Bảo Tàng Văn Học Việt Nam

CHÂN DUNG NGHỆ SĨ LƯU ĐỨC ANH

Lưu Đức Anh là nghệ sĩ piano xuất sắc trong thế hệ của mình cũng như một trong những nghệ sĩ biểu diễn nhạc cổ điển tích cực nhất tại Việt Nam với rất nhiều buổi hòa nhạc hàng năm và từng đoạt nhiều giải thưởng tại các cuộc thi piano ở Việt Nam, Úc, Bỉ, Ý, Pháp, Thụy Điển... Bên cạnh sự nghiệp biểu diễn, anh còn thể hiện tầm nhìn nghệ thuật mạnh mẽ và sáng tạo với nhiều dự án âm nhạc trong và ngoài nước.

Anh được đánh giá cao với vốn tác phẩm đồ sộ và khả năng trình diễn xuất sắc ở nhiều vị trí. Anh đã trình diễn xuất sắc các bản concerto lớn như Brahms số 1 & 2 và Rachmaninov số 2 & 3 , cũng như các kiệt tác lãng mạn với kĩ thuật điêu luyện và tư duy âm nhạc sâu sắc, đồng thời thể hiện sự nhạy cảm tinh tế trong các tác phẩm Baroque và Cổ điển Viên. Anh cũng thường xuyên xuất hiện ở vị trí nghệ sĩ đệm đàn, đã trình diễn các liên ca khúc kinh điển của Schubert như Winterreise và Die schöne Müllerin, cùng với các ca khúc của Liszt, Schumann, Wolf, Fauré… Ngoài ra, anh còn là người tiên phong và quảng bá âm nhạc hiện đại và đương đại, đã góp công giới thiệu đến công chúng Việt Nam những nhà soạn nhạc nổi tiếng của thế kỷ 20 và 21 như Louis Andriessen, John Adams, John Cage, Henry Cowell, George Crumb, Philip Glass, Paul Hindemith, Helmut Lachenmann, Leo Ornstein, Steve Reich, Terry Riley và Frederic Rzewski thông qua các buổi hòa nhạc và dự án sáng tạo.

Sinh ra tại Hà Nội, anh bắt đầu học piano với cha mình, Phó Giáo sư, Nghệ sĩ ưu tú Lưu Quang Minh, một trong những chuyên gia hàng đầu về đàn accordion và nhạc jazz tại Việt Nam. Sau đó, anh tiếp tục học tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam với Giáo sư Trần Thu Hà, Nhạc viện Hoàng gia Liege, Bỉ với Giáo sư Jean Schils và Học viện Âm nhạc Malmö, Thụy Điển với Giáo sư Hans Palsson. Anh cũng thường xuyên theo học với giáo sư Johan Schmidt và Armen Babakhanian. Bên cạnh đó, anh cũng đã trau dồi kĩ năng của mình thông qua các lớp học masterclass với các giáo sư và nghệ sĩ piano nổi tiếng như Đặng Thái Sơn, Avedis Kouyoumdjian, Jean-Bernard Pommier, Tibor Szasz, Georg-Friedrich Schenck, Daniel Rivera… Lưu Đức Anh cũng được trao học bổng tham gia các liên hoan âm nhạc danh tiếng như Liên hoan Kirishima ở Nhật Bản và Liên hoan Pablo Casals ở Pháp.

