06/07/2023
Một gia đình ở Phú Quốc bị chiếm 3,5ha đất
Bài 2: Liệu có sự bao che các hành vi hủy hoại đất đai, tài sản?
TTTĐ - Cuối năm 2022, Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã có công văn gửi Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Kiên Giang “trao đổi quan điểm áp dụng pháp luật liên quan đến hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản”.
Bài 1: Lợi dụng đêm tối, nhóm người lạ vào san ủi chiếm đất, chính quyền có thờ ơ?
Công văn từ Bộ Công an
Ngày 22/11/2022, Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an có Công văn số 5048/C01-P2 gửi Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Kiên Giang “về việc trao đổi quan điểm áp dụng pháp luật liên quan đến hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản”.
Công văn do Chánh Văn phòng, Trung tướng Đỗ Văn Hoành ký có nội dung như sau: “Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an nhận được Công văn số 578/VPCQCSĐT ngày 20/7/2022 của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Kiên Giang thỉnh thị hướng dẫn khó khăn trong việc áp dụng pháp luật liên quan đến hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản.
Sau khi cho máy xúc vào phá nhà, lấp ao trên đất của gia đình bà Trần Thị Thu, nhóm người đã tiến hành quây tôn cả khu đất (Ảnh do gia đình bà Thu cung cấp)
Sau khi trao đổi, thống nhất với Vụ Pháp chế và quản lý khoa học, Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao (Công văn số 4064/VKSTC-V14 ngày 26/10/2022), Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an có ý kiến như sau: Việc các đối tượng lấn chiếm đất để xây dựng nhà, công trình, vật kiến trúc (không được cấp phép) trên phần diện tích đất do các cơ quan Nhà nước quản lý; Đất rừng thuộc vườn quốc gia Phú Quốc quản lý; Đất đã giao cho các chủ đầu tư theo chủ trương phát triển kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nước là vi phạm quy định tại Điều 12 Luật Đất đai năm 2013, Điều 12 Luật Xây dựng năm 2014 và các quy định khác của pháp luật.
Hành động phá dỡ nhà, công trình, vật kiến trúc xây dựng trái phép phải được thực hiện theo quy định của Luật Xử phạt vi phạm hành chính năm 2012 (sửa đổi, bổ sung năm 2020); Nghị định số 16/2022/NĐ-CP ngày 28/1/2022 quy định về xử phạt vi phạm hành chính về xây dựng; Nghị định số 166/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013 của Chính phủ quy định về cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính.
Việc xây dựng nhà, công trình, vật kiến trúc trên diện tích đất không được cấp phép là hành vi vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, vật liệu xây dựng, thiết bị lắp đặt vào công trình liên kết định vị với đất lại là tài sản hợp pháp của chủ sở hữu.
Mặt khác, việc phá dỡ công trình, phần công trình xây dựng vi phạm chỉ thuộc thẩm quyền của cơ quan Nhà nước theo quy định tại Luật Xử phạt vi phạm hành chính năm 2012 (sửa đổi, bổ sung năm 2020), Nghị định số 16/2022/NĐ-CP, Nghị định số 166/2013/NĐ-CP.
Máy xúc lấp ao trên đất của gia đình bà Thu (Ảnh do gia đình bà Thu cung cấp)
Vì vậy, nhóm đối tượng tự ý phá dỡ các công trình nhà, vật kiến trúc của người khác (mặc dù xây dựng trái phép) là trái quy định của pháp luật và có dấu hiệu của tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản (Điều 178 Bộ luật Hình sự). Những hành vi này nếu gây mất trật tự an ninh, an toàn xã hội, xâm phạm đến quyền, lợi ích của Nhà nước, công dân, gây dư luận xã hội không tốt thì cần xem xét trách nhiệm hình sự về các tội xâm phạm trật tự công cộng nếu có đủ cơ sở, căn cứ, dấu hiệu của tội phạm.
Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an trao đổi để Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Kiên Giang nghiên cứu, thực hiện”.
Tạm đình chỉ, không nhận đơn?
Với khu đất của gia đình bà Trần Thị Thu, ngày 4/11/2022, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Phú Quốc có Thông báo số 1294/TB-CSHS gửi bà Thu về việc tạm đình chỉ giải quyết. Thông báo do Thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra, Đại tá Lê Văn Mót ký.
Ao trên đất của gia đình bà Thu (Ảnh do gia đình bà Thu cung cấp)
Theo nội dung thông báo: Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Phú Quốc nhận được tố giác về tội phạm với nội dung: Khoảng 9 giờ ngày 28/8/2022, bà Trần Thị Thu, ông Nguyễn Văn Thành, ông Trần Văn Sơn và bà Danh Nga phát hiện 4 căn nhà (tại ấp Suối Lớn, xã Dương Tơ, thành phố Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang) có kết cấu gồm mái và vách bằng tôn, cột bằng gỗ và sắt cùng một số vật dụng nằm trong dự án căn nhà mơ ước của Công ty Hưng Phát đã bị san lấp, hủy hoại hoàn toàn. Do đó, bà Thu đến Công an xã Dương Tơ trình báo sự việc.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Phú Quốc đã tiến hành giải quyết Tố giác về tội phạm nêu trên.
