Archives de la Ville de Luxembourg

Archives de la Ville de Luxembourg

Partager

Vous pourrez dorénavant découvrir ici chaque dimanche un nouveau document de notre banque de donn?

Photos from Archives de la Ville de Luxembourg's post 30/05/2026

🇱🇺 Op dësem 30. Mee, erënnere mir un d'Affer vun der uerger Katastrophe am Quartier Béinchen am Pafendall. Viru 50 Joer koum et do zu enger grousser Explosioun, bei där 3 Persounen hir d'Liewe verluer hunn, 25 goufe blesséiert a vill Haiser waren esou zerstéiert, dass se net mei bewunnbar waren.

🇫🇷 En ce samedi 30 mai, nous nous souvenons des victimes de la catastrophe de Pfaffenthal. Il y a 50 ans, une explosion accidentelle provoquait 3 morts, 25 blessés et la destruction de plusieurs maisons.

🇬🇧 On this Saturday, May 30, we remember the victims of the Pfaffenthal disaster. Fifty years ago, an accidental explosion left three people dead, 25 injured, and several homes destroyed.

Photos from VLA - Veräin vun de Lëtzebuerger Archivisten asbl's post 22/05/2026

Och mir sinn rem dëst Joer dobäi, schreift Iech gären bei onse Workshops (an natierlech och bei den aneren Events) an. 🥳🥳🥳
Ons Workshops sinn den 2.06 an den 30.06 vun 14h-16h.

Photos from Archives de la Ville de Luxembourg's post 15/05/2026

🇱🇺 Den Hauptmann von Köpenick

No sengem spektakuläre Coup an der Gemeng Köpenick an enger verkierzter Prisongsstrof, kënnt de Wilhelm Voigt den 19. Mee 1909 op Lëtzebuerg, wou hien sech bei der Wittfra Emilie Blum an der Neippergstrooss nidder léist. Wéi aus sengem Umeldeformulaire ervirgeet, wëll hie just „vorübergehend“ hei bleiwen a mëllt sech dann och de 5. Mäerz 1910 of, Kanada soll dat neit Ziel sinn. Bësse méi wéi e Mount drop mëllt hien sech awer rëm zu Lëtzebuerg un, wou en och 1922 soll verstierwen.

Fält iech de Feeler um Formulaire op ? Interessant ass och, dass e Beamten „Hauptmann von Köpenick“ mam Bläistëft op seng Karteikäertchen dobäigeschriwwen huet.

🇫🇷 Wilhelm Voigt, le capitaine de Köpenick

Libéré après son célèbre coup à Köpenick et une peine de prison écourtée, Wilhelm Voigt arrive à Luxembourg le 19 mai 1909. Il s’installe chez la v***e Emilie Blum, rue Neipperg, en déclarant être « de passage » sur son formulaire d’arrivée. Le 5 mars 1910, il annonce son départ pour le Canada, avant de revenir un peu plus d’un mois après. Il meurt finalement à Luxembourg en 1922.
Avez-vous repéré la faute dans sa déclaration ? Par ailleurs, un fonctionnaire a noté au crayon sur sa fiche : « Hauptmann von Köpenick ».

🇬🇧 Wilhelm Voigt, the Captain of Köpenick

Released after his famous daring act in Köpenick and a shortened prison sentence, Wilhelm Voigt arrived in Luxembourg on May 19, 1909. He moved in with the widow Emilie Blum on Neipperg Street, stating on his arrival form that he was “just passing through.” On March 5, 1910, he announced his departure for Canada, only to return a little over a month later. He eventually died in Luxembourg in 1922.
Did you spot the mistake in his declaration?
It is also interesting to note that a civil servant wrote in pencil on his form: “Hauptmann von Köpenick.”

Photos from Archives de la Ville de Luxembourg's post 08/05/2026

🇱🇺 E Prison oder eng Seibecken?

An den Dossieren am Archiv fënnt ee vill Mentioune vun Ausbréch aus de Prisonen um Fëschmaart an aus dem Gronn.
An dësem Bréif vum 22 Messidor aus dem Joer 6 (10. Juli 1798) geet riets vun engem opgedeckte Komplott vu Prisonéier vum Fëschmaart. De Commissaire vun de Prisone freet dass ee schnell handele misst, wëll d‘Lach vum leschten Ausbroch nach net gefléckt wär. Duerch en Duerchbroch konnten 10 Deeg éischter 4 Prisonéier flüchten, ënnerwee hunn se och nach eng stolen Dier gebéit an aus dem Aangele gehuewen.
6 Méint virdru gouf schonn e Lach vun engem weideren Ausbroch gefléckt.