Anh là một trong số ít nghệ sĩ Việt Nam từng biểu diễn độc tấu cùng tất cả các dàn nhạc lớn trong nước, bao gồm Dàn nhạc Giao hưởng Quốc gia Việt Nam, Dàn nhạc Giao hưởng Sun Symphony, Dàn nhạc Giao hưởng Nhà hát Nhạc vũ kịch Thành phố Hồ Chí Minh, Dàn nhạc Giao hưởng Hà Nội, Dàn nhạc Giao hưởng Nhà hát Nhạc Vũ kịch Việt Nam, Dàn nhạc Giao hưởng Sài Gòn... Trên phạm vi quốc tế, anh đã biểu diễn với các dàn nhạc như Dàn nhạc Thính phòng London, Dàn nhạc Giao hưởng Helsingborg và Dàn nhạc Giao hưởng Nhạc viện Hoàng gia Liège, dưới sự chỉ huy của các nhạc trưởng Jonas Alber, Honna Tetsuji, Christopher Warren-Green, Maritt Strindlund, Olivier Ochanine, Bernhard Wulff, Patrick Baton, Nguyễn Thiếu Hoa, Trần Vương Thạch và Nguyễn Phú Sơn. Tiếng đàn của anh đã vang lên trên nhiều sân khấu trong và ngoài nước.
Với thành trong sự nghiệp âm nhạc cũng như những đóng góp cho lĩnh vực nhạc cổ điển tại Việt Nam, anh được trao tặng danh hiệu danh giá Bösendorfer Artist vào năm 2025, đồng thời giữ vai trò cố vấn nghệ thuật cho Bösendorfer Việt Nam và Piano Đức Trí (đại diện độc quyền của Bösendorfer).

Bên cạnh lịch trình biểu diễn năng động, anh cũng tham gia giảng dạy tại Khoa Piano, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam từ năm 2018. Nhiều học sinh của anh đã giành được giải thưởng cao tại các cuộc thi trong và ngoài nước. Đức Anh cũng từng là giám khảo tại nhiều cuộc thi quốc tế và giảng dạy các lớp Masterclass tại nhiều quốc gia.

Từ năm 2025, anh là Giám đốc Điều hành kiêm Giám đốc Nghệ thuật của Liên hoan và Cuộc thi Piano Quốc tế Việt Nam (VIPCF), một trong những cuộc thi piano lớn và uy tín nhất tại Việt Nam và khu vực.

CÁC GIẢI THƯỞNG CÁ NHÂN:
- Giải Nhì cuộc thi âm nhạc Mùa Thu 2007 tại Hà Nội, Việt Nam
- Giải Nhì cuộc thi “Classical Sonata” 2009 tại Sydney, Úc
- Giải Nhì cuộc thi Piano Quốc tế lần thứ nhất 2010 tại Hà Nội, Việt Nam
- Giải Nhì cuộc thi Concours de Piano de Liège 2014 tại Bỉ
- Giải Nhất cuộc thi Piano Quốc tế “Léopold Godowsky” 2014 tại Warsaw, Ba Lan
- Giải Nhất cuộc thi Piano “Andrée Charlier” 2015 tại Charleroi, Bỉ
- Giải Nhất cuộc thi Piano Quốc tế Stockholm 2017 tại Thụy Điển
- Giải Đặc biệt cuộc thi Piano Quốc tế “Alain Marinaro” 2017 tại Pháp
- Giải Nhì (bảng Hòa tấu thính phòng) và Giải đặc biệt dành cho nhóm Việt Nam xuất sắc nhất tại Cuộc thi Âm nhạc Quốc tế Việt Nam lần thứ nhất cho Violin & Hòa tấu thính phòng

CÁC DỰ ÁN NỔI BẬT VỚI VAI TRÒ GIÁM ĐỐC NGHỆ THUẬT:
- Cathedral Concert Series (2017 - nay): Chuỗi hòa nhạc nhạc Baroque tổ chức tại nhiều nhà thờ lớn tại Việt Nam
- Chuỗi Hòa nhạc Âm nhạc Thế kỷ 20 (2021 - 2022): Chuỗi hòa nhạc hàng tháng phối hợp với Viện Goethe Hà Nội, giới thiệu các tác phẩm hiện đại của: Steve Reich, John Adams, Terry Riley, Rzewski, Crumb, Cage, Glass, Lachenmann, Hindemith, Andriessen…
- The Art of The Piano (2023 - nay): Chuỗi hòa nhạc hàng tháng hợp tác với nhạc sĩ Dương Thụ, giới thiệu các tài năng piano trẻ của Việt Nam
- Evolution Concert Project (2020 - 2022): Dự án giáo dục biểu diễn âm nhạc trong nhiều không gian đồng thời, mỗi nhóm đại diện cho một giai đoạn lịch sử âm nhạc
- Maestoso x Toong Classical Concert Series (2023 - nay): Chuỗi hòa nhạc hàng tháng với chương trình đa dạng về solo, thanh nhạc và hòa tấu thính phòng
- Liên hoan âm nhạc quốc tế Maestoso tại Johor Bahru, Malaysia (2023): Hợp tác cùng Ikita Malaysia, đưa Dàn nhạc Maestoso biểu diễn cùng các nghệ sĩ trẻ châu Á
- Cuộc thi & Liên hoan Piano Quốc tế Việt Nam (2025 - nay): Một trong những cuộc thi piano quy mô và danh giá nhất tại Việt Nam và Đông Nam Á

