Đền Nguyên Phi Ỷ Lan Gia Lâm

Hoàng Thái Hậu Ỷ Lan, người phụ nữ quyền lực 2 lần đăng đàn nhiếp chính, tạo căn cơ cho một giai đoạn phồn vinh bậc nhất trong lịch sử phong kiến dưới triều vua Lý Nhân Tông.

Bà được nhân dân kính thờ ở nhiều nơi, trong đó tiêu biểu nhất có thể kể đến là Đền Nguyên Phi Ỷ Lan Gia Lâm và Chùa Long Đọi Sơn - Duy Tiên - Hà Nam...

https://chonthieng.com/danh-vi/hoang-thai-hau-y-lan/

Bản đền từ trên cao

https://www.youtube.com/watch?v=UE-Im_pESxA&list=PLjSafOjB5mM7CskbYBGs46gy12vrIudh7&index=3

Đền Nguyên Phi Ỷ Lan, Gia Lâm, Hà Nội | Chốn Thiêng Xem thêm thông tin về địa điểm trên: ✩ Fanpage: ✩ Website: ✩ Map: https://goo.gl/maps/jhtdxrEhb2enJPBe9✩ Video: https://www.youtube.com/channel/UCRWP11kSQlwy...

Kiến trúc
---

Quần thể khu di tích đền thờ Nguyên phi Ỷ Lan gồm: Chùa, đền, điện, sơn trang nằm trong khuôn viên rộng khoảng 5 ha có sân, nhà thủy đình, cây xanh các loại. Nằm ở phía tay trái, trước cửa đền thờ Nguyên phi Ỷ Lan là đôi rồng chầu bằng đá phủ phục, với đường nét, chạm khắc hết sức tinh xảo.

Năm 2010 bên ngoài cổng đền có thêm tượng đài hoàng thái hậu cao 9 m, đúc bằng đồng, nặng khoảng 30 tấn, đặt ở cuối khoảng sân lớn cách đường QL5 bởi một hồ bán nguyệt. Phía sau tượng đài có bức phù điêu đá dài 31 m, mới ốp trên bức tường bên hữu của tam quan. Qua nghi môn, du khách bước vào con đường chính xuyên qua khu vườn rộng um tùm cổ thụ dẫn tới các công trình xây kiểu cũ như nhà khách, đền, chùa, điện Mẫu và vườn tháp.

Mặt đền có hướng tây-nam, trước sân nhỏ là bức bình phong dưới chân giả sơn, trên có một thềm rồng quay vuông góc sang trái và dẫn xuống con đường chính. Từ giả sơn mới có cây cầu bắc ra thủy đình trên hồ bán nguyệt, nhìn thẳng sang các bia ghi công đức gắn trên bức tường ở ngay phía sau tượng đài.

Đền xây theo kiểu tường ngoài để gạch trần, hàng hiên mở 3 cửa lớn ra sân và 2 cửa ra đầu hồi. Chính điện cũng mở 2 cửa thông sang tả hữu mạc và 2 cửa vào nhà thiêu hương, nơi có mái cao lấy ánh sáng tự nhiên. Giữa hậu cung đặt một pho tượng Ỷ Lan rất đẹp trong khám gỗ, tạc bà khi còn trẻ, cùng tượng 6 vị cung nữ khác chia làm 2 ban thị giả. Gian ngoài có bày ngai thờ và một số đồ tế khí. Trên ngai là bài vị ghi rõ “Lý triều đệ tam Hoàng thái hậu”.

https://chonthieng.com/dia-diem/den-ba-tam-gia-lam-ha-noi/

Hằng năm từ ngày 19 đến 21 tháng 2 âm lịch, nhân dân 9 xã của tổng Dương Quang cũ (từ Phú Thị đến huyện Văn Lâm, Hưng Yên) và những làng cấy ruộng hậu của đền Ỷ Lan đều cùng tổ chức hội. Chính hội mở ngày 19, tương truyền là ngày đăng quang của bà. Nhân dịp này, phường hát ở các nơi đến xin đăng cai giữ cửa đền suốt từ đầu đến hết hội. Thông thường, địa phương tín nhiệm phường nào thì cho phép phường ấy hát nhưng đến khi rã đám mới thanh toán tiền cho họ. Hội còn có trò đấu cờ người, tổ tôm, đấu vật, chọi gà…

Ngoài ra từ 24 đến 25 tháng 7 âm lịch còn có dịp lễ nữa cũng được nhân dân Dương Xá tổ chức long trọng. Tương truyền 25 là ngày giỗ của Ỷ Lan và là ngày bà làm lễ giải oan cho hoàng hậu Thượng Dương cùng 72 cung nữ bị chết oan.

Cuối thế kỷ XX, cả đền lẫn chùa đã quy hoạch lại thành một quần thể rồi được Bộ Văn hóa và Thông tin xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa quốc gia theo quyết định số 310-QĐ/BT ngày 13-2-1996.

https://chonthieng.com/dia-diem/den-ba-tam-gia-lam-ha-noi/