132625/f1.item.zoom

3. Ảnh chụp trên Google Maps

36pho.com: PHỐ HÀNG MẮM
Nguyễn Vinh Phúc

Phố Hàng Mắm dài 188 mét, đi từ đường Trần Nhật Duật - đường Trần Quang Khải đến ngõ Phất Lộc - phố Hàng Bè. Nay thuộc phường Lý Thái Tổ, quận Hoàn Kiếm. Thực ra đây là hai phố cổ :
- Đoạn từ đầu phố đến phố Nguyễn Hữu Huân là phố Hàng Trứng (không nên lầm với ngõ Hàng Trứng mà nay là phố Đông Thái). Đây nguyên là đất thôn Thanh Yên, tổng Phúc Lâm, huyện Thọ Xương xưa. Khi còn là tổng Tả Túc (tức đầu thế kỉ XIX trở về trước) thì đây là một trong 10 thôn có chung tên gốc là Trừng Thanh.
- Đoạn từ phố Nguyễn Hữu Huân đến cuối phố, là phố Hàng Mắm. Gọi như thế vì ngày trước ở đây bán các thứ mắm và nước mắm, cùng các thuỷ sản khác. Vài chục năm lại đây, nghề mắm nhường bước cho nghề làm bia, mộ chí và bán đồ sành, sứ. Đây nguyên là đất thôn Mĩ Lộc cùng một tổng với thôn Thanh Yên.
Đình miếu các thôn này vẫn còn :
- Đình Thanh Yên ở nhà số 14-A ngõ Nguyễn Hữu Huân, thờ hai ông tiến sĩ họ Vũ và họ Nguyễn (chưa rõ sự tích).
- Đình Mĩ Lộc ở nhà số 45 phố Nguyễn Hữu Huân, thờ Nguyễn Trung Ngạn.
Cách đây khoảng 150 năm, thôn Thanh Yên, trong đó có đoạn đầu phố Hàng Mắm, là đất bãi ven sông (ngày ấy sông Hồng chảy sát con đê ngày nay, và đê cũng còn rất thấp), là vùng “ngoại ô môn” (ngoài cửa ô). Số là ngày đó còn có toà thành đất bao quanh Kinh thành Thăng Long, mà mặt phía Đông nhìn ra sông Hồng, đã được mở tới 9 hoặc 10 cửa ô. Toà thành ấy, ở đoạn này, gần trùng với phố Nguyễn Hữu Huân. Và chỗ ngày nay là ngã tư Hàng Mắm và Nguyễn Hữu Huân có một cửa ô tức ô Mĩ Lộc. Từ nơi đấy ra bờ sông gọi là vùng "ngoại ô môn".
Thời Pháp thuộc đây là "rue de la Saumure" (phố Hàng Nước Mắm). Tên gọi như hiện nay có từ đầu tháng 8 năm 1945.

( Trần Quang Dũng trích sách PHỐ VÀ ĐƯỜNG HÀ NỘI - Nhà xuất bản Giao thông Vận tải - Năm 2004)

***
Phố Hàng Mắm năm 1944 (nhìn từ ngã tư với phố Nguyễn Hữu Huân đến cuối phố).
Ảnh sưu tầm.