Ngày 16/5/2026, nghệ sĩ Lưu Hồng Quang và Lưu Đức Anh sẽ tham gia sự kiện “Âm nhạc thay đổi cuộc sống” tại Bảo tàng Văn học Việt Nam. Tại đây, 2 nghệ sĩ sẽ chia sẻ về hành trình đến với con đường nghệ thuật, vẻ đẹp của âm nhạc cổ điển và cách âm nhạc kết nối cảm xúc.

Trân trọng kính mời quý vị, các em học sinh, sinh viên và công chúng yêu nghệ thuật tới tham dự sự kiện để gặp gỡ, giao lưu, thưởng thức tài năng của 2 nghệ sĩ Lưu Hồng Quang và Lưu Đức Anh.

Link đăng ký dự kiện: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfp2woe-xA7F8VB9RSWtwkkuH8KHXO3Yuy2mbErUsJVHjeWEQ/viewform?usp=send_form

----------
🏨Bảo tàng Văn học Việt Nam
📍Địa chỉ: 275 Âu Cơ, Tây Hồ, Hà Nội
⏰Giờ mở cửa: sáng 8h-12h; chiều 13h30-17h (từ thứ 2 đến thứ 6)
☎️Liên hệ: 086.505.1179
🌐Website: baotangvanhoc.vn
Ẩn bớt

🎶 LỊCH SỰ KIỆN: “ÂM NHẠC THAY ĐỔI CUỘC SỐNG"

❤️ Một buổi gặp gỡ đặc biệt dành cho những ai yêu nghệ thuật và muốn khám phá vẻ đẹp của âm nhạc cổ điển theo cách gần gũi, truyền cảm hứng nhất.

💐 Bảo tàng Văn học Việt Nam trân trọng giới thiệu chương trình giao lưu và biểu diễn cùng hai nghệ sĩ piano quốc tế Lưu Hồng Quang và Lưu Đức Anh.

📍 Thời gian: 15h00 – 16h30, Thứ Bảy, ngày 16/05/2026
📍 Địa điểm: Bảo tàng Văn học Việt Nam

🍀 Sự kiện hứa hẹn mang đến những chia sẻ sâu sắc, những màn trình diễn giàu cảm xúc và góc nhìn mới về sức mạnh của âm nhạc trong đời sống tinh thần.

⚠️ Số lượng chỗ ngồi có hạn, quý vị và các bạn vui lòng đăng ký trước qua form để Ban tổ chức đón tiếp chu đáo:

Đăng ký tham dự tại đây

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfp2woe-xA7F8VB9RSWtwkkuH8KHXO3Yuy2mbErUsJVHjeWEQ/viewform?usp=send_form

Trân trọng kính mời!

ĐĂNG KÝ THAM GIA SỰ KIỆN “ÂM NHẠC THAY ĐỔI CUỘC SỐNG” - BẢO TÀNG VĂN HỌC VIỆT NAM Âm nhạc cổ điển, tưởng chừng xa xôi và hàn lâm, nhưng thực ra lại gần gũi hơn chúng ta vẫn nghĩ. Đó không chỉ là những giai điệu dành cho sân khấu lớn, mà còn là tiếng nói tinh tế chạm đến cảm xúc, giúp con người tìm thấy sự đ....

CHÂN DUNG NGHỆ SĨ LƯU HỒNG QUANG

Nghệ sĩ Lưu Hồng Quang sinh ngày 10/10/1990 tại Hà Nội, là một tài năng piano xuất sắc của Việt Nam và Australia. Anh được giới chuyên môn trong và ngoài nước đánh giá cao bởi kỹ thuật biểu diễn điêu luyện, phong cách trình diễn tinh tế, giàu cảm xúc và chiều sâu nghệ thuật.