Căn cứ các Điều 56, 57, 145, 146 và 147 Bộ luật Tố tụng hình sự, Cơ quan Cảnh sát điều tra thông báo kết quả giải quyết tố giác về tội phạm như sau: Sau khi tiếp nhận tố giác, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Phú Quốc đã tiến hành thu thập tài liệu, chứng cứ xác minh làm rõ; Tiến hành mời những người có liên quan về làm việc, gửi yêu cầu định giá tài sản.
Hiện trường vụ phá nhà, lấp ao của gia đình bà Thu (Ảnh do gia đình bà Thu cung cấp)
Qua xác minh vụ việc, xét thấy đã hết thời hạn kiểm tra, xác minh tố giác nhưng chưa có kết quả định giá tài sản nên Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Phú Quốc đã ra quyết định tạm đình chỉ việc giải quyết nguồn tin về tội phạm số 65 ngày 4/11/2022 đối với vụ việc hủy hoại tài sản phát hiện ngày 28/8/2022 tại ấp Suối Lớn, xã Dương Tơ, thành phố Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang.
Đầu tháng 6/2023, bà Thu gửi đơn đến Tòa án Nhân dân tỉnh Kiên Giang yêu cầu giải quyết. Nguyên nhân là vì ngoài 3,5ha bị chiếm thì bà còn có số đất khác bị cưỡng chế thu hồi cho dự án và bà Thu đang khởi kiện hành chính, được tòa thụ lý giải quyết. Đất chung hồ sơ nên bà “đề nghị tòa xem xét, thẩm định, đo đạc bổ sung để giải quyết”. Tuy nhiên, tòa từ chối nhận đơn bởi 3,5ha đất chưa có quyết định của chính quyền nên không thể giải quyết trong vụ án hành chính.
Luật sư nói gì?
Liên quan đến vụ việc này, phóng viên đã chuyển hồ sơ của bà Trần Thị Thu đến Luật sư Nguyễn Văn Hùng thuộc Công ty Luật Phúc Nguyễn (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) phân tích.
Theo Luật sư Hùng, thửa đất 3,5ha mà bà Thu nhận chuyển nhượng của ông Lê Minh Dương có giấy tờ, có người làm chứng và sử dụng ổn định. Trên đất có nhà cửa xây dựng để ở và đào ao thả cá, phát triển kinh tế gia đình. Như vậy, xét về nguồn gốc và lịch sử thì đất của gia đình bà Thu được sử dụng trước ngày 1/7/2004 (thời điểm Luật Đất đai 2003 bắt đầu có hiệu lực) và không có tranh chấp.
Theo quy định tại Điều 20 của Nghị định 43/2014 (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 01/2017/NĐ-CP) thì thửa đất này hoàn toàn có đủ điều kiện để được Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người sử dụng hợp pháp là bà Thu. Trường hợp Nhà nước thu hồi đất thì bà Thu phải được công nhận như người sử dụng đất có giấy chứng nhận quyền sử dụng, được bồi thường, đền bù và các chính sách hỗ trợ khác.
Sau khi cho máy xúc vào phá nhà, lấp ao trên đất của gia đình bà Trần Thị Thu, nhóm người đã tiến hành quây tôn cả khu đất (Ảnh do gia đình bà Thu cung cấp)
“Theo thông tin hồ sơ, căn cứ vào quy định của pháp luật thì có thể khẳng định, việc cưỡng chế đất là hành vi hủy hoại tài sản của người khác quy định tại Điều 178 Bộ luật Hình sự chứ không phải là hoạt động cưỡng chế đất đai theo quy định của Luật Đất đai, Luật Xử phạt vi phạm hành chính. Đây là những hành vi trái pháp luật, xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân”, luật sư Hùng nhấn mạnh.
Luật sư Hùng phân tích thêm, điều đáng nói, tài sản bị hủy hoại là chỗ ở duy nhất của các gia đình có hoàn cảnh khó khăn. Vì vậy, đây là dấu hiệu tăng nặng định khung hình phạt đối với người được xác định thực hiện hành vi phạm tội. Ở vụ việc này còn có trách nhiệm của chính quyền địa phương và lực lượng công an.
Rõ ràng, hủy hoại nhiều căn nhà là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, không những gây thiệt hại cho các gia đình mà còn ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội. Để xảy ra tình trạng này có phần trách nhiệm của chính quyền địa phương, của lực lượng công an đã không kịp thời ngăn chặn. Thậm chí, người dân có quyền đặt nghi vấn, liệu có sự bao che cho các hành vi huỷ hoại tài sản hay không?
Luật sư Hùng kết luận: “Để đảm bảo sự nghiêm minh của pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan điều tra cần thiết phải khởi tố vụ án, khởi tố bị can để xử lý theo quy định của pháp luật”.
Thái Đào