🇫🇷 Prison ou passoire ?

On trouve dans les dossiers des archives nombre de mentions d’évasions, que ce soit dans la prison du Marché-aux-Poissons ou dans la prison du Grund. Dans cette lettre du 22 Messidor an VI, on fait état d’un complot de prisonniers du Marché-aux-Poissons qui a été mis au jour et justifie l’urgence à effectuer les réparations sur la brèche faite 10 jours auparavant pour la précédente évasion. Les quatre prisonniers avaient alors réussi à plier et dégonder la porte en fer, en plus de la brèche déjà évoquée. Une autre brèche avait déjà dû être réparée quelques mois auparavant suite à une évasion en nivôse an VI.

🇬🇧 Prison or sieve?

The archive records contain numerous references of escapes, whether from the Marché-aux-Poissons prison or the Grund prison. This letter, dated 22 Messidor, Year VI, reports on a plot by prisoners at the Marché-aux-Poissons that had been uncovered, and explains the urgency of repairing the breach made 10 days earlier during the previous escape. The four prisoners had managed to bend and unhinge the iron door, in addition to the breach already mentioned. Another breach had already had to be repaired six months earlier following an escape in Nivôse Year VI.

🇱🇺

Photos from Archives de la Ville de Luxembourg's post 30/04/2026

🇱🇺 D'Märei vun Hollerech

Tëscht 1913 an 1918, huet d'Gemeng Hollerech hir Märei ëmgebaut. Zumools dem Gemengesekretär seng Raimlechkeete waren ze kleng ginn. D'Iddi war, fir d'Sekretariat mei no bei d'Säll vum Schäffen - a Gemengerot ze bréngen, am Géigendeel zu dem wat dir um Plang vun 1913 kënnt gesinn, wou de Sekretär nieft dem État civil an dem Archiv souz. D'Gemengenhaus stoung ongeféier vis-à-vis vun der Hollerecher Kierch, donieft war d'Schoul mat ronn 50 Schüler. Am Ëmbau vun 1917 war esouguer virgesinn dass eng ganz Klass misst plënneren.

Et goufen och neit Material bestallt, ënnert anerem eng Schreifmaschinn, Schief an esouguer e Coffre-fort.

🇫🇷 Entre 1913 et 1918, la commune de Hollerich réaménage sa maison communale, notamment les bureaux du secrétariat, devenus trop exigus. Le projet vise à rapprocher le bureau du secrétaire des salles du collège échevinal et du conseil communal, contrairement au plan de 1913 où il jouxtait l’état civil et les archives. Situé face à l’église de Hollerich, le bâtiment se trouve près de l’école comptant une cinquantaine d’élèves, dont une classe doit être déplacée en 1917 dans le cadre de ce réaménagement. De nouveaux équipements, tels qu’une machine à écrire, des armoires et un coffre-fort, sont également prévus.

🇬🇧 Between 1913 and 1918, the municipality of Hollerich refurbished its town hall, in particular the administrative offices, which had become too cramped. The aim of the project was to bring the secretary’s office closer to the chambers of the college of aldermen and the municipal council, unlike the 1913 plan, under which it was adjacent to the registry office and the archives. Located opposite Hollerich Church, the building is situated near the school, which has around fifty pupils; one of its classes had to be relocated in 1917 as part of this refurbishment. New equipment, such as a typewriter, cupboards and a safe, was also provided.

🇱🇺

Photos from Archives de la Ville de Luxembourg's post 24/04/2026

🇱🇺 1797 - Prison doheem ?

Dat revolutionäert Frankräich hëlt Stad Lëtzebuerg am Juni 1795 an, bleift awer bis zum Fridde vu Campo Formio am Oktober 1797 weiderhi mat den Habsburger am Krich.

Lëtzebuerger, déi virun der franséischer Annexioun an der Éisträichescher Arméi gedéngt hunn, goufe vun der franséischer Arméi gefaange geholl an an de Prison gestach, fir kënne spéider ausgetosch ze ginn. Verschidde Stater konnten hir Gefaangenschaft bei der Famill verbréngen.