Nghệ sĩ Lưu Hồng Quang từng theo học tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, Nhạc viện Quốc tế Úc và Đại học Montreal (Canada). Trong quá trình hoạt động nghệ thuật, anh đã biểu diễn cùng nhiều dàn nhạc lớn của Việt Nam và thế giới.

Sinh ra trong gia đình có truyền thống âm nhạc, Lưu Hồng Quang sớm được nuôi dưỡng niềm đam mê nghệ thuật. Cha anh là PGS – TS – NSƯT Lưu Quang Minh, một nhà giáo uy tín trong lĩnh vực biểu diễn và giảng dạy đàn accordion, nhạc jazz, nguyên PGĐ Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. Em trai anh, Lưu Đức Anh, cũng là một nghệ sĩ dương cầm. Môi trường gia đình đã góp phần định hình con đường nghệ thuật chuyên nghiệp của anh.

Từ năm 5 tuổi, Lưu Hồng Quang đã làm quen với piano. Năm 6 tuổi (1996), anh thi đỗ vào khoa piano của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam và theo học dưới sự dìu dắt của GS – TS - NGND Trần Thu Hà đến năm 2006.

Năm 2007, anh nhận học bổng toàn phần của Nhạc viện Quốc tế Úc, theo học với Giáo sư Kyung Hee Lee. Giai đoạn 2007–2011 đánh dấu bước phát triển mạnh mẽ khi anh liên tiếp giành giải Nhất tại các cuộc thi do Sydney Eisteddfod tổ chức, gồm: Kawai Piano Award, Chopin Piano Award, 19th Century Piano Award và Piano Recital Award; đồng thời đoạt giải Nhất cuộc thi Lev Vlassenko toàn châu Úc (dành cho lứa tuổi 16–30). Trong thời gian này, anh cũng biểu diễn cùng nhiều dàn nhạc danh tiếng như Dàn nhạc Giao hưởng Hà Nội, Dàn nhạc Giao hưởng Quốc gia Việt Nam, Dàn nhạc Florence (Italy), Dàn nhạc Giao hưởng Queensland (Úc), Dàn nhạc KOZY, Dàn nhạc Metropolitan (Sydney) và Dàn nhạc Giao hưởng Vũ Hán (Trung Quốc).

Năm 2011, Lưu Hồng Quang tiếp tục nhận học bổng toàn phần tham dự chương trình Kirishima International Music Festival (Nhật Bản), nơi anh có cơ hội gặp gỡ và học hỏi từ NSND Đặng Thái Sơn.
Năm 2012 Lưu Hồng Quang tốt nghiệp loại xuất sắc tại Nhạc viện quốc tế Úc, sau đó anh theo học Tiến sĩ Nghệ thuật biểu diễn với học bổng toàn phần tại Trường Âm nhạc New Zealand.

Năm 2013, anh phát hành đĩa CD đầu tiên, biểu diễn độc tấu cùng Dàn nhạc Queensland Youth Orchestra tại Brisbane (Australia), đồng thời có các buổi ra mắt tại Auckland (New Zealand) và Việt Nam, trong đó có hai đêm diễn cùng người thầy – Nghệ sĩ Đặng Thái Sơn.

Giai đoạn 2015–2016, Lưu Hồng Quang theo học bậc cao học biểu diễn piano tại Nhạc viện Montreal (Canada) dưới sự hướng dẫn của Nghệ sĩ Đặng Thái Sơn, hoàn thành chương trình Thạc sĩ và có buổi biểu diễn cùng thầy tại Tokyo Opera City Concert Hall.

Hiện nay, anh đang giảng dạy tại Học viện Âm nhạc và Biểu diễn Nghệ thuật Úc (Academy of Music and Performing Arts, Australia). Dù làm việc ở nước ngoài, Lưu Hồng Quang vẫn luôn hướng về quê hương và tích cực tham gia các hoạt động nghệ thuật trong nước.

