Truyện Cực Ngắn

Tỉnh mới nhập, có tên tỉnh mới tất nhiên là cơ quan báo đài cũng lấy tên tỉnh mới.
Thông tin ngồn ngộn nhưng chú ý nhất vẫn là những trang quảng cáo. Thấy báo in vẫn có nhiều quảng cáo là mừng cho anh em nhà báo vẫn còn đất sống trong thời buổi ngày càng khó khăn vì mạng xã hội cạnh tranh lấy hết phần.

Lướt nhanh thấy một cái quảng cáo doanh nghiệp quen thuộc đập vào mắt.
Ôi, doanh nghiệp đồng hành cùng báo chí thật tuyệt. Dễ chừng ông giám đốc công ty này đã đăng đến hàng ngàn trang quảng cáo trên báo tỉnh suốt mấy chục năm qua rồi đấy.

Mừng cho ông làm ăn phát đạt, làm ăn tốt mới có tiền quảng cáo dài dài. Toàn trang bìa giá cực đặt. Xuân Thu nhị kỳ không lúc nào thấy vắng doanh nghiệp của ông...

Nhưng đọc danh mục ngành nghề và mặt hàng kinh doanh của công bỗng chạnh lòng. Ông chuyên kinh doanh hóa chất và thuốc bảo vệ thực vật... suốt hai mươi lăm năm qua. Số thuốc, hóa chất ông nhập về chắc phải tính bằng ngàn tấn... Điều chắc chắn là ông lãi to.

Chừng nào doanh nghiệp ông còn phát triển thì chắc ông còn quảng cáo và tất nhiên là chắc đồng ruộng và những thứ mình ăn chắc không thể sạch được.
Lại mong sao ông phá sản, chuyển sang kinh doanhmặt hàng khác. Mong ông đừng quảng cáo nữa...

(Chuyện của một nông dân đang sắp bán nhà đi xạ trị ung thư)

SINH VIÊN GIỎI
Đi nước ngoài cùng sinh viên.
Ra sân bay quốc tế Inchon Hàn quốc chuẩn bị về ghé các cửa hàng mua sắm. Một em hỏi:
- Thầy ơi, em muốn mua mấy chai rượu ngoại ngon về làm quà cho bố em. Thầy giúp em xem có chai nào ngon…

Thầy đem hết kiến thức hiểu biết về rượu ngoại ra để tư vấn…
Nếu chọn dòng rượu mạnh thì nên cân nhắc mua loại này ngon, loại này rẻ… vì nó thế này thế kia…
Nếu chọn dòng rượu vang thì nên loại này ngon…loại kia rẻ…vì nó thế này thế kia…

Em chốt một câu xanh rờn:
- Mua quà cho bố em nên thầy chọn giúp em chai nào ngon nhất, đắt rẻ không quan trọng.
Rồi em rút thẻ quốc tế quẹt không thương tiếc.

Thầy choáng.
Chợt thấy tự hoà về sinh viên của mình. Đấy, mới năm thứ ba đã biết vừa học vừa làm, có tiền đi kiến tập nước ngoài lại còn mua quà đắt tiền cho bố cho mẹ. Con nhà ai mà giỏi lại còn có hiếu thế không biết.
- Lát nữa về qua Hải quan thầy xách giúp em một chai nhé, kẻo quá quy định họ tưởng đi buôn bắt đóng thuế.

Vừa cầm giúp em túi rượu thì em có điện thoại gọi đến. Vô tình em bấm vào loa ngoài nên thầy nghe tiếng quát khá to của một người đàn ông:
- Mày vừa mua cái gì mà tao thấy ngân hàng báo đã trừ tài khoản gần mười lăm triệu thế…
Em chạy ra một góc nghe điện thoại rồi quay lại, vẻ mặt tiu nghỉu:
- Bố em vừa gọi chửi em. Tuần vừa rồi em quẹt thẻ của bố em gần ba chục triệu rồi…
Uiza… thế mà… cứ tưởng…

Trang Tác giả tác phẩm
Giới thiệu truyện ngắn này
Đăng trên báo Văn nghệ
Đọc lại… vẫn cứ hay

LÁ ĐỎ

Hồi bé đi học, cô giáo ra đề bài cho mỗi bạn vẽ một bức tranh. Em đã vẽ một cái cây và tô những chiếc lá màu đỏ rực rỡ.