De Jean Goergen hat dat Gléck awer net, seng Schwëster wollt net fir hie biergen an esou, misst hien zu Diddenuewen am Prison bleiwen. Dëst huet sécher net zu enger gudder Stëmmung um nächste Familljefest bäigedroen!

🇫🇷 En prison chez soi

Entre la prise de la ville en juin 1795 et la paix de Campo Formio en octobre 1797, la France, Luxembourg désormais inclus, reste en guerre contre l’Autriche. Dès lors, des Luxembourgeois, engagés dans l’armée autrichienne avant l’annexion par la France, sont faits prisonniers par l’armée française et incarcérés en attendant d’être échangés. Certains ont la chance d’être réclamés et rendus à leur famille à Luxembourg pour la durée de leur captivité. Jean Goergen n’a pas cette chance car sa sœur refuse de se porter garante pour lui. Il restera dont dans la prison de Thionville. De quoi animer les prochains repas de famille.

🇬🇧 Imprisoned at home
Between the capture of the city in June 1795 and the Treaty of Campo Formio in October 1797, France – now including Luxembourg – remained at war with Austria. Consequently, Luxembourgers who had enlisted in the Austrian army prior to the annexation by France were taken prisoner by the French army and imprisoned whilst awaiting exchange. Some were fortunate enough to be claimed and returned to their families in Luxembourg for the duration of their captivity. Jean Goergen isn’t so lucky, as his sister refuses to act as his guarantor. He will therefore remain in Thionville prison. That should provide plenty of conversation for future family meals.

🇱🇺

Photos from Archives de la Ville de Luxembourg's post 17/04/2026

🇱🇺 1814 - "Réquisition de drogues" fir d'Arméi?

Vu Januar bis Mee 1814, gëtt fir d'zweet bannen 20 Joer e Blocus ronderëm d'Stad Lëtzebuerg erriicht. Dës Kéier ass et d'napoleonesch Arméi, déi an der Festung setzt a vun de koaliséierten Truppen ëmginn ass. Am Februar 1814 hat d'Militärspidol am Pafendall scho keng Medikamenter mei, deemools am franséischen "drogues" genannt.
De Buergermeeschter Charles Auguste de Tornaco muss also fir d'Spidol bei de Stater Apdikter an Drogiste Medikamenter requisitionéieren. Ënnert den Heelmëttele fënnt ee verschidde Planzen a Wuerzelen, wéi z.B. Ipecacuanha, och Briechwuerzel genannt, Sarsaparille, kiloweis Kanéil, Cinchona, mee awer och Opiumextrakter oder Opiumwäin.

🇫🇷 De janvier à mai 1814, la ville de Luxembourg subit son second blocus en l’espace de vingt ans. Cette fois, les troupes napoléoniennes, retranchées dans la forteresse, tentent de résister aux forces coalisées qui les encerclent. En février 1814, l’hôpital militaire Vauban au Pfaffenthal est déjà confronté à une pénurie de drogues, terme désignant alors les remèdes médicinaux.
Le maire Charles Auguste de Tornaco ordonne la réquisition de médicaments auprès des pharmaciens et des droguistes locaux. Parmi les produits collectés figurent diverses plantes médicinales comme l’ipécacuanha, de squine, de salsepareille, des écorces de cannelle et de quinquina, du camphre, mais aussi des extraits ou du vin d’o***m.

🇬🇧 From January to May 1814, the city of Luxembourg endured its second blockade in the span of twenty years. This time, Napoleon’s troops, entrenched in the fortress, attempted to resist the coalition forces surrounding them. In February 1814, the Vauban military hospital in Pfaffenthal was already facing a shortage of medicines
Mayor Charles Auguste de Tornaco ordered the requisition of medicines from local pharmacists and apothecaries. Among the products collected were various medicinal plants such as ipecacuanha, sarsaparilla, cinnamon and cinchona bark, camphor, as well as o***m extracts and o***m wine.

🇱🇺

Photos from Archives de la Ville de Luxembourg's post 10/04/2026

🇱🇺 Mat de Wiechter un der Puert ass net ze spaassen!

En Nodeel an enger Festungsstad ze wunnen ass, dass een net zu all Moment kommen a goe konnt, wéini een et wollt. D'Wiechter déi bei de verschiddenen Agäng vun der Stad stoungen, misste kontrolléiere ween eran a ween eraus wollt. D'Stater Autoritéite missten d' Awunner reegelméisseg drun erënneren, wéi si sech virun de Wiechter ze behuelen hätten: si missten hinnen äntwerten, se net agresséieren an se net vernennen.