CÁC BẰNG KHEN, DANH HIỆU CAO QUÝ

- Mười gương mặt trẻ tiêu biểu toàn quốc (2006)
- Danh hiệu “Người tốt, việc tốt” (2007)
- Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (2008)
- Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ (2009)
- Huy hiệu “Tuổi trẻ sáng tạo” do B*H Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trao tặng (2009)
- Gương mặt trẻ Thủ đô tiêu biểu (2011)
- Huân chương Lao động hạng Ba (2011)
- Bằng khen “Hạt giống Việt” (2012)
CÁC GIẢI THƯỞNG DANH GIÁ TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC
- Giải nhì - Cuộc thi Piano Quốc tế Citta Di Oleggio – Italy (2018)
- Giải nhì - Cuộc thi Quốc tế Euregio Piano Award - Cộng Hòa Đức (2015)
- Giải Nhất - Cuộc thi Piano Lev Vlassenko lần thứ 7 – Australia(2011)
- Giải Nhất - Cuộc thi Kawai Piano – Australia (2010)
- Giải Nhất - Cuộc thi Piano thế kỷ 19 – Sydney (2010)
- Giải Nhì - Cuộc thi Chopin Piano – Australia (2010)
- Giải Ba - Cuộc thi Piano Thế kỷ 20 và 21 – Australia (2010)
- Giải Ba - Cuộc thi Russian Piano – Australia (2010)
- Giải Nhất - Cuộc thi Chopin Piano – Australia (2009)
- Giải Nhì - Cuộc thi Piano Quốc tế Val Tidone 2008 – Italy (2008)
- Giải Nhất - Cuộc thi Recital Award – Australia (2008)
- Giải Đặc Biệt - Cuộc thi Piano Quốc tế Chopin – Châu Á tại Tokyo lần thứ 4 (2006)
- Giải Ba - Cuộc thi Piano thế kỷ 19 – Australia (2008)
- Giải Ba – Cuộc thi Piano Quốc tế Val Tidone – Italy (2006)
- Giải Đặc Biệt - Cuộc thi Piano Quốc tế Hà Nội lần thứ nhất - Việt Nam (2010)

📇📌Ngày 16/5/2026, nghệ sĩ Lưu Hồng Quang và Lưu Đức Anh sẽ tham gia sự kiện “Âm nhạc thay đổi cuộc sống” tại Bảo tàng Văn học Việt Nam. Tại đây, 2 nghệ sĩ sẽ chia sẻ về hành trình đến với con đường nghệ thuật, vẻ đẹp của âm nhạc cổ điển và cách âm nhạc kết nối cảm xúc.

Trân trọng kính mời quý vị, các em học sinh, sinh viên và công chúng yêu nghệ thuật tới tham dự sự kiện để gặp gỡ, giao lưu, thưởng thức tài năng của 2 nghệ sĩ Lưu Hồng Quang và Lưu Đức Anh.

Số lượng có hạn, các bạn đăng ký qua mẫu để BTVHVN đón tiếp chu đáo.

https://forms.gle/YVopvK31kGxKk1ci9
----------
🏨Bảo tàng Văn học Việt Nam
📍Địa chỉ: 275 Âu Cơ, Tây Hồ, Hà Nội
⏰Giờ mở cửa: sáng 8h-12h; chiều 13h30-17h (từ thứ 2 đến thứ 6)
☎️Liên hệ: 086.505.1179
🌐Website: baotangvanhoc.vn

THÔNG BÁO SỰ KIỆN: “ÂM NHẠC THAY ĐỔI CUỘC SỐNG”

Âm nhạc cổ điển, tưởng chừng xa xôi và hàn lâm, nhưng thực ra lại gần gũi hơn chúng ta vẫn nghĩ. Đó không chỉ là những giai điệu dành cho sân khấu lớn, mà còn là tiếng nói tinh tế chạm đến cảm xúc, giúp con người tìm thấy sự đồng điệu, cân bằng và cảm hứng trong cuộc sống thường ngày.