Cô bảo:
- Lá cây thì phải màu xanh chứ không thể đỏ. Sai màu rồi.
Có lẽ cô chưa bao giờ nhìn thấy cái cây lá đỏ.
Bức tranh ấy cô đã cho em điểm 1 (một). Em đã khóc, giận cô lắm mà chẳng biết nói thế nào. Em đã xé bức tranh ấy đi và cũng từ bỏ luôn cả giấc mơ trở thành hoạ sỹ.
Em lớn lên, đi nhiều nơi, lấy chồng và làm ăn, sinh sống ở nước ngoài, không trở về Việt Nam nữa.
Mỗi mùa thu xa xứ, khi gió chuyển mùa, ngồi ngắm những hàng cây lá đỏ rực rỡ lại nghĩ về những bức tranh cuộc sống muôn màu và không nguôi nỗi nhớ quê hương.
Chợt nhớ bức tranh thuở bé, nghĩ về cô giáo. Không còn giận cô nữa mà lại thấy thương cô. Cô chưa được đi nhiều nên chưa thấy cây lá đỏ. Vì thế mà đối với cô, cây mãi chỉ có lá màu xanh.
Ngắm những hàng cây lá đỏ lại thấy thương tiếc cho những giấc mơ hoạ sỹ đã bị giết chết ngay từ bức tranh đầu tiên.

Sáng nay vẫn chào cờ
Nhạc vang lên hùng tráng
“Đoàn quân Việt nam đi…
Cờ in máu chiến thắng…”

Nhưng tự nhiên đến đoạn
“Vì nhân dân… không ngừng…”
Tự nhiên nhạc chùng xuống
Thấy có người ngượng ngùng

Giản dị

Họp.
Một đồng chí đọc:
- "Bản kiểm điểm... năm qua luôn giữ vững lập trường... giữ lối sống trong sáng, giản dị...".
Một người góp ý:
- Sau khi nghe đồng chí đọc bản kiểm điểm, tôi nhất trí hoàn toàn. Chỉ hơi băn khoăn một tí tẹo tèo teo thế này: Thứ nhất: Điện thoại Ai-phôn đồng chí đang dùng do nước ngoài sản xuất là loại đỉnh. Thứ hai: Xe máy đồng chí đi cũng từ Tây nhập sang. Rượu đồng chí uống do Tây chưng cất. Xe ô tô Mẹc của đồng chí cũng từ Tây nhập về... Giản dị? Tôi cũng muốn giản dị như đồng chí”.
-…
(Tiêu chí của sự giản dị đã có nhiều thay đổi)

