Phố Hàng Bồ

Nhà số 65 Hàng Bồ, trước là hiệu Đông Xương Long kinh doanh sắt thép, sau là hiệu Thanh Đức của ông hoàng thuỷ tinh Đông Dương là cụ Trịnh Đình Kính (1886-1978).

Con gái cụ Kính, Trịnh Thị Ngọ (1931-2016), là giọng đọc tiếng Anh huyền thoại của Đài Tiếng nói Việt Nam. Nhà 65 Hàng Bồ hiện nay nhìn từ bên ngoài không còn dấu vết xưa cũ nào rõ rệt.

Ảnh cũ cho thấy nội thất bên trong đỉnh của chóp, nhất chữ, nhì tranh, tam sành, tứ sứ và cái bát hoa thuỷ tinh chắc của nhà cụ sản xuất.

📸: Nguồn bài viết minhquan_1990

PHỐ HÀNG BỒ ÔNG ĐỒ TỪNG BÁN CHỮ
Bài : Anh Chi
Ảnh sưu tầm

Phố Hàng Bồ ở trung tâm khu vực Ba Mươi Sáu phố phường sầm uất của Hà Nội, đi từ phố Hàng Ngang - phố Hàng Đào đến phố Thuốc Bắc - phố Hàng Thiếc (nối phố Hàng Bạc với phố Bát Đàn).
Thời trước, cả Hà Nội chỉ phố Hàng Bồ là có ông đồ bán chữ. Ngày nay, diện mạo dãy phố dài 272 mét này thay đổi nhiều. Đặc biệt, phố Hàng Bồ đã không còn bán bồ, và phố ông đồ giờ ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám.
Hồi thế kỉ XIX, khi các "phố Hàng" của Hà Nội phát triển nhanh, phần đầu phố Hàng Bồ tiếp giáp phố Hàng Ngang, Hàng Đào có tên là phố Hàng Dép. Các hiệu bán dép, guốc tập trung ở quãng này, đủ loại. Các cửa hàng bên số lẻ đều rất hẹp, lưng xây áp vào tường nhà bên phố Hàng Đào, diện tích chỉ đủ cho người bán hàng ngồi, guốc, dép xếp chung quanh. Cửa hàng bên số chẵn rộng hơn, nhưng cũng xây áp vào lưng nhà bên phố Hàng Ngang, nên không có sân sau. Những cửa hiệu bán giày, dép có uy tín ngày ấy như Đông Hưng Long (nhà số 4), Đức Mậu (nhà số 20), Phúc Lý (nhà số 7), Lương Quảng (nhà số 21), ... được khách hàng gần xa ưa chuộng.
Quãng phố Hàng Bồ chính gốc, từ xưa cho đến vài chục năm đầu thế kỉ XX, có nhiều nhà đan và bán bồ. Cứ vào dịp cuối năm, nhất là những ngày gần Tết, dân buôn đường dài từ các tỉnh về Hà Nội cất hàng, cần rất nhiều bồ để đóng hàng. Vào cữ ấy, Hàng Bồ tấp nập người mua bán, bồ chất tràn ra đường. Về sau, cũng như các mặt hàng đan lát thủ công, bồ dần lui vào bán trong các chợ. Một số cụ cao niên ở Hà Nội còn nhớ, khoảng những năm 20 của thế kỉ XX, ở phố Hàng Bồ vẫn còn hai nhà bán bồ, một ở bên số chẵn, gần đền Nhân Nội, và một là nhà số 35, chủ cửa hàng là ông Sáu Bồ. Khi bồ bán tại các chợ, người ta nhượng lại nhà hàng cho chủ kinh doanh những mặt hàng mới. Nhà Nho nổi tiếng Nghiêm Xuân Quảng có cửa hiệu Quảng Hưng Long tại nhà số 83. Một thời gian sau, ông nghè tân tiến này còn lập thêm nhà in Kim Đức Giang tại đây, hoạt động đến năm 1932. Nhà số 65 là công ti Đông Hưng Long kinh doanh sắt thép. Do cung cấp thép cho việc mở rộng hai làn đường đi bộ của cầu Long Biên năm 1922 và 1923, Đông Hưng Long trở thành một đại phú của Hà Nội...
Một việc rất đáng kể là năm 1915, những người thợ kim hoàn quê ở làng Định Công đã xây ngôi đình, để thờ Tổ nghề tại nhà số 51. Hơn 10 năm sau, những thợ kim hoàn này lui về làng, bán ngôi đình cho ông Phạm Lê Bổng. Ông này xây tại đây một ngôi nhà ba tầng, làm cửa hiệu lớn. Ngôi nhà số 51, sau là Toà soạn báo Lao Động. Ông Phạm Lê Bổng còn là chủ nhân ngôi nhà số 44, nơi đặt trụ sở của hai Toà báo do ông chủ trương, tờ báo tiếng Pháp tên là Patrie Annamite (Tổ quốc Việt Nam) xuất bản từ năm 1932 - 1945, và tờ báo tiếng Việt Nam Cường, xuất bản từ năm 1936 - 1939. Chủ trì biên tập nội dung của hai tờ báo này là nhà báo nổi tiếng Tiêu Lang Nguyễn Đức Bính. Nhà in Hồng Khê và nhà xuất bản Lê Cường ở số nhà 75, thoạt đầu chỉ in toa thuốc, bao bì, quảng cáo cho nhà thuốc Hồng Khê, sau ít lâu họ phát triển, chuyên xuất bản các tiểu thuyết và sách nghiên cứu. Nhà viết kịch Trúc Đường (anh trai nhà thơ Nguyễn Bính) có thời gian là người biên tập trụ cột ở đây.
Một số người Hoa gốc ở Triều Châu, Quảng Đông, Trung Quốc đã đến mua nhà, mở cửa hiệu tại phố Hàng Bồ, bán các mặt hàng nhập từ Singapore, Trung Quốc, Pháp như máy khâu, hoá chất, táo Tàu, nho, sữa, ... Dịp giáp Tết còn nhập cả củ hoa thuỷ tiên. Hoa kiều cũng đã mở những hiệu chụp ảnh đầu tiên ở Hà Nội, nổi tiếng là hiệu Tắc Ký, hiệu Vĩnh Xương; và, hãng sản xuất đĩa hát đầu tiên tại Hà Nội tên là Thiên Nhiên. Từ năm 1940, một số thương gia Nhật Bản cũng đến phố Hàng Bồ mở cửa hiệu kinh doanh, như Tanake, Dainan Cosi, ...
Thời trước, cứ vào dịp gần Tết, nhiều nhà Nho hay chữ mà dân gian, do ảnh hưởng của bài thơ Ông Đồ của nhà thơ Vũ Đình Liên quen gọi là “ông đồ”, thường bày mực tàu và giấy đỏ bên vỉa hè phố Hàng Bồ để viết chữ bán cho người chuộng chữ thánh hiền treo đón xuân mới. Cả Hà Nội chỉ phố Hàng Bồ có ông đồ bán chữ. Có thể, do ở đây nhiều cửa hiệu của Hoa kiều bán bút lông, mực tàu và các loại giấy màu loại tốt, nhập từ Hong Kong; và có lẽ, phố này có nhiều toà soạn báo và nhà xuất bản, nên không khí sinh hoạt văn chương chữ nghĩa cũng sinh động hơn. Hình ảnh những ông đồ bán chữ trên phố Hàng Bồ là kí ức đẹp trong đời sống văn hoá người Hà Nội, nhất là từ năm 1935, nhà thơ Vũ Đình Liên sáng tác bài thơ Ông Đồ bất hủb: Mỗi năm hoa đào nở/ Lại thấy ông đồ già/ Bày mực Tầu giấy đỏ/ Bên phố đông người qua/ …
Sau này, có thời người ta ưa treo tranh thiếu nữ Hồng Kông và tranh thuỷ mặc (in) của Trung Quốc, nên chữ của ông đồ có như phượng múa rồng bay với mực Tầu trên nền giấy đỏ, giấy đại hồng cũng trở nên thất thế : Năm nay đào lại nở/ Không thấy ông đồ xưa/ Những người muôn năm cũ/ Hồn ở đâu bây giờ ...