Với mong muốn đưa âm nhạc cổ điển đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là các bạn trẻ, Bảo tàng Văn học Việt Nam tổ chức buổi trò chuyện kết hợp biểu diễn của 2 nghệ sĩ piano đạt nhiều giải thưởng quốc tế danh giá: Lưu Hồng Quang và Lưu Đức Anh

Sự kiện “Âm nhạc thay đổi cuộc sống” được tổ chức.
- Thời gian: 15h00 – 16h30, thứ Bảy ngày 16/05/2026
- Địa điểm: Bảo tàng Văn học Việt Nam, 20b ngõ 275 Âu Cơ, Hà Nội

Đến với buổi giao lưu, công chúng sẽ có cơ hội: Lắng nghe những chia sẻ truyền cảm hứng từ hai nghệ sĩ; Cảm nhận vẻ đẹp của âm nhạc cổ điển một cách gần gũi, dễ hiểu; Khám phá cách âm nhạc kết nối cảm xúc và làm phong phú đời sống tinh thần.

“Âm nhạc thay đổi cuộc sống” là một sự kiện nghệ thuật mang ý nghĩa nhân văn, góp phần giúp công chúng cảm nhận: âm nhạc cổ điển không hề xa cách, luôn gần gũi, đồng hành và làm cho cuộc sống trở nên sâu sắc.

Trân trọng kính mời quý vị, các em học sinh, sinh viên và công chúng yêu nghệ thuật tới tham dự!

Số lượng có hạn, các bạn đăng ký qua mẫu để BTVHVN đón tiếp chu đáo.

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfp2woe-xA7F8VB9RSWtwkkuH8KHXO3Yuy2mbErUsJVHjeWEQ/viewform?usp=send_form

----------
Bảo tàng Văn học Việt Nam
Địa chỉ: 275 Âu Cơ, Tây Hồ, Hà Nội
: Giờ mở cửa: sáng 8h-12h; chiều 13h30-17h (từ thứ 2 đến thứ 6)
Liên hệ: 086.505.1179
Website: baotangvanhoc.vn
Ẩn bớt

🎋 NHÀ THƠ NGUYỄN KHOA ĐIỀM – TIẾNG THƠ GẮN BÓ VỚI QUÊ HƯƠNG VÀ CỘI NGUỒN 🎋

🌻 Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm là một trong những cây bút tiêu biểu của thơ ca Việt Nam hiện đại, trưởng thành trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ. Thơ ông giàu chiều sâu suy tưởng, gắn bó thiết tha với quê hương, đất nước và con người. Nhiều tác phẩm của ông đã để lại dấu ấn đậm nét trong lòng bạn đọc như Đất ngoại ô, Mặt đường khát vọng, Ngôi nhà có ngọn lửa ấm…

🌳 Trong mạch cảm xúc ấy, bài thơ “Miền quê” là một sáng tác giàu ý nghĩa, thể hiện tình yêu quê hương tha thiết. Qua những hình ảnh bình dị, gần gũi, tác phẩm gợi lên vẻ đẹp mộc mạc mà sâu lắng của làng quê Việt Nam, đồng thời khơi dậy trong lòng người đọc những rung cảm chân thành về nơi chôn nhau cắt rốn.

📚 Với giọng điệu nhẹ nhàng, giàu chất suy tưởng, “Miền quê” đã được lựa chọn đưa vào sách giáo khoa Ngữ văn lớp 9, tập 2 (Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam). Tác phẩm không chỉ truyền tải thông điệp sâu sắc về sự gắn bó với cội nguồn, lòng biết ơn đối với quê hương, mà còn góp phần bồi đắp tình yêu quê hương, nuôi dưỡng tâm hồn trong sáng, hướng thiện cho các em học sinh.

📺 Kính mời quý độc giả cùng theo dõi video clip dưới đây để cảm nhận rõ hơn vẻ đẹp và ý nghĩa của tác phẩm.

----------
Bảo tàng Văn học Việt Nam
Địa chỉ: 275 Âu Cơ, Tây Hồ, Hà Nội
: Giờ mở cửa: sáng 8h-12h; chiều 13h30-17h (từ thứ 2 đến thứ 6)
Liên hệ: 086.505.1179
Website: baotangvanhoc.vn

“TÔI HỌC MÔN VĂN HỒI ẤY” CỦA NHÀ THƠ VŨ CAO

Trong hành trình sáng tạo của mỗi nhà văn, nhà thơ, ký ức học trò luôn là nơi sâu lắng, nơi nuôi dưỡng những rung cảm đầu tiên với văn chương. Bài viết “Tôi học môn văn hồi ấy” của nhà thơ Vũ Cao đã lý giải quá trình hình thành tình yêu văn học của ông.