Chuyện ở thời bao cấp…

Thời gian làm phóng viên thường trú miền núi đối với Nhân là những ngày tháng dài lê thê. Phố huyện miền núi thêm hiu hắt mỗi khi hoàng hôn.
Vào mỗi buổi chiều, sau khi ăn cơm tập thể ở nhà ăn cơ quan huyện, rỗi rãi chả biết làm gì, Nhân cứ loanh quanh, tha thẩn trong sân cơ quan.
Đó là những tháng năm đói kém, nghèo khó của thời bao cấp. Hàng hóa khan hiếm. Cái gì cũng phải phân phối.
Người ta đánh giá nhau giàu nghèo bằng cách nhìn xem người này đi xe đạp loại gì? Mifa hay Eska? Mặc quần áo loại gì? Áo bay Nga hay ka ki, valide.
Hôm ấy, có một ông già mặc áo may ô ba lỗ trắng toát cũng cứ loanh quanh qua lại mấy cái sân đông người trong cơ quan huyện. Gặp Nhân ông túm lại khoe cái áo may ô mới:
- "Áo thường vụ" đây, "áo thường vụ" đây, tôi cũng có "áo may ô thường vụ"...
Nhân không hiểu, hỏi một anh văn phòng, anh ta bảo:
- Lão thoái hóa biến chất ấy mà. Trước lão là cán bộ đầu ngành của huyện, vừa mất chức thường vụ. Lão mới mua được cái áo may ô ba lỗ Dệt kim Đông Xuân, ba ngày rồi, cứ mặc thế kia chạy quanh sân cơ quan huyện.
- Sao lại khoe là áo thường vụ?
Anh cười:
- Bách hóa tổng hợp huyện phân phối áo may ô. Vì số lượng có hạn nên chỉ bán nội bộ, ưu tiên các đồng chí thường vụ huyện ủy. Lão mất chức rồi nên không được phân phối. Không biết lão móc nối mua lại được một cái của ai trong thường vụ bán ra. Thế là lão diện ngay đi khoe suốt ba ngày nay. Lão muốn mọi người nghĩ là lão vẫn là thường vụ vì vẫn được phân phối áo may ô...
- Úi chà, buồn cười nhỉ. Thế làm sao mà lão lại mất chức thường vụ?
- Chuyện dài lắm...
Rằng năm ngoái có đồng chí lãnh đạo cấp trên về huyện chỉ đạo quy hoạch cơ cấu cây trồng, vật nuôi: Trồng cây gì, nuôi con gì? Đồng chí ấy gợi ý cho huyện là phải đổi mới cơ cấu kinh tế nông nghiệp, phải vận động nông dân huyện nhà chuyển sang trồng cây mận tam hoa để tăng thu nhập, cải thiện đời sống, phát triển kinh tế trang trại.
Lãnh đạo cấp trên mới nói xong phần cây gì, chưa kịp nói con gì thì lão đã đứng phắt lên xung phong phát biểu. Lão bảo rằng: Cây mận phải đi đôi với con... chó. Phải vận động bà con nuôi thêm con chó. Lão phân tích: Mận tam hoa trồng đại trà, nếu không bán được, nông dân phải ăn quả mận trừ cơm thì tất sẽ gây ra tình trạng “Tào Tháo đuổi” té de. Phải có con chó cho nó dọn...
Rồi lão nói một thôi một hồi phân tích về lợi ích của việc nuôi chó, về loài chó. Rằng chó là thế này, thế kia, loài chó trung thành, không bao giờ phản chủ, chó biết sống tốt với đồng loại, thịt chó lại rất ngon bổ nhiều chất dinh dưỡng...
Đang chuyện nọ lão lại sọ sang chuyện kia, từ chuyện chó lão nói sang chuyện người. Nói qua nói lại, phê bình đồng chí này, “bắt lỗi” đồng chí kia, lão kết luận: Tóm lại là con chó nó còn tốt hơn cả...
- Úi chà, sao liều thế? May mà không cho đi tù cái loại phản động phát ngôn bừa bãi – Nhân bức xúc chen ngang câu chuyện.
- Đúng rồi, thế nên đồng chí cấp trên nổi giận đùng đùng, cho là lão xỏ xiên chống lại ý lãnh đạo. Đồng chí về tỉnh họp và chỉ đạo phải loại ra khỏi hàng ngũ những kẻ phá bĩnh, những kẻ nhận thức yếu kém chống lại tổ chức…
Đấy, nguyên do là thế.
- Hiện nay, lão vẫn còn đang rất cay cú vì mất chân thường vụ. Nhà lão thì cũng chả phải thiếu thốn gì, nhưng hễ mà các anh trong thường vụ có cái gì là lão phải lần mò kiếm bằng được cái đó, kiếm bằng mọi cách. Cái áo may ô phân phối thường vụ đó thì mặc vài lần rồi cũng làm giẻ lau, nhưng mà lão phải mua bằng được...
Tuần trước, bách hóa huyện nhận lô hàng mới, phân phối chậu nhôm, bàn là, ấm điện Liên Xô cho các đồng chí thường vụ, lão cũng lại xoay sở để có bằng được một bộ.
Hóa ra là mấy bà có chồng trong thường vụ, hễ cứ được phân phối gì là lại đem bán cho lão. Vì muốn có cho “bằng các đồng chí thường vụ” nên lão luôn trả giá đắt hơn gấp rưỡi ngoài chợ trời. Tóm lại là… thường vụ có gì là nhà lão có cái ấy.
Hôm qua, lão cầm cái chậu nhôm Liên Xô chạy quanh sân cơ quan vừa gõ vừa hô to: “Chậu thường vụ đây, chậu thường vụ đây!”. Lão bảo: "Miếng giữa làng hơn sàng xó bếp" mà.
Một hôm, cũng vào khoảng sẩm tối, Nhân thấy lão mặc "áo may ô thường vụ", cầm cái "chậu thường vụ" nhưng không gõ mà lặng lẽ ngồi khóc ở góc sân cơ quan huyện. Nhân hỏi:
- Nhà bác thì còn thiếu gì nữa mà ngồi đây khóc?
Lão túm lấy Nhân nước mắt rân rấn:
- Cậu nhà báo ơi, cậu có biết không? Các đồng chí trong thường vụ vừa được chia mỗi người một xuất đất giãn dân gần trăm mét vuông... hức hức, tôi vừa mới biết tin chiều nay. Hức hức... Càng ngày mấy người đó càng không coi ai ra gì... hức hức...Có phải cái áo may ô, cái chậu nhôm Liên Xô đâu mà tớ chạy được bây giờ cho bằng mấy người đó cơ chứ...
- Thôi bác ạ. Các đồng chí thường vụ vất vả vì việc công nên có tiêu chuẩn cũng là hợp lý hợp tình. Bác đừng cay cú làm gì nữa. Người ta có câu: "Hạnh phúc là cái chăn hẹp, người này kéo thì người kia hở", bác ngồi đây ấm ức khóc làm gì, về nhà vui thú điền viên, bằng lòng với những gì mình có, cứ ganh ghét với thiên hạ thì biết bao giờ cho hết...
- Hức, hức... Cái gì? Cậu bảo Hạnh phúc là cái chăn hả? Nếu hạnh phúc là cái chăn thì có nhiều đứa nó đang đắp mấy cái chăn rồi, cậu có biết không... Cậu viết báo mà quan liêu thế thì dân nhờ được gì ở cậu?
Lão gào lên và bỏ đi.