( Trần Quang Dũng trích báo điện tử Đại biểu Nhân dân ngày 24/02/2013)

***

Nếu muốn tìm một hàng bún chả đúng chất “phố cổ” với diện tích khiêm tốn, khách ngồi tràn vỉa hè nhà hàng xóm - thì ghé 31 Hàng Bồ. Cô chú chủ quán ở đây bắt đầu xoay ra bán hàng từ năm 1990, sau khi nghỉ việc nhà nước theo chế độ 176 đến nay đã 36 năm.

Ở đây có hai cái “không”: không quảng cáo và đặc biệt là không nhận ship. Ai muốn ăn thì tự đến, chú nướng than hoa trực tiếp từ thịt sống đến khi chín vàng ươm, chứ không có chuyện nướng sẵn hay dùng lò vi sóng cho nhanh. Bí quyết của chú cũng đơn giản: thịt phải chọn phần nách cho giòn mỡ, hành phải là hành ta mới thơm.

Cái hay nhất là quán vẫn giữ được những tấm ảnh khách Tây chụp tặng từ những năm chín mươi, thời mà Hà Nội còn toàn xe đạp. Giờ đây, giữa đủ loại bún chả “sang chảnh”, người ta vẫn tìm về quán nhỏ này chỉ để ăn một suất 40-50 nghìn và cảm nhận chút không khí Hà Nội cũ vẫn còn sót lại.

Trưa nào lang thang phố cổ mà thèm vị than củi thì ghé thử, nhưng nhớ là quán chỉ bán tầm từ 10h sáng đến 3h chiều thôi nhé các bác 🥰

📸: Phan Hữu Lập

36pho.com: Phố Hàng Bồ thập niên 20 và 70.

36pho.com: Một cửa hàng bán thuốc bắc trên phố Hàng Bồ (Rue des Panier). Đầu thế kỷ XX, một số người Hoa gốc Triều Châu định cư ở đây, họ mở hiệu ảnh và kinh doanh nhiều mặt hàng đa dạng, trong đó có thuốc bắc.

36pho.com: HÀ NỘI NĂM 1993
Phố Hàng Bồ
Tác phẩm của NAG Dương Minh Long

36pho.com: Một đôi vợ chồng cao niên ở Hà Nội được nhiếp ảnh gia YONG TSCCHUONG ở 85 rue des Paniers (Hàng Bồ), chụp vào cuối TK 19.

Gia đình nào có xin nhận ạ