“Tôi vốn là học trò của một trường trung học thời Pháp thuộc. Hồi ấy, như cũng nhiều bạn bè khác, tôi phải học đầy đủ các môn toán, lý, hoá, sử, địa. Toán, lý, hoá mới chỉ là những kiến thức sơ đẳng, còn sử thì chủ yếu là sử nước Pháp, địa cũng chủ yếu là địa nước Pháp. Tôi học như cái máy.

Nhưng riêng với môn văn, tôi đặc biệt chú ý vì ngoài việc học để thuộc bài, làm bài, tôi thấy môn này có sự hấp dẫn riêng. Có nhiều nguyên nhân. Trước hết có thể là do ảnh hưởng gia đình. Ngay từ khi nhỏ tuổi, tôi đã được nghe các cụ đọc thơ Nguyễn Du, Yên Đổ, Tú Xương, cả thơ Đường đời Tống nữa. Những bài thơ ấy gây trong tôi một niềm say mê mặc dù không phải bài nào tôi cũng hiểu hoặc có bài hiểu thì cũng chỉ hiểu chừng nào. Tôi không lý giải được điều ấy, chỉ thấy rằng tôi không rút ra khỏi âm hưởng của nhiều câu thơ, những âm hưởng cứ tích tụ thành một cái gì tổng hợp như những niềm vui những ấn tượng phải nhờ thơ ca mới có.

Cho nên khi học môn văn, tôi thấy thích thú hơn các môn khác không phải vì tôi coi trọng hơn mà chính vì nó phù hợp với một sự thích thú đã có sẵn. Tất nhiên nền giáo dục thực dân có mục đích của nó. Nó nhằm ca ngợi mẫu quốc, truyền bá văn hoá Pháp, duy trì lễ giáo phong kiến nhằm nô dịch lâu dài nhân dân ta. Nhưng trong những bài văn thơ tôi được học được nghe ở nhà trường, có nhiều bài mà nội dung chính là lên án cái xấu, đề cao cái đẹp, lên án cái ác, đề cao cái thiện trong cuộc sống. Ngoài chương trình chính thức, tôi cũng được nghe giới thiệu một số tác phẩm (như cuốn “Nhà thơ Đức Bà” của Vích to Huygo chẳng hạn). Sự hấp dẫn của cốt truyện, của tình tiết khiến tôi phải đi tìm tác phẩm để đọc. Và như vậy, tôi không chỉ tìm đọc những cuốn sách nổi tiếng của văn học Pháp, mà còn đọc được một số của các nước khác. Khách quan mà nói, những hiểu biết ban đầu này dù là rất ít ỏi cũng đóng góp phần nào cho công việc của tôi là viết báo, viết văn sau này.

Các bạn học sinh của chế độ ta bây giờ có cái may mắn hơn hẳn với chúng tôi hồi xưa là được học kỹ lưỡng về văn học Việt Nam. Trong chế độ cũ, văn học Việt Nam không được coi là môn chính, giờ giảng rất ít. Tuy nhiên, những giờ giảng ấy lại ghi vào ký ức tôi những ý nghĩa rất sâu đậm trong suốt cả cuộc đời tôi. Phải nói rằng cái xu hướng coi thường văn học dân tộc hồi ấy không phải là hiếm. Nhưng lòng tự tôn dân tộc ở nhiều thầy cũng khơi động lòng tự tôn dân tộc ở trò. Quả thật tôi đâu có hiểu văn học dân tộc là gì. Và cả những điều như ngôn ngữ dân gian, ngôn ngữ văn học, hình tượng và nhạc trong thơ, cái giàu cái đẹp của tiếng Việt, những điều rất bổ ích ấy tôi chẳng được nghe bao giờ.