Khi mẹ sinh bạn ra
Hao hụt nhiều biết mấy
Nếu bạn giỏi, thông minh
Một phần của mẹ đấy

KÍNH THƯA

- Sao mà hội nghị nào ông cũng kính thưa các đồng chí lãnh đạo dài dòng lòng vòng kể lể hết tất cả các chức danh to nhỏ? Mất thời gian mà nhàm quá, chỉ cần kính thưa các đồng chí lãnh đạo là được...
- Không được, người ta phấn đấu rèn luyện mãi mới được giao trọng trách, mình không nhắc đến chức vụ thì chẳng hoá ra mình coi thường chức vụ người ta à.
- ...
- Hơn nữa, người nghe người ta được kính thưa tên kèm chức nó quen rồi, nghiện rồi, không nhắc đi nhắc lại thành ra thấy thiếu thiếu...
- ...
- Đây nhé: Kính thưa ông Trần Trùng Trục, nguyên giám đốc lò gạch, nguyên tổ trưởng tổ mai táng, nguyên...
Đấy, thấy chưa.
Chứ Trần trùng Trục mỗi cái tên mà không có chức vụ thì khác gì khỏa thân...

Đôi chân xưa vạn dặm
Gồng gánh cả đàn con
Nay muốn đi vài bước
Mà chân đau run run

Chân lội bùn một thuở
Chân chạy giặc gánh gồng
Chân tảo tần năm tháng
Nuôi con cháu, chăm chồng

Bây giờ chân đã mỏi
Chỉ vài bước quanh nhà
Mà tưởng chừng khó nhọc
Như một chặng đường xa...

HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN

Về già, mỗi lần ngồi vào mâm cơm, nhìn đĩa thức ăn, cụ hay nói một câu mà con cháu nghe mãi thành quen:
- Món này ngày xưa chỉ đi họp Hội đồng nhân dân mới có...

Cụ vốn là quan đầu ngành của tỉnh. Lúc dân tình còn tem phiếu phân phối mỗi tháng 2 lạng rưỡi thịt, 13 cân gạo độn ngô ... thì tháng nào cụ cũng đánh xe commangca đi họp Hội đồng nhân dân.

Thành thói quen, bây giờ hễ cứ vào mâm là con cháu lại trịnh trọng:
- Mời cụ sang phòng ăn để họp Hội đồng nhân dân ạ...

Hôm qua đọc báo thấy nhân dân vừa bầu đuọc mấy ngàn đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp. Không biết bây giờ đi họp có món gì ngon nữa không vì ai cũng no đủ cả rồi?

CHUYỆN CŨ

Xóm Tò vò có nhà ông Lai làm nghề cắt tóc. Nhà nghèo lại đông con nên thường đói ăn, đứt bữa.

Vào dịp tháng ba ngày tám, nhà ông Lai đói dài.

Cụ Vân hàng xóm nhà cũng nghèo nhưng vẫn còn có chút khoai sắn qua ngày.
Cụ bà vẫn thường chăm chỉ lặn lội cắt được gánh cỏ đổi cho nhà giàu được đấu gạo nấu cháo nuôi đàn con nheo nhóc.

Cụ ông làm nghề phó cối nên được nhiều người nể.

Một hôm, vào đận tháng ba giáp hạt, cụ ông đem về được nồi gạo. Cụ bà và đàn con xúm lại nghĩ đến một bữa no.

Nhưng cụ ông hắng giọng đĩnh đạc mà rằng:
- Bà chia ra làm đôi, bảo con đem cho nhà Lai một nửa...
Ông còn chưa nói hết thì bà và đàn con đã nhao nhao:
- Nhà mình còn đang đói, có tí gạo lại còn đem chia...

Ông chậm rãi bảo:
- Nhà mình đi vay còn có người cho vay chứ nhà nó thì ai dám cho vay, chả lẽ nhìn con nó chết đói à. Đem đi ngay cho nhà nó...

Miếng ăn quá khẩu thành tàn...
(Ngày tết, có miếng ăn ngon lại nhớ đến ông bà nội ngày xưa khốn khó)