🇫🇷 On ne plaisante pas avec les sentinelles !

L’inconvénient de vivre dans une place forte à une époque de tension militaire, c’est l’absence de liberté d’aller et venir à sa guise. Les sentinelles postées aux entrées de la ville sont chargées de surveiller les entrées et les sorties. Les autorités municipales doivent régulièrement rappeler aux habitants quels sont les comportements adéquats face à des sentinelles armées : leur répondre, ne pas les agresser, ne pas les insulter.

🇬🇧 You don’t mess with the sentries!

The downside of living in a fortified town at a time of military tension is the lack of freedom to come and go as you please. The sentries stationed at the city gates are responsible for monitoring who enters and leaves. The local authorities must regularly remind residents of the appropriate behaviour when dealing with armed sentries: to answer them, not to attack them, and not to insult them.

1.Ordonnance concernant les sentinelles -1775 (LU I-10_32)
2. Publication de la police de sûreté-1830 (LU Imp III_301)
3. Proclamation-1848 (LU Imp IV/1_1833)
4. et 5. Registre aux délibérations, arrêté municipal-janvier 1796 (LU 02.1_2)
6. et 7. Registre aux délibérations- janvier 1796 (LU 02.1_3)

🇱🇺

03/04/2026

🇱🇺 D'Archive vun der Stad Lëtzebuerg wënschen iech schéin Ouschterdeeg!

🇫🇷 Les Archives de la Ville de Luxembourg vous souhaitent de joyeuses Pâques!

🇬🇧 The Luxembourg City Archives wish you a Happy Easter.

27/03/2026

🇱🇺 1866 - En Helleggeeschtspidol un der Uelzecht?

Bei dësem Spidol handelt et sech em den Hospice civil aus dem Pafendall, mee well de Geometer, den Här Jentsch, sech gréisstendeels op Fläche konzentréiert huet, fir neie Pavé kennen auszeleeën, huet hie verschidden Zonen um Site, wéi den Deel nërdlech vun der Kierch, net mat opgezeechent.
Den Numm Helleggeeschtspidol kennt vun de Klarissen, déi bis 1783 Proprietäre vun dëse Gebailechkeete waren. Virun 1684 haten se hiert Klouschter um Helleggeeschtplateau, iert de Vauban se vun do an de Pafendall verdriwwen huet, fir d'Festungswierker auszebauen.
Wat weiderhi stéiert ass d'Gewässer uewen um Plang, et handelt sech em de Kanal deen haut ënnerierdesch verleeft an d'Muerbelsmillen undreift, dëse fléisst nom Plang no awer an déi falsch Richtung.

🇫🇷 Cet hôpital Saint-Esprit n’est autre que l’hospice civil de Pfaffenthal, mais comme le géomètre Jentsch s’est surtout concentré sur les surfaces nécessaires au pavement, il a négligé de représenter certaines zones du site, notamment le bâtiment situé au nord de l’église.
Le nom de Saint-Esprit s’explique par les sœurs clarisses urbanistes qui étaient propriétaires des lieux jusqu’à la dissolution de l’ordre en 1783, contraintes de quitter leur couvent du plateau du Saint-Esprit en 1684 sur décision de Vauban pour permettre la construction de fortifications.
Une incohérence subsiste concernant le cours d’eau : il s’agit en réalité du canal alimentant le moulin Mohrfels, mais dont le sens d’écoulement est mal représenté.

🇬🇧 This Saint-Esprit Hospital is none other than the Pfaffenthal civil hospice, but as the surveyor focused primarily on the areas required for paving, he neglected to include certain parts of the site. The name ‘Saint-Esprit’ derives from the Order of Saint Clare, who owned the site until the dissolution of the order in 1783; they were forced to leave their convent on the Saint-Esprit plateau in 1684 following a decision by Vauban.
There remains an inconsistency regarding the watercourse: it is in fact the canal supplying the Mohrfels mill, but the direction of flow is incorrectly depicted.

Vous voulez que votre entreprise soit Service Du Gouvernement la plus cotée à Luxembourg ?

Cliquez ici pour réclamer votre Listage Commercial.

Emplacement

Téléphone

Adresse


42, Place Guillaume II
Luxembourg
L-2090