Xin lấy truyện Kiều làm thí dụ. Cả lớp phải học vài đoạn trong tác phẩm ấy. Như đoạn Kim Trọng “Ở đất Liêu Dương lại nhớ nhà” hoặc đoạn Kiều bị Tú bà đánh đập. Học thì phải thuộc từng câu từng chữ, còn nội dung thì hiểu qua loa thôi. Trong lịch sử, không ít kẻ vì quyền lợi giai cấp đã xuyên tạc Nguyễn Du. Chương trình giáo dục của chế độ thực dân phong kiến cũng chẳng đề cao Nguyễn Du làm gì. Mãi mấy chục năm về sau này, tôi mới hiểu được rằng nguyễn Du là thiên tài đầu tiên, là bậc thầy đầu tiên đã từ ngôn ngữ dân gian, nâng ngôn ngữ dân gian lên thành ngôn ngữ văn học vừa uyên bác vừa rất gần quần chúng.

Ngôn ngữ của Kim Vân Kiều mà nội dung là tiếng kêu xé lòng của người đàn bà, hay nói rộng hơn, là của quần chúng bị áp bức. Những cũng phải nói cái điều kỳ diệu này! Ngay khi học Kiều trong môn văn ở lớp, dù hiểu rất ít tôi đã cảm thấy được chừng nào cái hồn bên trong tác phẩm, cảm thông được chừng nào cái gì Nguyễn Du bênh vực, cái gì Nguyễn Du nguyền rủa và lên án. Làm sao tôi có thể hoàn toàn dửng dưng được khi đọc những câu như: “Đau đớn thay phận đàn bà” hoặc “Thịt da ai cũng là người…”? Làm sao tôi có thể quên được những câu hết sức giản dị mà ý nghĩa lại mênh mông sâu thẳm như “Mai sau dù có bao giờ”. Đã có lần tôi tâm sự với một bạn trẻ như sau: Tôi đã đọc khá nhiều từ “Hiu hiu” trong truyện, thơ của ta từ trước nay, chúng tôi chưa thấy ai dùng từ “hiu hiu” giỏi bằng Nguyễn Du cả “Trông ra ngọn cỏ lá cây, thấy hiu hiu gió thì hay chị về”. Với tâm huyết và tài năng nhà thơ, từ hiu hiu biến thành linh hồn của ngọn gió.

Tôi nhắc đến Kim Vân Kiều là chỉ để nói một thí dụ. Còn “Chinh phụ ngâm”, còn “Bình Ngô Đại cáo”, còn hàng trăm hàng nghìn câu ca dao…Tôi còn nhớ trước cách mạng tháng Tám, một thầy giáo dạy văn đã nói với lớp học chúng tôi như sau: Văn là tinh thần con người, các em học văn là để hiểu mà ngẩng cao đầu lên, là để không chịu quỳ gối mãi trước những kẻ chà đạp lên nhân phẩm con người. Học văn là để hiểu lẽ sống, hiểu cái đẹp của cuộc sống, để phấn đấu cho cái đẹp ấy.

Một câu viết cho đúng, một từ dùng cho chính xác cũng nhằm mục đích ấy của môn học văn.

Đã bao nhiêu năm qua rồi mà tôi vẫn nhớ câu nói ấy cũng như mãi mãi sau này tôi vẫn sẽ nhớ cái câu thơ tôi đã học hồi còn học trò ít tuổi: “Mai sau dù có bao giờ…”

Khép lại những trang hồi ức, bài viết của nhà thơ Vũ Cao không chỉ gợi nhớ một thời đã qua, mà còn để lại những suy ngẫm sâu sắc về ý nghĩa của việc học văn trong mỗi thời đại. Bài được ông viết vào tháng 7 năm 1985, tư liệu được lưu giữ tại Bảo tàng Văn học Việt Nam.

💐 KỶ NIỆM 51 NĂM NGÀY GIẢI PHÓNG MIỀN NAM, THỐNG NHẤT ĐẤT NƯỚC (30/4/1975 - 30/4/2026) 🎶💐

----------
Bảo tàng Văn học Việt Nam
Địa chỉ: 275 Âu Cơ, Tây Hồ, Hà Nội
: Giờ mở cửa: sáng 8h-12h; chiều 13h30-17h (từ thứ 2 đến thứ 6)
Liên hệ: 086.505.1179
Website: baotangvanhoc.vn